Ийм нөхцөлдюу эрхэм компаний эзэд нь мөнгө сарвайн эрдэмтэн мэргэдээс тусламж хүссэн нь ойлгомжтой. Цаадуул нь, мөнгийг нь тоолж үзчихээд мөрөө нэг хавчин, нүдний шилээ нэг засчихаад химийн аргаар гаргаж авсан хямд төсөр орлуулагч бодисууд буюу хүсний нэмэлт бодисуудын үйл олноор нь зохион бүтээчихэж. Тэдгээр бодисуудыг нь ашиглан компаний эзэд нь хуучин аргаар хийсэн бол хэзээ ч байж боломгүй хүртэл төрөл бүрийн хүсний бүтээгдэхүүнүүдийг үйл олноор нь үйлдвэрлэн, зарж “лайтай их ашиг” олж эхэлжээ. Уламжлалт аргаар хийсэн бол хэзээ ч байж боломгүй бүтээгдэхүүнүүдийн нэг нь чипс. Гахайн мах, кимчи, эсвэл бүр алимны амттай, ногоон, улаан, хүрэн өнгөтэй чипс г.м.

Хүнсний үйлдвэрлэлд ашигладаг нэмэлт бүтээгдэхүүнүүдийг нийтэд нь Е үсгээр тэмдэглэдэг.

Е101 – E180 нь хүнсний будагч бодисууд

Эдгээр бодис нь бүтээгдэхүүний хүссэн өнгөөр будах, эсвэл боловсруулалтын үед алдагдсан өнгийг нь дахин сэргээх зорилгоор ашигладаг. Жишээлэхэд, хиамын чанах үед мах саарал өнгөтэй болно. Тэгэх ч ёстой. Гэвч саарал өнгөтэй хиам нь худалдан авагчид таашаадаггүй, борлуулалт нь муу байдаг тул будагч нэмж улаан ягаан өнгөтэй болгодог. Гэхдээ бета каротин гэх мэтийн биологийн гаралтай будагчид бас байдаг. Ийм будагчийн нөлөөгөөр жишээлэхэд, лууван байгалиасаа улаан өнгөтэй болдог.

E200 – E229 нь консервантууд буюу хадгалалтын хугацааг уртасгадаг бодисууд. Элдэв мөөгөнцөр, нянгийн үржлийн дарамтлах замаар бүтээгдэхүүнийг муудахаас сэргийлдэг.

E300 – E399 нь антиоксиданд, исэлдэхээс сэргийлэгч бодисууд. Бүтээгдэхүүнийг гашилж, исэлдэн өнгө нь муудахаас хамгаална. Заримдаа С витамин, Е витамин гэх зэрэг байгалийн нэгдлүүд байдаг бол заримдаа химийн аргаар гаргаж авсан бодисууд байдаг.

E400 – E499 нь тогтворжулагч бодисууд. Бүтээгдэхүүний нягтрал алдагдахаас сэргийлэх наалдамтгай, нийлэмтгий чанарыг нь нэмэгдүүлнэ.

E500 – E599 нь эмульгаторууд. Эдгээр бодисууд нь ус ба тос гэх мэтийн байгаль дээр хэзээ ч нийлдэггүй шингэнийг нийлүүлсэн нэгэн жигд шингэн гаргаж авахад тусладаг. Мөн хөвсгөр болгодог.

E600 – E699 нь амт, үнэрийг хүчтэй болгогч бодисууд. Өөрөөр хэлбэл ийм бодисуудыг нэмсний дараа бүтээгдэхүүний үнэр, амт нь хадгалалтын явцад алдагдана гэж айлтгүй.

E900 – E999 гялалзуулагч бодисууд. Бохь гэх мэт зарим бүтээгдэхүүнийг харахаар нэг их гоё гялалзаад байдаг даа? Гурил г.м. бүтээгдэхүүний чанар алдагдахаас сэргийлнэ.

Е1000 нь сүүлийн үед гарч ирсэн шинэ нэмэлтүүд.

Гэтэл өөр нэг хэсэг эрдэтэмтэд нь нөгөө хэсгийнхээ гаргаж ирсэн тэдгээр хүнсний нэмэлт бүтээгдэхүүн, бодисууд нь хүний биед тун ч таагүй, зарим үед бүр үхлийн аюултай нөлөө үзүүлдэг болохыг нь тогтоох нь тэр. Үүнийг мэдсэн ард олон дургүйцэхэд төр нь хэрэглэж болох, хэрэглэх болох бодисуудыг заасан хууль тогтоомж гарч ирсэн. Үүний улмаас хүсний бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэгчид нь ямар гээчийн химийн бодисыг бүтээгдэхүүнээ нэмж байгаагаа сав баглаа, шошго дээрээ заавал зааж өгөх ёстой болсон юм. Хүн ямар гээч химийн бодис идэж байгаагаа мэдэж аваад, өөрөө сонголт хийг гэж. Гэвч улс болгон өөрийн эдийн засаг, төсөв мөнгө энэ тэрээ бодоод энэхүү хориотой жагсаалтыг янз бүрээр танаж байдаг. Үр дүнд нь нэг улсад хориотой бодисыг өөр улсад зөвшөөрсөн байх г.м. Аль улсад хориотой химийн нэмэлтийн жагсаалт хамгийн цөөн гэдгийг та лав гадарлаж байгаа биз.

Тэгэхээр юмыг яаж мэдэх вэ, гял цал болсон эрээн мяраан гоё хайрцагтай гадгаад дотоодын бүтээгдэхүүн авахаасаа өмнө сав баглаа, шошго энэ тэрийг нь хараад дараах зүйлс байгаа эсэхийг шалгаж байгаарай. Ялангуяа хүүхдийн идэх дуртай чихэр, уух дуртай ундаа, зажлах дуртай бохь зэргийг авч өгөхийн өмнө сайтар шалгаж байгаарай.Нэрээ төрөө боддог томоохон компаниуд дийлэнх тохиолдолд ямар гээч Е хийснээ орц, найрлага дээрээ заавал заасан байдаг. Ийм тэмдэглэгээ байхгүй бол … нь дээр байх.

Хүсний аюулгүй байдлын жил энэ тэр гээд сүржин юм олон сонсогддог ч энэ Е-ийн дундаас манай улсад аль хориотой, аль нь хориогүй байгаа нь мэдэгдэхгүй юм. Аргаа бараад хойд зүгийн мэргэжилтнүүдийн гаргасан жагсаалтыг оруулсан нь энэ. Манайд энэ талаар шинжлэх ухааны үндэслэлтэй арга хэмжээ авагддаггүй бололтой юм. Наад захын жишээ саяын мелалинтай холбоотой дуулиан. Гадгаадад л меланин гэж бөөн юм болоогүй бол “бяд чинь” мэдэхгүй л нөгөө сүүг нь уугаад л байх байсан.

