Архинд донтохыг зарим нь сэтгэлийн тэнхээгүйн шинж, үнэхээр хүсэх юм бол дуртай үедээ хаяж болно гэдэг. Зарим нь архинд донтохыг хүнд хэлбэрийн эмгэг болохоор мэргэжлийн эмч, сэтгэл зүйч нарын туслацаатайгаар эмчлэх ёстой, хүн өөрөө гарна гэж бараг байдаггүй гэдэг.

Гэхдээ архинд орох, архинд донтох, архичин болох, “алкаш” болох г.м. яаж ч нэрлэлээ гэсэн ийм асуудал байгаа нь гарцаагүй үнэн. Мөн асуудалд яаж хандахаас үл хамаараад архинаас гарна гэдэг тун амаргүй зүйл гэдгийг энэ асуудалтай тулгарч байсан, тулгараад байгаа хүмүүс, тэдний ар гэр мэдэхийн сайнаар мэднэ. Бүгдэд нь тохирох ганц супер жор гэж байдаггүй ч архинд толгойгоо мэдүүлэх гэсэн таагүй зүйлтэй тулгарчихаад түүнээс салахыг хүсч байгаа хүмүүст  товчхон нэг загварыг санал болгож байна. Бие даан, өөрийн хүчээр архинаас гарахдаа ашиглах загвар шүү.

За ингээд архинаас гарахыны тулд юуны өмнө:

1. Өөрт тохиолдоод байгаа зүйлс, орчин тойрноо бодитоор харах. Өөрөөр хэлбэл эрүүл хүний, эрүүл саруул ухаанаар харах хэрэгтэй. Яаж ч архинд орсон хүний тархи богино хугацаанд ч болов эрүүл саруулж байж орчин тойрондоо болоод байгаад зүйлс, өөрийн байдал, эрээн бараан, сайн мууг бодитоор нь хүлээн авч цочрох чадалтай байдаг. Ингэж хараад эргэцүүлэн бод. Уулын уруу өнхрөх явцдаа авсан элдэв шарх сорви, гэмтэл бэртлээ тоол. Дүгнэлт хий. Өнхөрч явахдаа дайрч унагасан хүмүүсээ сана. Арай хийж босох гэхээр “аан худлаа худлаа” гээд буцаагаад түлхэж унагасан хүмүүсийг сана. Уналтыг чинь зогсоож босгох гэж гараа өгч байсан хүмүүсийг сана. Одоо аль уулын ямар нэртэй жалганд түр саатаад байгаагаа сайн хар. Тэгээд тэр дээр байгаа уулын оройг хар. Жалганд байх, уулын орой дээр байх хоёрын ялгааг хар.

2. Хатуу шийдэх. Өглөөд шартсан байхдаа “Ахиж л архи уухаа больё” гэж мянга хэлээд хэрэггүй гэдгийг “уудаг”, “наадаг”, “дринкэддэг ” хүмүүс төдийгүй тэдний ар гэр сайн мэдэж байгаа. Шараа тайлмагц, эсвэл шарталтын хам шинжүүд дарагдаад гайгүй болоод ирэхээр энэ бүх үг өглөөний манан нар мандахаар сарнидаг шиг арилаад өгнө. Тэгэхээр шартах, шартажж үхэх гэж байх үедээ бус харин эрүүл байхдаа  “Ахиж уухгүй. Гүйцээ. Эрүүл саруул явж чадна. Архи ингээд будаа ” г.м. –ээр дотроо хатуу шийдэх хэрэгтэй. Шийдвэрээ бататга. Үйл хэргээрээ харуул.   “Тэр муусайн 76-ааг бодвол би хэлсэн амандаа хүрч чаддаг хүн гэдгээ  өөртөө, аавдаа, ээждээ, аахдаа, дүүдээ, эгчдээ, эхнэртээ, хүүхэддээ, даргадаа, найз даа, нууц амрагтаа г.м. бүгдэд нь харуулна даа. Та нар харж л байгаарай” гэж өөрийгөө ирэлж, хурцалж бай.

3. Өнгөрсөн ба ирээдүйгээ харьцуулан үз. Хүсвэл цаас авч байгаад ууж, нааж, дринкдэж эхлэхээс өмнөх амьдрал ба дараах амьдаралаа хоёр баганаар зэрэгцүүлж бичээд харьцуулж үзэж болно. /Цаас олдохгүй бол дэлгүүрээс архи авсан кассны талон дээр, эсвэл баарны тооцооны цаасан дээр бичиж болно. Эсвэл бүр шараа тайлах гээд жоорлосон мөнгөн дэвсгэртээ гаргаж ирж байгаад хаантай талд нь эрүүл саруул үеээ, нөгөө талд наадаг үеээ харьцуулан бичээд харж болно шүү дээ/. Бичих гэхээр гар чинь салаганаад байгаа бол хуучин шигээ эрүүл саруул сэтгэдэг байсан бол янз бүрийн тохиолдолд ямаршуу шийдвэр гаргаж, яах байсан бол гэж төсөөлөн бодоод бай. Олон олон тохиолдолд ингэж төсөөлөн бод. Харьцуулаад төсөөлөөд эрүүл саруул сэтгэдэг үеийн шигээ амьсгалж, бодож, идэж, уух  /дандаа градусгүй шингэн шүү/-ыг хичээ, чармай, зүтгэ.

