БЗХӨ тусахаас сэргийлэх хамгийн шилдэг арга бол хайртай хүндээ үнэнч байх гэдэг нь олон мянган жилийн туршлагаар батлагдсан зүйл.

Гэхдээ хүний амьдрал гэдэг ээдрээ нугачаа олонтой болохоор болдоггүй хүмүүс, болдоггүй хүн гэж бас байдаг. Тиймээс гостуу,” мэдрэл муудсан”, ухаан санаа самуурсан гэх мэт зарим шалтгааны улмаас бэлгэвчгүйгээр секс  -ийн харьцаанд орсон бол дараах аргыг хэрэглэж байгаарай.

Эрэгтэйчүүд

Хурьцалд орсны дараа, өөрөөр хэлбэл дур тавьсны дараа, нэн даруй шээнэ. Шээсний дараагаар бэлэг эрхтэнээ савандаж угаана. Үүний дараа, уул шугамандаа эмчид үзүүлвэл сайн ч ойрхон эмнэлэг байхгүй бол өөрөө, сайн дураараа шинжилгээ хийдэг газар очоод БЗХӨ-ийн шинжилгээ өгөөрэй. Шээгээд шээсээрээ бэлиг эрхтэнийхээ толгойг угаадаг арга бол герман эмч нар, венеролог эмч нар 1941 онд Вермахтын цэргүүдэд зориулж гаргасан заавар дээр байдаг, аймаар дайны ард гарсан зөвлөгөө юм шүү.

Эмэгтэйчүүд

Хурьцал дуусмагц шээнээ. Залгуулаад бэлэг эрхтэнээ савандаж угаагаад калийн перманганатын 1:5000 уусмалаар угаагаад БЗХӨ талаар мэргэшсэн эмнэлэг, шинжилгээний төвд хандаж шинжилгээ өгнө. Сулавтар ягаан өнгөтэй уусмалаар угаана гэсэн үг. Харин бэлгийн харьцаанд орох нь тодорхой бол урьдчилаад үтрээндээ Silver proteinate, «Протаргол» гэсэн бэлдмэл шингээсэн самбай бүхий хавчуурга хийгээд  хурьцал дууссаны дараа самбайг аваад дээрх арга хэмжээг бүгдийг нь авна.

Шалтгаан

Гэвч өвчний жинхэнэ шалтгааныг зєвхєн 1879 онд германы арьс єнгєний эмч Альберт Нейссер нээж, онцгой нэгэн бичил биет vvсгэж буйг илрvvлжээ. Энэ бичил биетийг “гонококк” гэж нэрлээх болсон. Заг хvйтэн нь бэлгийн замын халдварт євчин болохоор зєвхєн бэлгийн хавьталаар буюу эрхтнээр, шулуун гэдсээр, эсвэл амаар хавьтахад халдварлана.

Улмаар энэ євчин ахуйн замаар  бие угаагч, алчуур болон жорлонгийн суултуураар халдварлах бараг боломжгvй. Учир нь гонококк нь эмзэг бичил биет болохоор хvний биед л хэвийн үржих боломжтой бөгөөд агаарт хэдхэн минутын дотор vхдэг.

Явц

Гонококкууд нь шээсний сувагт орсон vед уретрит (шээсний сувгийн үрэвсэл) vvсдэг. Хэрэв vтрээнд орсон тохиолдолд кольпит (үтрээний үрэвсэл), эсвэл цервицит (умайн хүзүүний үрэвсэл)  vvснэ. Амны хєндийд тэрээр стоматит (амны хөндийн үрэвсэл), эсвэл фарингит (хоолойны үрэвсэл), харин шулуун гэдсэнд орсон vед проктит (шулуун гэдэсний үрэвсэл) vvсгэнэ.

Шинж тэмдэг

Энэ өвчний нууц үе нь хэдэн цагаас эхлээд 2-10 хоног хvртэл vргэлжилнэ. Эмэгтэй хvнд заг хvйтэн нь гол тєлєв шинж тэмдэггvй явагддаг. Шинж тэмдэг илэрсэн ч тэр бүр зов оношилж чаддаггүй. Жишээлэхэд, үтрээнээс гарах шардуу цагаан ялгадас нь кандидозтой (мөөгөнцөр), шээх vед євдєхийг циститтэй холбож ойлгодог. Гэхдээ аль аль нь заг хvйтний шинж байж болно. Тvvнээс гадна эмэгтэй хvнд хэвлий доогуур євдєлт єгч,  сарын тэмдэгийн мєчлєгийн дунд vед цусархаг ялгадас гарч болно.

Эрэгтэй хvнд заг хvйтний шинж тэмдэг илvv хvчтэй илэрдэг. Шээсний сувгаас шардуу цагаан єнгєтэй, эвгvй vнэртэй салслаг зvйл ялгарч, шээхэд нэлээд  таагvй мэдрэмж (хорсох, євдєх) тєрvvлдэг. Бэлэг эрхтний сvв улайж, хавдан, эргэн тойронд нь том биш шархлаанууд vvсч болно. Гонококкын фарингит гол тєлєв шинж тэмдэггvй явагддаг боловч заримдаа хоолойд євчин vvсдэг. Проктит ч гэсэн vргэлж мэдэгдээд байдаггvй бєгєєд зєвхєн ховор тохиолдолд шулуун гэдсэнд загатнаа vvсч хачин ялгадас гардаг.

Үр дагавар

Хэрэв заг хvйтэнг хоёр сарын дотор эмчлэхгvй бол архаг болох бєгєєд нvд, vе болон бусад чухал эрхтэнvvдийг гэмтээж эхэлдэг. Эмэгтэй хvнд архаг заг хvйтэн нь умайн дайвар эрхтэнvvд болох өндгөвч болон умайн гуурсны  үрэвсэл vvсгэх бєгєєд эцэстээ үргvйдэл -д хvргэх аюултай. Эрэгтэй хvнд хvндэрсэн заг хvйтэн нь мєн адил vргvйдэлд хvргэнэ.

Оношлогоо

Заг хvйтэн туссан байж болзошгүй vед бэлгийн замын євчний эмч, эсвэл арьс єнгєний эмчид яаралтай хандах хэрэгтэй. Эмч онош тавихын тулд зовиурыг сонсож, vзлэг хийж мєн нэмэлт шинжилгээ бичиж єгнє. Шээсний сvвнээс ялгадас авч  микроскопоор шинжлэх бєгєєд шээс болон цусны шинжилгээ авна. Эргэлзээтэй тохиолдолд гонококк тодорхойлох хамгийн оновчтой арга болох ПГУ ( полимеразын гинжин урвал) оношлогоог хийдэг.

Эмчилгээ

Зєв эмчилгээг зєвхєн бэлгийн замын євчний эмч тогтоох  боломжтой болохоор єєрийгєє эмчлэх гэсний хэрэггүй. Єнєєдєр заг хvйтэнг тусгай антибиотикоор эмчлэхийн сацуу дархлааг бэхжvvлж, физик эмчилгээ хийдэг. Заг хvйтэнг эмчлvvлэхэд євчтэй хүний бэлгийн хамтрагч заавал эмчлvvлэх ёстой байдаг. Эс бєгєєс эдгэрсэний дараа дахиад халдана.

Урдчилан сэргийлэлт