Хүнд тийм ч сайнгүй нөлөө үзүүлдэг талууд:
-Кофе хэт их хэмжээгээр уухад зүрхний өвчин тусах эрсдэл нэмэгддэг.
-Цусан дахь холестериний хэмжээг нэмэгдүүлж болзошгүй.
-Хэт мэдрэмтгий хүмүүс уувал толгой таллаж өвдөх шинж тэмдэг илэрч болзошгүй.
-Эмэгтэйчүүд хэт их хэмжээгээр уухад яваандаа яс сийрэгжилт үүсэх эрсдлийг нэмэгдүүлдэг.

Найрлага
Кофе нь кофеин болон олон төрлийн бусад идэвхтэй бодисуудыг агуулдаг ч никотиний хүчил нэртэй ганц л амин дэм тэжээлийн бодисын хувьд ач холбогдолтой юм. Кофений үрийг хуурах үед никотины хүчил үүсдэг. Нэг аяга кофе нь 1мг хэртэй энэ витаминыг агуулдаг. Гэхдээ хүний никотиний хүчлийн өдрийн хэрэгцээг дан ганц кофегоор хангана гэвэл өдөр 15 аяга кофе уух хэрэгтэй болно.
Иймд кофений тэжээллэг чанарыг нэмж хийдэг сүү, чихэрийг хэмжээ гол төлөв тодорхойлдог гэж болно.

Домог
“Кофе” гэсэн нэр нь “сэргээгч, өдөөгч” гэсэн утгатай араб хэлний qabwa гэсэн үгнээс гаралтай. Нэгэн домогт өгүүлснээр бол зөнч мэргэн Мухаммедийг нойрмоглоод өмнөө тавьсан зорилгодоо хүрч чадахгүй байж болзошгүй гэж болгоомжлоод Гавриил нэртэй чагаа тэнгэр кофег анх өргөн барьсан гэдэг. Харин анх удаа аяга кофе уусан зөнч мэргэн Мухаммед нь дараалан 40 хөлөг баатрыг тулаанд ялж, залгуулаад 40 эмэгтэйтэй дараалан дэр нэгдсэн гэж ярьдаг.

Кофе ба холестерин
Өдөрт зургаа, түүнээс олон аяга кофе уудаг хүмүүсийн зүрхний өвчнөөр өвдөх эрсдэл нь эрс нэмэгддэг болохыг олон тооны судалгаа харуулсан байдаг. Гэхдээ энэ сөрөг нөлөө нь кофенд агуулагддаг кофеинтэй холбоотой юм. Нунтаг кофе дотуур уур гүйлгэх, ус хийгээд буцалгаах зэрэг аргаар кофе бэлдэх үед цусан дахь холестериний хэмжээг нэмж, улмаар зүрхний өвчин үүсэх эрсдлийг нэмэгдүүлдэг хоёр бодис ялгардаг ажээ. Кофестро, кофеол гэсэн нэртэй энэ хоёр бодис нь кофений үрэнд агуулагдаж байдаг ч уусдаг кофе бэлдэх явцад кофег цаасаар шүүх, кофе буцалгагчид кофе бэлдэх үед зайлуулагддаг байна.

Кофе ба зүрх судасны эмгэг
Кофе уусны дараагаар судасны лугшилтын тоо нэмэгдэж, цусны даралт бага зэрэг өснө. Улмаар хэтрүүлэлгүй, тохируулж хэрэглэх үед даралт ихсэх өвчин үүсдэггүй болохоор даралт ихсэх өвчинтэй хүмүүс ч тааруулаад кофе уугаад байх боломжтой. АНУ, Их Британид явуулсан судалгаагаар шүүсэн кофе хэрэглэх нь зүрхний өвчин туссан хүмүүсийн зүрхний хэмнэлийг алдагдуулдаггүй гэдгийг харуулсан юм. Тэгэхээр зүрхний өвчин тусаад илааршиж яваа хүмүүст кофеноос гарах онц чухал шалтгаан байхгүй гэсэн үг.

Гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөнийг нэмэгдүүлдэг нөлөө
Кофенд агуулагддаг бодис нь мөн чанартаа туулга, гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөнийг нэмэгдүүлэх үйлчилгээгүй ч кофе уухад тодорхой хэмжээгээр ийм нөлөө үзүүлдэг. Гэхдээ кофенд агуулагддаг 300 гаруй нэр төрлийн органик бодисуудаас яг аль нь ийм нөлөө үзүүлээд байдгийг одоо хүртэл тогтоож чадаагүй байдаг. Ямар ч л байсан кофеин нь шээс хөөх үйлчилгээтэй гэдэг нь нотлогдсон гэж болно.

Гарч болзошгүй сөрөг нөлөө
Кофений хэрэглээ нь нойр булчирхайн өмөн, г.м. хорт хавдар үүсэх эрсдлийг нэмэгдүүлдэг байж болзошгүй гэсэн таамаг нь батлагдаагүй. Харин ч бүр кофений хэрэглээ нь бүдүүн гэдэсний хорт хавдраас сэргийлэх нөлөө үзүүлдэг гэдгийг судалгаагаар баталсан байдаг.

Гэхдээ эмэгтэйчүүд кофенийхээ хэрэглээг хязгаарласан нь эрүүл мэндэд нь өлзийтэй гэж эмч нар үздэг гэдгийг мэдэж авахад илүүдэхгүй. Өдөрт 2-3 аяга кофе уудаг эмэгтэйчүүдийн дунд цэвэршсний дараа, нас ахихын хэрээр яс сийрэгжих өвчин үүсэх магадлал нэмэгддэг болохыг судалгаа харуулсан юм. Тэгэхээр кофе их уудаг бүсгүйчүүд эмчид үзүүлж, тэдний зөвлөсний дагуу кальцийн бэлдмэл энэ тэрийг хэрэглэж байхад илүүдэхгүй л байх.

Мөн кофе нь толгой таллаж өвдөх өвчний шалтгаан болох нь цөөнгүй. Улмаар зарим хүн шөнө кофе уулгүйгээр нойр нь хүрэхээ байчихдаг.

Кофеингүйжүүлэх аргууд
Кофег кофеингүй болгохын тулд химийн олон төрлийн бодисын урвалд оруулдаг. Тэгэхээр кофеингүй кофе уух дуртай хүмүүс тэдгээр химийн бодисын нөлөөлөлд өртдөг. Жишээлэхэд, кофений кофеинийг ялгаруулан салгах нөлөөтэй хоёр бодис нь хорт хавдар үүсэх нөлөө үзүүлдэг болохыг судлаачид тогтоосон байдаг. Тэгэхээр кофеингүй кофе уухыг хүсч байгаа хүмүүс нь кофег усанд уусгах замаар кофеинээс ангиржуулах аргыг хэрэглэсэн нь дээр.