4. Архинаас гарахад тус болох гарын авлага, ном, нийтлэл олж унш. Интернэт ух. Гадгаад хэл дээр байгаа бол тэр гадгаад хэлийг нь сурч байгаад унш. Яагаад болохгүй гэж. Бусад нь сураад архинаас гаргах байтугай ном уншаад байхад та юугаараа тэднээс дутах юм. Яахав, бага зэрэг балгадаг л байгаа биз. Тэр тусам балгахаа болих гэж байгаа хүнд тэдэнд байхгүй их хор шар, хүчтэй сэдэл байгаа нь ойлгомжтой.

5. Амьдралаас кайф ав. Амьдралаас кайф авах өч төчнөөн арга, боломж байна. Үгүй байсан бол дэлхийн хүн амын 90 хувь нь архичин болчихсон байх байсан биз. Уудаггүй хүмүүс амьдралын хаанаас кайф аваад байна вэ гэж өөрөөсөө асуу?  Хүсвэл тэр хүмүүсээс ч асуусан болно. Гэхдээ цаадуул чинь “батентээ алдчихана” гээд хэлэхгүй байж магад. Тэгэхээр та өөрөө хай, сэтгэ.  Наад зах нь хобби байна. Хобби гэхээр бие засахдаа жорлонд ном унших төдийхнөөр төсөөлөх хэрэггүй. Хобби гэдэг тэр хоббитоод байгаа зүйлийнхээ талаар бүх нарийн ширийнийг нь олох, судлах, мэдэх, мэдрэх, мэдэрснээ ашиглах гээд хүнээс тун их зүйл шаарддаг юм шүү. Наад захын жишээ гэвэл өөрийгөө уудаг хоббитой байхдаа тэр талаар ямар их гүйлгээ ухаан гаргаж, нарийн арга хэрэглэж, гүн мэдлэгэтэй болж, мэдлэгээ чадварлагаар ашигладаг байснаа сана.

6. ….

7. ….

8. ….

Ямар ч байсан эхний 4-ийг нь хэрэгжүүлчихсэн байхад 5-дахь зүйл дээр толгой чинь аяндаа л сийрэг ажлаад эхэлнэ. Харж л байгаарай. Өөр нэмэхээр юм байгаа бол нэмээд, баяжуулаад бичээрэй. Энэ асуудалтай тулгарсан хүнд бол нэмж бичих зүйл нэгээр тогтохгүй олон гарч ирэх нь гарцаагүй. Амжилт хүсье.

www.103.mn

Гэхдээ ийм байдалд бас эргэх холбоо гэж байдаг нь давуу тал гэлтэй. Юу гэсэн vг вэ гэвэл булчингаа сулласнаар хэвийн амьдралд саад болж байдаг сэтгэл хєдлєлєєсєє ангижрах боломжтой гэсэн vг.

Жекобсоны биеэ суллаж, сэтгэл засах дасгалууд нь олон арван жилийн ємнє зохиогдсон тул тvvний дагагчид нь нєхцєл байдал, цаг үедээ зохицуулан маш олон янзаар өөрчилсөн байдаг. Тэдгээрийн нэг нь танд толилуулж байгаа энэхүү хувилбар юм. Энэ хувилбар нь булчинг эрчимтэйгээр олон дахин статик байдлаар чангалах замаар цуцааж, цуцалтыг дагалдан ирдэг жам ёсны сулралтыг ашиглан биеийг суллаж, сэтгэлийг засдаг. Биеэ суллаж, сэтгэлийг засах гэдгийг шинжлэх ухаанд релаксац гэдэг.

Релаксацийн дасгалууд

Энд өгөгдсөн бүх дасгалуудыг ганцхан зарчмаар хийнэ.

1.Үүний тулд дасгалд заагдсан байгаа булчинг дотроо “нэг-хоёр-гурав-дөрөв” гэж тоолоход аажмаар чангалах бөгөөд “дөрөв” гэж дотроо хэлэхэд булчинг дээд цэгт нь тултал хүчлэн чангална.

2.Үүний дараа дахин дотроо “нэг-хоёр-гурав-дөрөв” гэж тоолохдоо булчингаа чангалсан чигтээ барихын сацуу, улам чангалахыг хичээнэ. Ингэхдээ жишээлэхэд, нударгаа зангидаж байгаа бол бөмбөлөг бяцалж байна гэх мэтээр ургуулан бодож чадвараа дайчилбал үр дүн нь илүү сайн байдаг. Ингэсээр “дөрөв” гэж дотроо хэлэх үед чангалж байсан булчингаа огцом суллана /гараа чангал байсан бол гараа огцом хүчтэй сэгсрэх г.м./.