Жирэмсэн, хөхүүл хүүхдтэй эмэгтэйчүүдэд үзүүлэх нөлөө
Бие давхар, эсвэл хүүхдээ хөхөөр хооллодог эмэгтэйчүүд нь өдөрт 1-2 кофе уухаар хязгаарлах хэрэгтэй. Учир нь хүний ураг нь кофенд агуулагддаг кофеинийг гадагшлуулахдаа насанд хүрсэн хүнээс удаан. Тэгэхээр кофеиний үзүүлэх нөлөө ч удаан гэсэн үг. Кофе шээс хөөх үйлчилгээтэй болохоор кальцийн гадашлуулалтыг хурдасгадаг. Иймд их хэмжээгээр кофе ууж байгаа хүн яс сийрэгжин хэврэг болох эмгэг тусах эрсдэл өндөртэй болж ирнэ.

Хүүхдийн хэрэглээ
Сэргээх үйлчилгээтэй эм гэдэг утгаар нь кофег 2-оос дээш насны хүүхдэд аяганы ¼ илүүгүй тунгаар өгч болно.

Үүнээс их хэмжээгээр кофе уух үед хүүхэд эхлээд хэт сэрэлд автан нойргүйдүүлдэг. Улмаар ингэж хэт сэрэлд автсан мэдрэлийн эсүүд туйлдан ядарснаар хүүхэд нойрмог, хурдан ядардаг болно. Кофеин нь амьсгалах тоог нэмэгдүүлдгээс гадна, зүрхний цохилтын тоог олшруулах замаар зүрхэнд ирэх ачааллыг ихэсгэж, шээс ялгаруулалтыг ихэсгэх замаар бөөрөнд ирэх ачааллыг нэмэгдүүлэхээс гадна ходоодны шүүс ялгаруулалтыг ихэсгэн нойр булчирхайн ачааллыг нэмдэг. Үр дүнд нь өсч торниж яваа хүүхдийн бие махбодь байвал зохих хэмжээнээс илүү өндөр ачаалалтай ажиллаж эхэлдэг нь яав ч сайн нөлөө үзүүлэхгүй нь ойлгомжтой.

Ингээд ч зогсохгүй кофе нь богино хугацаанд дадал, хамаарал үүсгэдэг. Өөрөөр хэлбэл нэгэн төрлийн дон болдог. Тэгэхээр кофенд дадчихсан, хамааралтай, сурчихсан хүүхэд кофе уухгүй л бол цуцамтгай, сулбагар явдаг болно. Ийм хүүхдийг кофеноос хараат байдлаас салгахын тулд оронд нь сүүтэй какао буцалгаж өгдөг. Дашрамд сонирхуулахад какаонд агуулагддаг магни ядаргаа тайлж, мэдрэлийн цуцалтыг арилган, кальцийн шингэлтийг сайжруулдаг. Ингэхдээ кофе, эсвэл сүүтэй какао уухдаа аль болох бага чихэр хийж байгаарай.

Кофеины нөлөө
Хүний биед хэрэгтэй нөлөө

1.Зөөлөн сэргээгч/ өдөөгч. Өөрөөр хэлбэл хэтрүүлэлгүй хэрэглэвэл тархины үйл ажиллагааг сайжруулж чаддаг.

Сөрөг нөлөө

1.Дасал үүсэхэд шаардлага үүснэ.
2.Нойргүйдэл үүснэ.
3.Ясны эдээс эрдэс бодис алдагдах хурдыг эрс нэмнэ.
4.Хэрэглээ хэтэрвэл толгой өвдөх г.м. олон асуудал үүснэ.
5.Зүрхний үйл ажиллагааг хэт ихэснэ.

Кофеин нь хоргүй ч гэлээ дасал үүсгэдэг бодис. Хэтрээд байгааг яаж мэдэх юм бэ гэсэн асуулт гарах нь зүйн хэрэг. Тэгэхээр дараах шинж тэмдэг илэрвэл кофеин г.м. таагүй бодисын хэрэглээ хэрээс хэтэрсэн гэж үзэж болно. Үүнд, салгалах, хөлрөх, зүрх салгалах, зүрхний лугшилтын тоо эрс нэмэгдэх,толгой таллаж өвдөх. Гэхдээ нэгэнт дасал болсон үед кофений хэрэглээг эрс зогсоох хэрэггүй. Учир нь эрс зогсоосны дараагаар толгой өвдөх, уцаарлан бухимдах зэрэг шинж тэмдэг илэрдэг.

Хүүхдийн ундаа, чихэр, шоколад зэрэгт агуулагдсан кофеин нь нойргүйдэл үүсгэдэг гэдгийг мэлэж байхад илүүдэхгүй болов уу. Жишээлэхэд, унтахынхаа өмнө 1-2 аяга кола уувал нойр нь сэргэнэ г.м.

Даралт өндөртэй, зүрх, бөөрний эмгэгтэй хүмүүс кофег хэрэглээнээсээ бүрэн хассан нь хамгийн зохистой гэж үздэг.

Агуулга
Кофеин кофеин гээд байдаг ч хаанаа хэдий хэмжээгээр агуулагддагийг нь хэлээд өгдөг газар цөөхөн. Иймд манай сайт дараах тодруулгыг оруулж байна. /энд нэг аяга буюу 150 мл, эсвэл 125 грамм хуурай бүтээгдэхүүнд агуулагддаг кофеинийг заасан байгаа./

Нунтагласан кофе – 115;
Уусдаг кофе – 65;
Цай – 40;
Кола – 18;
Какао – 4;
Шоколадны ундаа – 3;
Кофеингүй кофе – 3;
Кофеингүй цай – 3;
Хар – 80;
Сүүтэй шоколад – 20;
Өвчин намдаах үйлчилгээтэй хоёр ширхэг эм- 60

Эцэст нь хэлэхэд хэтрүүлвэл эрдэнэ ч хор болно, тохируулбал хор ч эрдэнэ болно гэсэн мэргэдийн үг байдгийг санаж явахад илүүдэхгүй байх.

Юуны өмнө даралт ихсэх талаарх дараах зүйлсийг тогтоож авах хэрэгтэй.

Даралт ихсэх гэдэг нь биеэ даасан тусдаа өвчин төдийгүй зүрхний ишемик өвчний үндсэн хүчин зүйлс болж өгдөг. Даралт ихсэх эмгэгтэй үед тархины цус харвалт, зүрхний шигдээс зэрэг эмгэг үүсэх эрсдэл нэмэгддэг. Эмчилгээг зөв хийхийн тулд эмчийн заасан үзлэг, шинжилгээг хийлгэх шаардлагатай.

Даралтын ихсэлт нь эм тан уух онц шаардлагахгүй дунд зэрэг байх нь цөөнгүй. Үүнийг мэдэж байх нь их чухал. Учир нь эмчилгээ амжилттай болох эсэх нь эмчээс төдийгүй танаас өөрөөс чинь ихээхэн хэмжээгээр шалтгаалж байдаг. Өөрөөр хэлбэл даралт ихсэх эмгэгтэй хүн энэхүү эмгэгийнхээ талаар хэр их бодит мэдээлтэй байж, түүндээ хэрхэн хандаж байгаагаас маш их зүйл хамаарна.