3.Дараагийн удаа мөн “нэг-хоёр-гурав-дөрөв” гэж дотроо тоолох зуураа сулласан булчинд мэдрэгдэх лугшилт, чичиргээ зэргийг сайтар чагнан мэдэрнэ.

4.Сүүлийн шатанд “нэг-хоёр-гурав-дөрөв” гэж дотроо тоолох зуураа “халуун ус”, “бүлээн салхи” г.м. өөрт хамгийн ойр, дөхөм санагдсан зүйлийг төсөөлөн бодож тухайн булчинг суллахтай холбож өгнө. Төсөөлөл нь ямар ч байж болно хайлж урсах лааны тосноос өгсүүлээд хар шөл хүртэл гээд зөвхөн таны уран сэтгэмж л мэдэх хэрэг.

Тоонд онц анхаарах хэрэггүй. Өөрт хамгийн эвтэй, тохиромжтой хэмнэлээр, яаралгүй тоолно. Цаг давчуу байгаа үед дээр өгүүлэгдсэн гурав, дөрөвдүгээр шатуудыг нэгтгэсэн ч болно.

Булчин суллах дасгал тус бүрийг зүүн ба баруун талдаа ээлжлэн солбиж хийнэ. Жишээлэхэд, зүүн мөр, дараа нь баруун мөр, зүүн шуу дараа нь баруу шуу.

1.Эхлээд гар, мөрний булчинг суллах дасгал.

А. Мөрөө эцэст нь тултал хавчиж өргөнө.

Б. Алгаа мөрөндөө тултал нь өргөнө. Өөрөөр хэлбэл бодибилдингчид хоёр толгойт булчингаа чангалдаг даг шиг чангална. Ингэхдээ алгаа тэнийлгэсэн байна.

В. Үүний дараа шууныхаа булчинг оролцуулна. Ингэхдээ алгаа шууны дотор талд аль болох ойртуулан нугална.

Г. Алгаа шууны ар тал руу аль болох ойртуулан нугална

2.Хөлийн булчин

А. Хөлийнхөө хуруунуудыг нударга зангидаж байгаатай адил хумиж чангална.

Б. Өлмийгөө тултал нь ээтийлгэнэ

В. Өлмийгөө урагш нь тултал нь тэнийлгэнэ

3.Амьсгалын дасгал

А. Эхний удаад “нэг-хоёр-гурав-дөрөв” гэж тоолох зуураа амьсгаагаа авна

Б. Дараагийн удаад “нэг-хоёр-гурав-дөрөв” гэж тоолохдоо амьсгаагаа барьна.

В. Дараагийн удаад “нэг-хоёр-гурав-дөрөв” гэж тоолохдоо амьсгаагаа гаргана

Г. Дөрөв дэх удаад “нэг-хоёр-гурав-дөрөв” гэж тоолохдоо амьсгаа авалгүй хэсэг байна

4.Хүзүүний булчин

А. Толгойгоо тултал нь гэдийлгэнэ

Б. Толгойгоо урагш нь тултал нь бөхийлгөнө.

5.Нүүрний булчин

А. Хөмсгөө аль болох дээш өргөнө /гайхаж байгаа мэт/

Б. Хамрын самсааг сартайлгана. /жигшин ярвайж байгаа мэт/

В. Уруулаан аль болох тултал нь сунгана. /инээж байгаа мэт/

Г. Эрүүгээ хамаг чадлаараа чангална.

Д. Нүдээ тас анина.

Үүний дараа 2,3,4,5 дасгалуудыг нэг дор хийнэ. Эсвэл бүх дасгалуудыг давалгаа байдлаар ар араас нь залгуулан нэг дор хийнэ.

Аль нэг хэсгийн булчин гүйцэд сулраагүй байгааг мэдэрвэл тухайн булчингийн дасгалыг ахин хийнэ.

Дасгалуудыг унтахын өмнө, эсвэл сэтгэлийн түгшүүр, таагүйтлийг арилгах зорилгоор хийнэ. Удаа дараалан хийж дасгалыг гартаа оруулсны дараа бүх биеийн булчинг суллаж, сэтгэлийг тайван болгоход аль нэг ганц хэсгийн булчинг чангалж, суллах дасгал хийхэд хангалттай болж ирдэг. Жишээлэхэд, нударга зангидан суллах ганц дасгалыг хийснээр бүх биеийнхээ булчинг сулладаг болох г.м. Хамгийн гол нь чадах чинээгээрээ тогтмол, байнга хийх хэрэгтэй. Дасгалын vргэлжлэх хугацаа чухал биш.

Гартаа оруулсан бол бухимдал, уцаар, стресс -ийг тайлах сайн зэсвэгтэй боллоо л гэсэн vг.

Ерөнхий Дасгалуудыг ажлынхаа цаг, завтай тохируулан долоо хоногт 2-3 удаа хийнэ. Эхний үед дасгалуудыг гүйцэтгэхэд 25 минут орчим зарцуулдаг ч яваандаа дадлагжихын хэрээр энэ хугацаа багасдаг.

Дасгал 1.Дуу, чимээ багатай, хурц гэрэлгүй өрөөнд тухтай сууж, эсвэл хэвтэнэ. Гутлын үдээс, цахилгааныг тайлах, зангиа, тэлээг суллах зэргээр хувцас, гутлыг бие барихгүй болгох хэрэгтэй.

2.Нүдээ аниад хэсэг хугацаанд удаан, гүнзгий амьсгална. Дараа нь гүнзгий амьсгаа аваад 10 секунд орчим амьсгаагаа барьна. Амьсгаагаа яаралгүйгээр удаан гаргахдаа биеэ хэрхэн суларч байгааг ажиглан дотроо “Амьсгаа авах гаргах нь далайн татлага, түрлэгэтэй адил” гэж хэлээд амьсгаа авахад эрэг рүү түрэн гарч ирээд гаргахад буцаж байгаа далайн давалгааныг төсөөлнө. Энэ хэсгийг 5-6 удаа давтаад 20 секунд орчим амарна.

3.Биеэ хөдөлгүйгээр биеийнхээ бүх булчинг ээлж дараалан чангалж суллана. Ингэхдээ солгой хүн солгой гар, баруун хүн баруун гарын бүх булчинг чангалж 10 секунд бариад суллана. Дараа нь эсрэг талын гар, баруун/зүүн хөл, цээж, нуруу, гэдэс, хүзүү, нүүр г.м. явсаар бүх биеийн булчинг нийтэд нь чангалж суллана. Чангалах бүртээ суллалгүйгээр 10 секунд орчим барих хэрэгтэй. Ингэж гурвантаа бүх биеийнхээ булчинг чангалж суллана.

4.Дотроо “Би тайван байна. Надад юу ч саад болохгүй байна. Надад сайхан байна.“ гэсэн утгатай өгүүлбэрийг олон удаа давтан хэлнэ. Ингэхдээ хөлийн хуруунаас эхлээд толгой хүртэл бүх биеийн чинь булчин хэрхэн сулран, тайвширч эхэлж байгааг төсөөлөн харж, мэдэр.

5.Биеийн бүх булчин сулран мэнэрч байгааг төсөөлөн харж, мэдэр. Ялангуяа мөр, хүзүү, нүүрний булчин чинь хэрхэн суларч байгааг мэдэр. /Нүүрний булчин бүрэн суларсан үед ам хагас ангайсан байдалтай болдог/. Энэ бүх таатай зүйлсийг мэдрэн 30 секунд орчим тайван, чөлөөтэй суу/хэвт.

6.Дараа нь дотроо арав хүртэл тоол. Ингэхдээ тоо ахих тоолонд бие чинь улам бүр сулран, сэтгэл санаа чинь бүр тайван болж байна гэж дотроо хэлнэ. Өөр зүйлд сатаараалгүйгээр зөвхөн тайван, суларсан байдалд байх үед төрж байгаа мэдрэмжүүд дээр анхаарлаа төвлөрүүл.

7. Сэрж сэргэх үе шат. Дотроо хорь хүртэл тоолно. Ингэхдээ “Хорь хүртэл тоолоод нүдээ нээхэд бүх бие сэргэж, ухаан бодол саруул болсон байна” гэж хэлнэ. Ингээд хорь хүртэл тоолоод нүдээ нээн босоход стрессийг дагалдаж байдаг булчингийн зангиралууд алга болж, өөдрөг сэргэлэн болсон байгааг аяндаа мэдэрнэ.

Булчин суллаж, тайвшруулан цогц дасгал Ажлын дундуур түр амсхийх /3-5 минут/ боломж гарсан үед, эсвэл үдийн цайны завсарлагын үеэр дасгал тус бүрийг нэг удаа хийнэ. Дасгалуудыг гүйцэтгэх дараалал нь чухал биш.

Дасгал 1. Нүдээ аниад дунд ба долоовор хурууныхаа өндгөөр зовхин дээрээ 4-8 секунд орчим зөөлөн дараа гараа огцом авахтайгаа зэрэгцэн нүдээ нээнэ. Дасгалыг зөв хийсэн бол нүдээ нээсний дараа хэсэг зуур манан үзэгдэнэ. Манан нь төд удалгүй төв хэсгээсээ эхлэн сарниж алга болно. Ингээгүй бол дарах хугацаа, эсвэл даралтынхаа хүчийг өөрчлөн туршиж үзэх хэрэгтэй.

Дасгал 2. Сандлыхаа ирмэг дээр суу. Шилбэ шалтай перпендикуляр. Гар чөлөөтэй. Тавхайгаа газраас 2-3 см өргөд хөлөө өвдгөөр нь удаан тэнийлгэнэ. Дараа нь мөн удаан буцаж нугалаад хөлөө газар буулгана. 2-3 удаа давтана.