Тиймээс даралт ихэсэхэд хүргэсэн хүчин зүйл нь ямар байхаас үл хамаараад энд өгөхдөх энгийн боловч маш чухал дүрмийг дагаж мөрдөх хэрэгтэй. Тэгээд ч хүнээс нэг их цаг, хүч шаардахгүй дүрмүүд.

Дүрэм №1. Артерийн даралтаа тогтмол хянаж байх
Хэдэн настайгаас үл хамаараад дараах журмын дагаа артерийн даралтаа тогтмол хянаж байх хэрэгтэй, үүнд:
• Даралт чинь хэзээ ч ихсэж байгаагүй бол хамгийн цөөндөө 2 жилд 1 удаа
• Даралт чинь хамгийн цөөндөө ганц удаа ч гэсэн ихсэж байсан бол жилдээ 1 цөөнгүй удаа
• Даралт чинь ихэсдэг ч эвгүй мэдрэмж төрдөггүй бол сардаа нэгээс цөөнгүй удаа
• Даралт ихсэхийг дагалдан бие чинь эвгүйрхэдэг бол эмчийн зөвлөсний датвтамжийн дагуу буюу ямар ч байсан дээрх давтамжуудаас цөөнгүй

Тогтоож авах зүйлс:
- 1999 онд Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагаас гаргасан зөвлөгөөний дагуу мөнгөн усны баганы 130/85 мм –ээс бага даралтыг хэвийн гэж үзнэ.
- 130/85 ба 140/90 мм-ийн завсрын даралтыг хэвийн өндөр даралт гэж үзнэ
- 140/90 мм-ээс дээш даралтыг артерийн гипертони буюу даралт ихсэлт гэж үзнэ. Даралт ихсэлттэй олон хүний ихсэлт нь дунд зэрэг байдаг тул эвгүй мэдрэмж тэр бүр мэдрээд байдаггүй. Гэвч шинж тэмдэг илрэхгүй яваад байна гэдэг нь эмгэг огт байхгүй гэсэн үг биш гэдгийг мартаж болохгүй.

Дүрэм №2. Зохистой хооллолтын дүрмийг дагах
Хүний биеийн тэжээлийн бодис, амин дэм, эрдэсийн хэрэгцээг ханган эрүүл мэндийг сахихад эерэг нөлөө үзүүлдэг хооллолтыг зөв зохистой гэнэ.

Зохистой хооллолтын үндсэн зарчмууд
Өдөр тутмын ажил амьдралд зарцуулж байдаг эрчим хүч / энергийн зарцуулалт ба нийлүүлэлт нь зохистой тэнцвэртэй байх ёстой.
Хоолоор орж ирж байгаа тэжээлийн бодисууд /өдөрт авч байгаа илчлэгийн 15% нь уурагнаас, 30% нь өөх тосноос, 55% нь нүүр уснаас авч байх,/ эрдэс бодис болон амин дэмүүд өөр хоорондоо зохистойгоор тэнцвэртэй байх.

Хоолны дэглэм
Хоолыг хоногт 4-5 удаагаа цөөнгүйгээр, тогтмол нэг цагт идэж байх нь хамгийн зохистой гэж үздэг. Ингэхдээ унтахын өмнө хэт их идэж хэрэггүй. Өглөө ба оройн хоолны хоорондын завсар10 цагаас хэтрэхгүй байхыг хамгийн зохистой гэж үзнэ.

Тогтоож авах зүйлс:
Хүний уургийн өдрийн хэрэгцээ нь 90-95 грамм байна. Мах, загас, шувуу, сүүн бүтээгдэхүүн, өндөг гээд амьтны гаралтай бүх төрлийн бүтээгдэхүүнд хүний биед шаардлагатай уураг агуулагдаж байдаг. Харин шош, вандуй, төмс, буудай зэрэг нь ургамлын гаралтай уургийн эх үүсвэр юм. Хоногт хэрэглэж байгаа уургийн 1/3 нь амьтны гаралтай, 2/3 нь ургамлын гаралтай байхаар тохируулахыг мэргэжилтнүүд зөвлөдөг.

Хүний өдрийн өөх тосны хэрэгцээ нь 80-100 грамм. Энэ хэмжээний тал орчим хувь нь мах, хиам, сүү зэрэг бүтээгдэхүүний найрлагад багтан хүний биед орж ирж байдаг. Хоол, чанамал, салат, талх зэргийг амтлахдаа хоногт 40-50 граммаас ихгүй тос хэрэглэхийг зөвлөдөг. Өөрөөр хэлбэл 1:2 гэсэн харьцаатай амьтны ба ургамлын гаралтайг тос 3 хоолны халбага. Наран цэцэг, эрдэнэ шиш, оливын зэрэг ургамлын гаралтай тос, загас, далайн бүтээдэхүүнд артерийн даралтыг хэвийг болгоход хэрэгтэй бодис, тосонд уусдаг амин дэмүүд байдаг. Далайн загасны тосонд даралт ихсэх, цус хатуурах өвчний үед хэрэглэхэд нааштай нөлөө үзүүлдэг хагас ханасан тослог хүчил гэгч зүйл агуулагддаг.

Хүний өдрийн нүүр усны хэрэгцээ нь 300-350 грамм. Нүүрс ус нь дотроо энгийн ба нийлмэл гэсэн хоёр янз. Хүний өдрийн хэрэгцээний дийлэнх хэсэг буюу 300 грамм хүртэлхийг нийлмэл нүүр усаар хангаж байх ёстой. Эдгээр нь талх, чанамал /каша/, гоймон, төмс, хүнсний ногоо, жимс гэсэн цардуул буюу крахмал агуулсан бүтээгдэхүүнүүд юм. Элсэн чихэр, амттан, чихэрлэг ундаа зэрэгт агуулагддаг энгийн нүүрс усны хэрэгцээ хоногт 40 граммаас ихгүй байхыг хамгийн зохистой гэж үзнэ.

Мөн хоолны давс буюу натрийн давсны хэрэгцээний хэрэглээг хоногт 5 грамм хүртэл багасгах шаардлагатай. Энэ нь овоололгүйгээр тэгшилж дүүргэсэн цайны нэг жижиг халбага гэсэн үг. Үүнтэй зэрэгцэн калийн давсны хэрэглээг 5-6 грамм болгож нэмэх хэрэгтэй. Далайн байцаа, байцаа, үзэм, вандуй зэрэг бүтээгдэхүүний 100грамм тутамд нь 0,5 грамм хүртэл калийн давс агуулагддаг. Мөн нойтон үхрийн мах, гахайн мах, далайн загасны мах, томат, хүрэн манжин, ногоон сонгино, усан үзэм зэрэг бүтээгдэхүүний 100 грамм тутамд 0,4 грамм хүртэл калийн давс агуулдаг. Даралт бууруулахад нөлөөлдөг эрдэс давс, бодисууд нь хүрэн манжин, бөндгөр сонгино, сармис, үхрийн нүдэнд агуулагддаг.

Цэвэр байгалийн гаралтай буюу элдэв бордоо зэргээр бордоогүй малын аарц, ээдэм, мах болон химийн бордоо ашиглалгүй ургуулсан ургамлын гаралтай бүтээгдэхүүнүүд нь 100 грамм тутамдаа 0,1 грамм хүрэхгүй багаар натрийн давсыг агуулж байдаг. Хадгалах хугацааг сунгах зорилгоор хагас боловсруулсан бүтээгдэхүүнүүд нь хоолны давсыг ихээр агуулдаг. Наад захын жишээ нь хиам нь нойтон махнаас 10-15 дахин их давс агуулж байдаг.

Цаашилбал, хурц, халуун ногоотой, дарсан давсалсан, нөөшилсөн, хөөлгөсөн, чихрлэг бүтээгдэхүүний хэрэглээг эрс багасгаж, эсвэл бүрмөсөн хассан нь дээр. Хоол бэлдэх аргын хувьд гэвэл чанах, жигнэх, ууранд болгох аргуудыг сонгох хэрэгтэй. Хааяа нэг удаа хөнгөн шарж боловсруулж болно. Хоол бэлдэв явцаа бус харин бэлэн болсон хойно нь амсаж давслаж сурах хэрэгтэй. Сул шингэний хэрэглээ, ялангуяа рашаан, хийжүүлсэн ундааны хэрэглээг хоногт 1,5 литр хүртэл хязгаарлах хэрэгтэй.

Дүрэм №3. Муу зуршлаасаа салахыг хичээх
Тамхи татах, архи хэтрүүлэн хэрэглэг нь эрүүл мэндэд муу нөлөө үзүүлдэг. Тамхины утаанд агуулагддаг никотин нь хөөрлийн нөлөө үзүүлж, зүрхэнд ирэх ачааллыг нэмэгдүүлэн судас агшааж артерийн даралтыг нэмэгдүүлдэг. Архины нөлөөгөөр биеэ хянах чадвар алдагдан даралтын ихсэлт нь улам аюултай болдог.

Тогтоож авах зүйлс:
Тамхинаас гарах гэж байгаа бол тамхи татах болсон шалтгаанаа тодруулах хэрэгэтй. Би яагаад тамхи татаж байна? Тамхи татах надад тийм их чухал уу? гэсэн асуултанд хариул. Тэмдэглэгээ хөтлөн өдөрт татсан тамхины тоо ба тухай бүрт тамхи татахад хүргэсэн бодит шалтгаан зэргийг бичиж тэмдэглэж бай. Ядлаа гэхэд долоо хоног ингэж тэмдэглэл хөтлөөд үз. Өөрийн мэдэлгүй тамхи татдаг зуршлаасаа салахыг хичээ. Үүний тулд тамхиа тусгай өөр тамхины саванд хийх, чүдэнз асаагуураа хадгалдаг газраа солих зэргээр тамхийг татах болгондоо анзаардаг болох хэрэгтэй. Ажил дээрээ тамхилах цаг гаргахаа зогсоо. Тамхинаас гарах, эсвэл тамхиа багасгах гэж байгаа тухайгаа найд нөхөд, ойр дотныхоо хүмүүст дуулган дэмжлэг авч байхыг хичээ. Ингэхгүй бол олон жилийн турш тамхи татсан хүнд гарахад амаргүй. Тамхинаас гарах олон арга байдаг. Тэгэхээр өөр хүнд тохирсон тамхинаас гарах арга нь танд тохирохгүй байгаа бол өөр аргаар оролдоод үзэж болно.

Дүрэм №4. Хөдөлгөөнийхээ идэвхийг нэмэгдүүлэхийг хичээх
Юуны өмнө эрүүл мэндээ сайжруулахын тулд хөдөлгөөнийхээ идэвхийг нэмэгдүүлэх бэлтгэл хийж эхлэхийн өмнө эмч, мэргэжилтнээс зохих ёсны зөвлөгөө авах ёстой. Бэлтгэлийг бодит үр нөлөөтэй болгох нь таны гол зорилго. Амьдралынхаа тогтсон хэмнэлгийг өөрчлөлгүйгээр өдөр тутмын биеийн ачааллыг нэмэгдүүлэх гэсэн бодит зорилго тавих нь хамгийн зохистой.

Тогтоож авах зүйлс:
Хамгийн их ачаалал авсан үедээ судасны цохилтын тоо минтанд 120-140 хэтрэхгүй байх ёстой. Ачааллынхаа дээд хэмжээг тогтоох “180 –аас хасах насны тоо” гэсэн томъёогоор ашиглаж болно. Хөдөлгөөний идэвхийг нэмэгдүүлэх дасгал хийх явцад амьсгал давчдах, хэт хөлрөх, бие сульдах, зүрхээр өвдүүлэх гэсэн шинж тэмдэг илрэх ёсгүй. Эдгээр шинж тэмдэг илэрвэл ачаалал тохирохгүй байгаагийн шинж. Иймд ачааллынхаа эрчмийг бууруулан мэргэжлийн эмчээс давтан зөвлөгөө авах зайлшгүй шаардлагатай.

Өгч байгаа ачаалал бие махбодит ямаршуу нөлөө үзүүлж байгааг хянахын тулд дасгал хийж эхлэхийн өмнө ба дараах судасны цохилтыг тоог тоолно. Ингээд нэг адил дасгал хийсний дараа судасны цохилт хэдий хугацааны дараа эргэн хэвийн байдалдаа орж байгааг тодруулна. Жишээлбэл, 20 удаа сууж боссоны дараа хэдэн хугацааны хойно судасны цохилт хэвийн болж байгааг тодруулах гэх мэт.

Хамгийн гол нь ачааллаа маш аажмаар нэмэх ёстойг мартаж болохгүй. Дасгалуудыг долоо хоногт 3, эсвэл 5 удаа гэх зэргээр тогтмол болгохыг хичээ. Зогсолгүйгээр хурдан алхах дасгалыг хийх нь хамгийн зохистой бөгөөд элдэв тусгай хэрэглэл, цаг, мөнгө шаардахагүй. Ингэж алхана гэдэг нь ойролцоогоор минутанд 120 алхам хийж 3-4 км орчим газар алхана гэсэн үг. Дээр хэлсэнчлэн ойр зуур явган явахад аахилаад байдаг хүн шууд 3 км алхвал эвтгүйтэх нь мэдээж. Тиймээс ачааллыг тохируулах дээр дурдагдсан аргын дагуу хэдхэн зуун метр ердийн алхамаар алхахаас эхэлсэн ч болно. Ажлаасаа гэр хүртэлх замдаа унаанд суулгүй, эсвэл нэг хоёр буудлын өмнө бууж, суух зэргээр алхан дасгалаа эхлүүлж болж байна. Хот газар өвлийн улиралд хэт даарах, агаарын бохирдлоос сэргийлэх үүднээс гэр дотроо, өрөөнөөс өрөөнд, эсвэл тусгай зам дээр явж болж байна.