Дасгал 3. Сандлынхаа түшлэгийг налан нүдээ аниад гүнзгий амьсгаа авч гаргахдаа эргэн тойрны бүх зүйл өөрт чинь таалагддаг өнгөтэй болсон байна гэж төсөөлнө. Эсвэл өөрт таалагддаг өнгийн самбарын төсөөлөн харахыг хичээ.

Дасгал 4. Нүдээ 3-5 секундын турш тас аниад дараа 3-5 секунд нээж чөлөөтэй байлгана. Энэ дасгал нь зовхины булчинг бэхжүүлэн нүдний булчингийн цусны эргэлтийг сайжруулж өгдөг.

Дасгал 5. Сандал дээрээ суусан чигтээ 1-2 минутын турш нүдэ анивчуулна. Ингэснээр нүдний булчингийн цусны эргэлт сайжирна.

Дасгал 6. Сандал дээрээ суусан чигтээ урагш сунгасан гарынхаа долоовор хурууг ширтэнэ. Ингэх зуураа хурууг аажмаар ойртуулсаар хуруу хоёр харагдаж эхлэхэд больно. Энэ мэтээр 6-8 удаа давтана. Дасгал нь ойрын зайн хараанд сайнаар нөлөөлнө.

Дасгал 7. Зогсоод баруун гарын долоовор хурууг нүүрнээс 25-30 см /1 төө хагас/ зайнд хамрын харалдаа аваачаа хоёр нүдээрээ 3-5 секунд ширтэнэ. Дара нь зүүн гарын алгаар зүүн нүдээ 3-5 секунд таглана. Алгаа аваад хоёр нүдэрээ хурууны үзүүр рүү 3-5 секунд ширтэнэ. Баруун гарыг буулгаад зүүн гарын долоовор хурууг нүүрнээс 25-30 см зайнд хоёр нүдний голд аваачина. Хоёр нүдээр хурууны үзүүрийг 3-5 секунд ширтээд дараа нь баруун гарын алгаар баруун нүдээ 3-5 секунд дарна. Алгаа аваад хоёр нүдээр хурууны үзүүрийг 3-5 секунд ширтэнэ. Уг дасгал нь хоёр нүдний булчинг бэхжүүлэх нөлөө үзүүлнэ. Дасгалыг 5-6 удаа давтаарай.

Дасгал 8. Баруун гараа урагш өргөөд хажуу тийш нь алдална. Ингэхтэй зэрэгцэн толгойгоо хөдөлгөлгүйгээр баруун гарын хурууны хөдөлгөөнийг дагуулан харна. Зүүн гарт мөн адил хийнэ. Дасгалыг 5-6 удаа давтана. Уг дасгал нь хоёр нүдний булчинг бэхжүүлэх нөлөөтэй.

Дасгал 9. Тасалгааны шилэн дээр бал, фломастераар жижиг цэг зурна. Дараа нь цээгний харалдаа 30-35 см орчим зайнд зогсоод цэг рүү 3-5 секунд ширтээд дараа нь хараагаа шилжүүлэн цэгний харалдаа хол байгаа зүйлийг ширтэнэ. Энэ мэтээр 6-8 удаа давтана. Дасгал нь нүдний ядаргааг тайлна.

Дасгал 10. Толгойгоо хөдөлгөлгүйгээр дээш доош, зүүн баруун тийш ширтэнэ. 3-4 удаа давтана.