Дүрэм №5. Илүүдэл жинтэй хүмүүс жингээ хасахыг хичээх

Биеийн хэвийн жингээ тодорхойлох олон арга байдаг: сантиметрээр илэрхийлсэн биеийн өндрөөс зууг хасах, биеийн жингийн индекс тодорхойлох г.м. Эдгээр аргуудыг ашиглан өөрт байвал зохих хэвийн жин -г тодорхойлно.

Хоол ундаар авч байгаа илчлэг/энерги ба өдөр тутам зарцуулж байгаа илчлэг/ энерги хоорондоо зохистойгоор тэнцвэртэй байх хэрэгтэй. 35-40 насны хүмүүс, ялангуяа даралт ихсэлттэй бол илүүдэл жингүй байх ёстой гэж үздэг.

Тогтоож авах зүйлс:
Хоол, унданд агуулагдаж байгаа илчлэг/энерги/калори –ийг тооцоолох тусгай хүснэгтүүд байдаг. Жишээлэхэд 100 грамм цөцгийн тос нь 440 ккалори, 100 грамм гоймон 350 ккалори, 100 өөх тос нь 900 ккалори хүртэл илчлэг/энерги агууж байдаг. Өөх тос багатай загасны 100 грамм маханд 80 ккалори, хүнсний ногоо, жимсэнд 50 ккалори хүртэл илчлэг агуулагдаж байдаг.

Цаашилбал 70 кг орчим жинтэй дундаж насны хүн 1 цаг хурдан алхавал 300 ккалори, тайван алхвал 200 ккалори зарцуулж байдаг бол усанд сэлвэл 670 ккалори, дугуй унавал 490 ккалори, унтахдаа 60 ккалори, гэрийн ажил хийхдээ 180 ккалори илчлэг/энерги зарцуулж байдаг.

Илүүдэл жинтэй бол хоногт хоол, унднаас авах илчлэгийн хэмжээг 1800-1200 ккалори болтол нь бууруулахыг хичээх хэрэгтэй. Үүний тулд хоолны зуршил, найрлага зэргээ өөрчлөхөөс эхлэх хэрэгтэй байх. Ийм замаар хэдэн кг жин хасаад дараа нь жингээ тогтоон барихыг хичээх хэрэгтэй. Үүний тулд дээрх өгүүлсэн явган явах гэсэн биеийн тамирын дасгалыг хийж болно.

Үүнээс гадна ямар нэг өвчин эмгэгтэй холбоогүй илүүдэл жин нь хэтрүүлэн идэх зуршлын үр дагавар байдаг гэдгийг тогтоож авах хэрэгтэй. Ингэхдээ ховдоглон идэх бус харин бага багаар зохистой тооноос олон удаа хэтрүүлэн идэх замаар шаардлагтай хэмжээнээс илүү их илчлэг/энерги авсны үр дүн байдаг ажээ. Ялангуяа эмэгтэйчүүд өглөө, өдөр, оройн хоол, цайнаас гадна түргэн худалдааны цэгүүдээс шоколад, жигнэмэг, бялуунцар зэргийг хармагцаа авч иддэг зуршилтай болчихсон байдаг болохоор анхаарах хэрэгтэй. Ингэхгүй бол багадаа өдөрт 200 ккалори илчлэгийг илүү аваад байхад л жилийн дотор жин 3-7 кг нэмэгдэхэд хүрч болзошгүй.

Дүрэм №6. Өдрийн дэглэм сахих. Бүрэн дүүрэн амрахыг хичээх
Даралт ихсэх шинж тэмдэгтэй хүн хоногт 8-9 цагаас багагүй унтаж амарч байх ёстой. Өдөр сэрүүн байж, шөнө унтаж амрах гэсэн физиологийн хоногийн хэмнэлийг заавал дагахыг хичээх хэрэгтэй.

Тогтоож авах зүйлс:
Нойрыг хэвийн болгохын тулд унтахын өмнө цэвэр агаарт тайван алхах, хөлөө бүлээн устай саванд дүрэх, бүлэн устай шүршүүрт орох, унтахын өмнө их идэхээс зайлсхийх, зурагтын нэвтрүүлэг шөнө дөлөөр үзэхгүй байх гэх мэтийн хамгийн энгийн, ямар ч илүү зардал, цаг, хүч үл шаардсан аргуудыг ашигласан нь дээр. Нойрсуулах хүчтэй эм бэлдмэл хэрэглэхийн өмнө заавал эмчлэгч эмчээсээ асууж лавлаж байх ёстой.

Дүрэм №7. Стрессийг сөрж сурах
Үнэхээр л эрүүл энх байж, өөрийгөө болон ойр дотны хүмүүсээ баярлуулахыг хүсч байгаа бол стрессийг сөрж, сэтгэл санаагаа тогтооон барьж сурах хялбар. Амьсгалын дасгал, булчингаа сулруулах дасгал, аутогений дасгал, Жекбсоны дасгал, анхаарлаа төвлөрүүлэх дасгал, бясалгал гээд стрессийг сөрж зогсоход тус болох олон арга байдаг. Эдгээрийн талаар уншиж судлах хэрэгтэй.

Тэр бүр стресст оролгүй явах боломжгүй ч стрессийг тайлах боломжтой. Манай сайт дээр стрессийг тайлах аргуудын талаарх зөвлөгөө бий. Гол нь уур, бухимдлаа бусдад гаргах замаар тайлж болохгүй. Хэт ядрахгүй байхыг хичээ. Таагүй байдалд орвол уур бухимдлаа гаргахын өмнө дотроо арав хүртэл тоолох, ярианыхаа сэдвийг өөрчлөх зэргээр түр амсхийж байгаад бий болсон нөхцөл байдлыг бүх талаас нь бодож үзэх хэрэгтэй.

Дүрэм №8. Эмчийн зөвлөгөөг ягштал дагах
Эмчийн уухыг заасан эм, хийлгэхийн заасан эмчилгээг ягштал дагаж байх ёстой. Дээр өгүүлэгдсэн дүрмүүд нь хэсэг зуур мөрдсан болоод хаячих зүйл огт биш. Харин ч тогтоон авч, амьдралдаа хэрэгжүүлэх ёстой зүйлс юм.

Эцэст нь хэлэхэд энд өгүүлэгдсэн дүрэм нь нийтлэг ерөнхий шинжтэй. Иймд заавал эмчлэг эмч, мэргэжилтнээс зөвлөгөө авч, өөрийн онцлогтоо тохируулан хэрэглэх ёстойг анхаараарай. Ингээд өөрийн онцлогтоо тохируулан өөрчилсөн эдгээр зөвлөгөөг хэрхэн биелүүлж байгаагаа өдөр бүр тэмдэглэж, тайлбар хийсэн тэмдэглэгээ хөтлөх хэрэгтэй. Ингэвэл бие махбодит, сэтгэл санаанд чинь ямаршуу нааштай өөрчлөлтүүд гарч байгааг аяндаа анзаарч харна.