Сайн байна уу? Таны хүсэлттэй танилцаж, гарах арга замын талаар хариу бичиж байгаадаа баяртай байна. Энэ талаар нөхөртэйгөө сайтар ярилцаж, харилцан ойлголцоод үзвэл ямар вэ? Таны захианаас одоогоор хийж буй сурлага болон хөдөлмөрийн үйл ажиллагаа байхгүй, бас өөртөө зарцуулах мөнгө хангалтгүй гэсэн ойлголтыг авч байна. Гэр бүлтэй болсоноор хүний амьдралд асар их өөрчлөлт гардаг. Ялангуяа эмэгтэй хүн гэр, ахуйгаа хөтлөх, хүүхдээ хүмүүжүүлэх зэргээр “гэрийн” гэж нэрлэгддэг ажлыг голлон хариуцдаг. Хэрэв энэ байдлыг хүлээн зөвшөөрөхгүй бол нөхөртөө сайн ойлгуулж харилцан тохиролцох нь зүйтэй. Учир нь эрэгтэй хүмүүс эхнэрээ гэртээ байлгах сонирхолтой байдаг. Хэрэв энэ асуудлыг эхнээсээ тохиролцохгүй бол цаашдын хамтын амьдралын явцад хэрүүл, маргаан гарах шалтагуудын нэг болж хувирах ба улмаар гэр бүл салахад хүргэж болно.
Мөн гэр бүлийн амьдрал эхэлсэнээр хуучин амьдралын хэв маяг өөрчлөгдөж ихэнхи цагийг гэртээ идвэхгүй өнгөрөөснөөс хүн цухалдаж, бухимддаг. Урд нь хийдэг байсан зүйлээ хийхээ болих, хүрээлж байсан хамт олон байхгүй болох, идвэхтэй өнгөрүүлж байсан цаг хугацааг “зүгээр” хоосон өнгөрөөх зэрэг нь эхний үеүдэд стресс үүсгэх хүчтэй шалтгаан болно. Үүнийг гэр бүлтэй болсоны хямрал гэж нэрлэж болно. Энэ бүхнийг гэр бүлийн амьдралаасаа, хань нөхрөөсөө хайх нь буруу юм. Харин өөрчлөлтийг бодитойгоор хүлээн зөвшөөрч, амьдралын шинэ хэмнэлд дасан зохицох боломжийг эрэлхийлсэнээр асуудлыг хурдан бөгөөд үр дүнтэй шийдвэрлэж болно. Үүний тулд яах вэ?
• Маш их цаг завтай болно. Үүнийг өөрийнхөө төлөө, хань, ижлийнхээ төлөө зарцуулж урд нь орхигдуулж байсан хайр, халамжийг үзүүлэхэд зориулж болно. Ийм өөрчлөлтөнд шаардлагатай санхүүг харин нөхрөөсөө гаргуулж аваарай.
• Ямар нэг зүйлийг гэртээ сурах боломж өнөөдөр хангалттай их байна. Хэлний мэдлэгээ дээшлүүлэх, интернэтээр дамжуулан хоол хийх, гэр тохижуулах, зэрэг мэдлэгийг авч болно. Тэр байтугай мэргэжил эзэмшиж, дээшлүүлж болно. Улмаар гэрээсээ хийх ажлын байр олдож болно шүү дээ.
• Найз нөхдөө урь, тэдэнтэй цагийг өнгөрөө.
• Дэлгүүр хэсэж өөрийгөө баярлуул.
• Хамгийн гол нь одооноос таны амьдрал өөрчлөгдөх учраас ирээдүйн шинэ хэмнэл, шинэ үйл ажиллагааг хийж эхлэх учраас тэр бүгдэд өөрийгөө сайн бэлдэхэд олдож буй цаг хугацааг зарцуулахыг хичээгээрэй.
Энэ бүхнийг хэрэгжүүлэхэд тодорхой хэмжээний мөнгө, санхүү шаардагдана. Үүнийг нөхөртэйгөө сайтар ярилцаж, эвтэйхэн ойлголцоорой.
Энэ нь таны цаашдын амьдрал болон хувь хүний хөгжилд эерэг нөлөө үзүүлнэ, харин нөхөр тань хуучин хэмнэлээрээ ажиллаж, найз нөхөдтэйгээ уулзаж байгаа учир танд тулгарч буй энэ бэрхшээл, хямралыг бүрэн ойлгохгүй байж бас болох талтай. Иймээс та өөрийн хүссэн нөхцөлөө бүрдүүлэхийн тулд сайн ойлгуулах, учирлах хэрэгтэйг ухамсарлаж байгаа гэдэгт итгэж байна. Бас нөхөр тань таныг ойлгож, дэмжинэ гэдэг таны захианаас харагдаж байна. Иймээс танд амжилт хүсье. /Нүүр тулан ярилцаагүй учраас зөвхөн захианы хүрээнд зөвлөж байна. Илүү тодорхой зөвлөгөөг харилцан ярилцаж өгөх боломжтой/.

Зөвлөгөө өгсөн сэтгэл зүйч  Psychology

Бөглөрөл, бүдүүлэг авир, эвдэрхий зам нь ямар ч жолоочийг маш хүн стресст оруулдаг зүйл. Энэ стрессийг тайлж сурах нь жолооч, цаашилбал явган зорчигчийн аюулгүй байдалтай шууд холбоотой асуудал болоод байна.

Юуны өмнө стресс гэдэг орчин үеийн амьдралын, тэр тусам жолоо барьж байгаа хүний салшгүй хэсэг гэдгийг сайн ойлгох хэрэгтэй. Ингээд стрессээс зайлсхийх бус харин урьдчилан төлөвлөж, хэт стресст орсон үедээ тайлж сурах хэрэгтэй.

Жишээлэхэд, бөглөрөл үүсэх эрсдэл хамгийн баг байдаг цагуудад замд гарах. Бөглөрөл хамгийн бага байдаг тэр бүр хүн мэддэггүй туслах замууд, тэдгээрт хүрэх маршруутаа урьдчилан судлаад бөглөөтэй үед ашиглах.

Харин яалт ч үгүй дээр дурдагдсан шалтгааны улмаас бухимдаж, стресст орсон бол тамхи татаж тайлах гэсний хэрэггүй гэж сэтгэл зүйчид үзэж байна. Учир нь тэртээ тэргүй олон арван машин бөөгнөрч хортой утаагаар эргэн тойрноо бохирдуулж байхад дээр нь тамхины утаагаар нэмж хордуулах хэрэггүй.

Ганцаар явж байгаа бол суудлаа цохиод авч болно. Ингэснээр стрессийн үед үүсдэг булчингийн чангарлыг суллана, өөрийгөө суудлаа балбаж байгааг хөндлөгийн хүний нүдээр харж төсөөлбөл инээд хүрэх нь гарцаагүй. Харин инээд бол стресс тайлах хамгийн шилдэг аргуудын нэг.

Стресст орох үед хүний амьсгалын давтамж аяндаа нэмэгддэг.Иймд бөглөрөл нэлээд удах янзтай бол нүдээ анин амьсгалынхаа давтамж дээр анхаарлаа төвлөрүүлэн аажмаар удаан, тайван болгох хэрэгтэй.

Бухимдлаа тэвчихэд бэрх болсон бол цонхоо хааж байгаад зарим хүний хэлэх дуртай хараалын үгийг чанга хэлж уураа гаргсан ч болно. Ингэхдээ хэн нэгнийг харааж зүхэх бус харин сэтгэл хөдлөлөө илэрхийлэх замаар бухимдлаа л тайлж байгаа төдий гэдгийг мартаж болохгүй. Гэхдээ мэдээж дэргэд чинь хүүхэд, эмэгтэйчүүд, найз нөхөд чинь байхгүй ганцаараа яваа үед л энэ арга тохиромжтой гэдгийг бүү март.

Бөглөрөлтөнд орж гацсан тайван байх нь хамгийн чухал. Радио, хөгжим сонс. Хурдлан давхих үед тэр бүр чухал зүйлийн талаар таатай эргэцүүлэн бодох завдал олддоггүй шүү дээ. Тэгэхээр өчигдөр амжуулсан ажил, өнөөдөр амжуулах гэж байгаа ажлынхаа талаар сайтар бод. Олдож байгаа цагийг бухимдаж уурлахын оронд өөртөө ашигтайгаар эргүүлж сурах хэрэгтэй.

Таны эрэн тойронд болж байгаа бүхнийг огт хөндлөнгийн хүний нүдээр хараад үз. Яг зурагтын нэвтрүүлэг, эсвэл баримтат кино үзэж байгаа мэт.

Мөн эелдэг, бусдыг хүндлэх энгийн дүрмийн дагах нь мэдрэлийн энергиэ хадгалаха д чухал үүрэгтэйг санаж байх хэрэгтэй.

Хамгийн наад нь зах нь бусад жолооч нар өөрт чинь яаж хандаасай гэж хүсдэг вэ яг тийм байдлаар тэдэнтэй харьц.

Бусад жолооч, явган зорчигчдод ойлгомжтой үйлдэл хийж байх хэрэгтэй.

Бусдын гаргасан алдаанд хүлээцтэй хандаж сурах хэрэгтэй. Өөгүй хүн гэж байхгүй гэдгийг сана.

Эгнээгээ солих, эсвэл түрж орж ирэх гэсэн жолооч нарт зам тавиад өгчихөд буруудах зүйлгүй. Нэг ч гэсэн хүнээс бага ч гэсэн талархсан дохио авна гэдэг ямар ч л байсан сайн зүйл.

Зам удаан гарч байгаа явган зорчигч, улаан гэрэл, том оврын машин, замыэн бартаа зэрэг зүйлсд бухимдаж уурлах хэрэггүй. Цас, эсвэл бороо орлоо гэж мянга уурлаад зогсоож чадахгүйтэй адил энэ бүхэнд тайван, ойлгоцтой хандвал мэдрэлийнхээ хэд гурван эсийг үхүүлэлгүй үлдээж өөртөө буян үйлдсэн хэрэг болно.

Хүн рүү хуцаж, зуухаас өөр юм мэддэггүй нохой дайрахад өөдөөс нь адилхан архираад уралцаад байдаггүй биз дээ. Үүнтэй адил бүдүүлэг зангийн хариуд уурлаж, адилхан бүдүүлэг зан гаргаж доройтох хэрэггүй.

Явган зорчигчид зам хөндлөн гарах, өөр машинд зам тавих боломж өгөх төдийхэнд уурлах хэрэггүй. Учиргүй баян, учиргүй том албан тушаалтай биш л бол танд ч гэсэн нэгэн цагт хоёр зээрдээрээ зам хөндлөн гарах хэрэг зайлшгүй ирнэ гэдгийг мартаж болохгүй. Тэгэхээр намайг ингээд зам гарч явахад урдаг нохой шиг жолооч сигналдаад, дайрах гээд байвал яах вэ гэж бодоод үз.

УИХ-ын гишүүн, мафийн босс, олигарх, эсвэл цагдаагийн ахлах офицер биш л юм бол бусад жолооч, цагдаатай биеэ барьж тайван харьцсан нь дээр. Таны уур хилэнгийн хариуд тэд ч бас уур хилэнгээр хариу барьж чадна гэдгийг сана.

Стрессгүй, аюулгүйгээр замын хөдөлгөөнд оролцоно гэдэг жолооч нарын уралдаан бус харин хамтын ажиллагаа байх ёстой мартаж болохгүй.