Эрт цагаас өндөг нь шим тэжээлийн эх булаг, амьдралыг vvсгэгч гэж тооцогдож иржээ. Ардын эмнэлэгт өндөгний уурийг голлон эмчилгээнд хэрэглэж ирсэн учир нь уураг тамирдсан бие махбодыг хамгийн тvргэн сэргээж чаддагт л оршдог. Гэтэл уураг нь хvний бие махбодод нөөцлөгдөн хуримтлагддаггvй учраас дутагдсаныг нь өөр хvнсний зvйлээр орлуулах, нөхөх боломжгvй. Иймийн тул уургаар бага хvнс хэрэглэснээр уургийн дутмагшилд орж vлэмж тамирдах, хvндээр өвчлөх, тэр ч байтугай vхэж болзошгvй байдаг. Нас бие гvйцсэн хvн элдэв гаж өөрчлөлтөнд орохгvйн тулд хоногт 90-100 грамм, хvнд хvчир ажил хийж буй бол 150 грамм уураг хэрэглэх учиртай. Тэгэхлээр өндөг гэж чухам ямархан ашигтай, тустай зvйл болохыг ойлгосон бол одоо тахианы өндөгний тухай арай нарийвчлан тодорхой өгvvлье.

Өндөгний vр шимийн тухай

Нэг өндөг нь нэг унци өөхгvй хар мах болон загас, тахиа, шувууны махтай тэнцдэг. Иймд өндөг нь махыг орлох, хоол хvнсэн дэх уургийн чухал эх vvсвэр болсон vр шимтэй хvнс юм.

Өндөгөнд А, В, В12, D, E гэх мэт 13 төрлийн витаминууд, юугаар ч орлуулшгvй амин хvчлvvд мөн хvний биед зайлшгvй хэрэгтэй байдаг эрдэс бодисууд болох фосфор, төмөр, кальци, кали, селен, иод, медь, кобальт зэрэг микроэлементvvд агуулагддаг. Өндөгний уураг / протеин/ нь чанарын хувьд эхийн сvvний дараа ордог.

Зарим бvтээгдэхvvний уургийн чанарын vзvvлэлттэй харьцуулвал:

Бvтэн өндөг – 93.7
Сvv – 84.5
Загас – 76.0
Vхрийн мах – 74.3
Шар буурцаг -72.8
Цайруулсан будаа -64.0
Арвай – 64.0
Эрдэнэ шиш – 60
Хуурай вандуй -58.0 хувьтай байдаг.

/АНУ-ын Хvнс Хөдөө Аж Ахуйн Байгууллага. Хоол, Хvнс болон шувууны гаралтай бvтээгдэхvvн дахь уургийн агууламж. Илчлэгийн судалгаа # 24. Ром. UNIPUB, inc., 4611-F, assembly Drive, Lanham, MD, 207066/

Өндөгөнд агуулагдах тэжээлийн бодисууд нь зvрх судасны өвчнөөр өвчлөх магадлалыг багасгаж, бие организмын дархлааны системыг сайжруулах, бамбай булчирхай, дахин боловсруулах эрхтэнvvдэд эерэгээр нөлөөлж, хvнийг vргэлж залуу, эрvvл байлгах нэг чухал эх vvсвэр болж байдаг.

Нэг өндөгөнд агуулагдах холестерин /өөх тос/ нь хvний биед ямар нэг хор нөлөөгvй нь батлагдсан. Учир нь өндөгний шаранд агуулагддаг, ходоодны ханад хуримтлагдах өөх тосыг vгvй хийдэг лицитен нь тэнцвэрийг хадгалагч болдог. Чанарын шаардлагыг бvрэн хангасан нэг өндөгөнд агуулагдах илчлэгийн хэмжээ 100 ккалори бөгөөд тэжээллэг чанараараа 40 грамм vхрийн мах, 200 грамм сvvтэй тэнцэж, насанд хvрсэн хvний нэг өдрийн уураг эрдэс бодисын хэмжээний 4-5%, витамины хэрэгцээний 10-30%-ийг хангадаг төгс чанартай бvтээгдэхvvн юм. Иймээс өндөг нь сувиллын чанартай бvтээгдэхvvнд тооцогддог.

Тахианы өндөг юунаас бvтдэг вэ?

Өндөгний химийн найрлага хальсыг эс тооцон дунджаар vзvvлбэл: 13% нь уураг, 73.6% нь ус, 12% нь тос, 0.60% нь нvvрс ус, 1% нь кальци, фосфор зэрэг эрдэс бодисоор тогтдог ажээ.
Өндөгний хамгийн vнэт хэсэг нь шар уураг бөгөөд уураг, өөх тос, эрдэс бодисуудаас гадна А, С, D, E зэрэг хvний бие махбодид зайлшгvй шаардлагатай олон төрлийн витаминуудыг агуулсан байдаг. Харин цагаан уураг нь нөхөн төлжvvлж, биеийн эсэргvvцлийг сайжруулна. Өндөгнөөс ангаахай гараад 5 хоног юу ч идэлгvй амьдарч чаддаг гэдгээс vзэхэд өндгөнд амьдралын хэрэгцээт бvх юм байж байдаг гэсэн vг юм.

Хадгалах хугацаа

Чанар стандартын шаардлагын бvрэн хангасан өндгийг тусгай зориулалтын агуулахад 0 ч -2 С-т 120 хvртэл хоног хадгалж болдог. / Жишээ нь АНУ-д холбогдох газраас зөвшөөрөл авсны дагуу зуны борлуулалт тааруу vед хадгалсан өндгийг намар, өвөл нь гаргаж зардаг/

Гэрийн нөхцөлд хальстай бvтэн өндөгийг хөргөгчинд 20 хоног хvртэл хадгалж хэрэглэж болно. Харин хальсалсан буюу хальснаас нь салгасан өндөгний цагаан уургийг хөргөгчинд 4 өдөр хvртэл, шар уургийг 2 өдөр хvртэл хадгалж хvнсэндээ хэрэглэж болно. Гэхдээ аль болохоор шинэ өндөг хэрэглэж байвал тэжээллэг болон уурагт чанар нь ахиу байдаг. Мөн хальстай өндгийг чанах, хагалж шарахаасаа өмнө угааж хэрэглэж сурах хэрэгтэй. Учир биднийг айлгаад буй шувууны ханиадны вирус, элдэв нян бактери өндөгөн доторх зvйлээр биш хальсны гадаргуугаар дамждагийг санах.

Монголчууд яагаад өндөгөөс болгоомжилдог вэ?