Зам тавьж өгсөн, ямар нэг зүйл анхааруулсан жолооч ид гар өргөн талархал илэрхийлж байхаа бүү март.

Туршлагагүй, эсвэл ороо нь орсон буур шиг ухаан муутай жолоочтой маргалгүй зүгээр л зам тавиад өгчихөж бай. Тэнэг хүнтэй маргаж адилхан тэнэг болох хэрэг юу байна.

Уурандаа хэзээ ч бүү сигналдаж бай.

Ингэхэд 4 нь эрvvл мэндэд хохирол учруулж болзошгvй, 5 -аас нь тухайн байгууллагын жорлонгийн суултуур дээрхээс тав дахин илvv нян илэрч, нэгийг нь нэн даруй хураан авч ариутгалд явуулахаас өөр аргагүйд хүрсэн байна.

Судалгааг хийсэн Лондоны их сургуулийн коллежийн дэргэдэх эмнэлгийн микробиологийн мэргэжилтэн Питер Уилсоны хэлж байгаагаар бол хэд хэдэн хүн ээлжлэн ашигладаг компьютерийн гар нь ажилтнуудын дунд янз бүрийн өвчин тараах гол эх үүсвэр нь болж өгдөг юм байна. Өөрөөр хэлбэл ийм компьтер дээр ажилладаг нэг хүн нь хоолны хордлого тусч, эсвэл ханиад хүрвэл бусд нь мөн адил өвчин тусах магдал тун ч өндөр болдог.

Мэргэжилтнүүдийн хэлж байгаагаар ажилтнууд компьютерийнхээ ард хоол иддэгээс болж гар дээр нь хоолны үлдэгдэл үлдэн элдэв аюултай нян үржих таатай орчныг бүрдүүлж өгдөг аж.

Мөн бие зассаныхаа дараа гараа угаах гэсэн ариун цэвэр ийн энгийн дүрмийг зарим ажилтнууд баримталдаггүй нь компьютерийн гарыг ийнхүү өвчний уурхай болгодог бас нэг шалтгаан юм байна.

Англичуудаас нэг жилийн өмнө Америкийн Аризона мужийн эрдэмтэд судалгаа явуулаад тэндэхийн офисын компьютерийн гар нь жорлонгийн суултуур дээрхээс 400 дахин их нян агуулдгийг илрүүлж байжээ.

Ингээд ч зогсохгүй эмэгтэйчүүдийн ажилладаг гар дээрх нян нь эрэгтэйчүүдийнхээс 3-4 дахин их байгааг тогтоосон байна.

Яг одоо компьютерийнхээ гарын цэвэрлээрэй. Ойрдоо халдварт шар өвчин их гараад байгаа гэсэн шүү.

Ялангуяа олон хүн орж гарч байдаг интернэт кафе д сууж байгаа хүмүүс дараа нь гараа сайтар угааж цэвэрлэж байх хэрэгтэй.

Гэвч гэртээ хариад зурагт үзэхээр намуудын хэрүүл, гэмт хэрэг, үнийн өсөлт гээд бүр ч ихээр стресст оруулж мэдэх мэдээлэл хэт их. Өдөр болгон найз нөхөдтэйгээ буйдхан газар шар айраг шимсэн шигээ суугаад байна гэвэл хэтэвчний зузаан болон эрүүл мэндэд бүр ч халтай. Иймд стресс тайлах өөр хялбар аргуудыг мэдээд авахад илүүдэхгүй.

Эхний арга

Орчноо солих

Хоёр гурван минутын турш анхаарлаа ажлаасаа өөр зүйл дээр төвлөрүүлэх хэрэгтэй. Жишээлэхэд, эргэн тойрондоо байгаа эд зүйлсийг анхааралтай ширтэх зуураа тод хар, эсвэл саарал өнгөтэй эд зүйл тав тавыг олох г.м. Өөрийн ширээ, дэргэдэх хүнийхээ ширээн дээрх эд зүйлсийг жижиг гэлтгүй бүгдийг нь ажиглан тоолж болж байна.

Эсвэл түр амсхийж өөр өрөөнд орж, эсвэл гудамжинд гарч алхалж яваа хүмүүс, давхилдах машинуудыг харсан шигээ таван минут зогсож болно. Ингэхдээ гудамжинд сэрүүн байх тусам стресс хурдан тайлагдана. Учир нь сэрүүн, хүйтэн агаар нь серотонин нэртэй тайвшруулах үүрэгтэй гормоны ялгаруулалтыг нэмэгдүүлдэг. Иймд гадаа халуун байгаа бол нүүр, гараа хүйтэн усаар угааж болно. Ингэхдээ заавал чихээ цуг усаар угааж байх хэрэгтэйг хүн бүр мэддэггүй. Чихэнд маш олон тооны хялгасан судас, биологийн идэвхт цэгүүд байдаг бөгөөд тэднийг хүйтэн усаар угааж цочроох нь сайн нөлөөтэй.

Удаах арга