Манайхаас өөр ямарч оронд өндөгнөөс ингэж их болгоомжлох явдал байдаггvй. Учир нь бидний ихэнх нь өндөгийг өргөн хэрэглэж заншаагvй, мөн монголчуудын уламжлалт хvнс биш тул өндөгний тухай мэдлэг, мэдээлэл хомс учраас амархан мууддаг, хордлого өгдөг гэсэн болгоомжлол их. Тэгээд ч санаа дагаад тэр юм уу гэдэс өвдөх, гvйлгэх асуудал гарахад хэрэв өдөр нь өндөгтэй хоол идсэн бол шууд өндөгнөөс хордолго авлаа ч гэх юм уу хардлага төрдөг. Үнэн хэрэгтээ хоолны хордолго vvсгэдэг хамгийн тvгээмэл бактери болох салмонелли нь бvх төрлийн хvнсний бvтээгдэхvvнд vvсч болох агаад ийм хvнс хэрэглэсэн хvн хоолны хордолго тусдаг.Хоолны хордолгын vед хvн 72 цагийн дотор шингэнээ алдах, амь насанд ч аюултай тохиолдол гарна.

Тиймээс та бидний хэрэглэж буй хvнсний ямарч бvтээгдэхvvнийг хэрэв та эрvvл ахуйн шаардлага хангаагvй газраас худалдан авах, чанарын баталгаагvй, гарал vvсэл нь тодорхой биш бvтээгдэхvvн хэрэглэсэн тохиолдолд өвчлөх магадлалтай. Өндөг бол хадгалах хугацаа, чанарын баталгааны хувьд махан бvтээгдэхvvн, жимс, хvнсний ногооны л нэгэн адил хvнсний бvтээгдэхvvн. Бид махыг хэрхэн хэрэглэх, яаж хадгалахыг бvгд сайн мэддэг шигээ өндгийг мэдэх хэрэгтэй юм даа. Тиймээс юуны тvрvvнд өндөгөнд бурууг бvv тохож байхыг танаас хvсье. Харин ч зөв хэрэглэж сурснаар, мах махан бvтээгдэхvvнийг гайхалтай орлогч энэ vржил шимт, уургын өндөр агууламжтай бvтээгдэхvvнийг хvнсэндээ тvлхvv хэрэглэцгээе.

Өндөгний шинэ эсэхийг хэрхэн мэдэх вэ?

Саванд өндөг далд орохоор крантны хvйтэн ус хийгээд өндөгөө хийнэ. Хэрэв өндөг ёроол руу живж , дээш гарах усны бөмбөлөг жижиг байх тусам өндөг шинэ байна, хэрэв өндөг живсэнч ёроолд хvрэлгvй усанд босч, дээш гарах усны бөмбөлөг том байвал тийм ч шинэ биш гэсэн vг, харин усруу ер живэхгvй усны гадаргуу дээр хөвж гарч ирж байвал хэрэглэхээс татгалзах хэрэгтэй. Хальснаас нь салгасан өндөг- шинэ бол цагаан уураг нь цав цагаан, шар уураг биетэй байдаг. Гэхдээ цэвэр усанд биш шөл, цай гэх мэт өнгөтэй усанд чанасан өндөгний цагаан уурагны өнгө өөрчлөгдөж цагаан биш болдог. Дэлгvvрийн лангуунаас өндөг худалдан авахдаа генийн сан сайтай шувууг нарийн технологийн горимоор тэжээх замаар гаргаж авсан, vйлдвэрийн аргаар бэлтгэсэн, сортлож, савласан, гарал vvсэл нь тодорхой нэр хvндтэй vйлдвэрлэгчийн чанарын баталгаат өндгийг хэрэглэж байна уу? Хэмээн хянаж, чанартай өндгийг өдөр бvр идэх нь танд ашигтай.

Хүний эрүүл мэндийн 75% нь буруу хооллолтоос хамаардаг.

1. Аль болох бага идэх
2. Ус сайн уух (2-2.5 л)
3. Витаминлаг, уураг, эрдэс бодис агуулсан хүнсийг хэрэглэх
4. Байнгын идэвхтэй хөдөлгөөнтэй байх
5. Давс, сахар, өөх тос, хагас боловсруулсан бүтээгдэхүүн, цагаан гурил, хийжүүлсэн ундаа, кофе, байхуу цай, согтууруулах ундаа аль болох хэрэглэхгүй байх
6. Цагаан идээ, загас, далайн бүтээгдэхүүн, хальстай үр тариа, будаа, хүнсний ногоо, жимс жимсгэнэ түлхүү хэрэглэх

Өглөөний хоол тогтмол иддэг хүн 13-15% илүү жинг хаяж, цаашдаа жингээ сайн барьдаг. Орчин үеийн өглөөний 3 янзын хоол байдаг.
1. Нүүрс усан өглөөний хоол
2. Өглөөний хоол идэхгүй байх
3. Тэнцвэржүүлсэн өглөөний хоол

Өглөөний хоол юунаас бүрдэх вэ?

Ердийн өглөөний хоолыг бэлдэж болгох явцад витамин, эрдэс бодис байхгүй болдог. Үлдсэн хэсгийг нь бие махбодь шингээхгүй бага хувийн уураг, өөх тос их орж ирдэг.

Коктелийн бүтцэд 1 порц нь 16гр маш үнэтэй соёо уураг, витамин, эрдэс, бодис бүгд нэг стаканд тэнцвэртэй багтсан байдаг. 200 ккалори илчлэгтэй, амттай маш их тэжээллэг энэ хоол маань бидэнд өдрийн эхлэлийн ажлын амжилттай гараа болно.

Өглөөний хоол 7-9 цаг
Өдрийн хоол 13-15цаг
Оройн хоол 17-19 цагт идэх хэрэгтэй.

Дээрх хоолны жорын талаар илүү дэлгэрэнгүй мэдээлэл авахыг хүсвэл 99099789 дугаар руу утасдаарай. Мөн “Чингэс” зочид буудлын нэгдүгээр давхарт байрлах “Акуа”усан спорт клуб дээр ирж зөвлөгөө авч болно.

Хоолны дэглэмийн заалт

• ходоодны архаг үрэвсэл буюу архаг гастрит сэдэрсний дараах эмчилгээний эхний хоногуудад
• ходоодны хурц үрэвсэл буюу хурц гастритын үеийн эмчилгээни 2-4 дэх хоног дотор
• улаан хоолойн түлэгдэлт

№1А хоолны дэглэмийн зорилго
Ходоод гэдэсний замыг ямар нэг байдлаар цочроохоос дээд зэргээр сэргийлэх, үрэвслийг дарах, шархны эдгэрэлтийг сайжруулах, хэвтрийн дэглэм сахих үед зохистой илчлэгээр хангах.
№1А хоолны дэглэмийн ерөнхий тодорхойлолт
Энэ хоолны дэглэм нь нүүрс ус болон уураг, өөх тосыг хэсэгчлэн багасгах замаар илчлэгийг нь буруулсан хооолны дэглэм юм. Хоолны давсны хэрэглээг хязгаарласан. Ходоодны шүүс ялгаралтийг ихэсгэн, салст бүрхэвчийг нь цочроох нөлөөтэй хоол, бүтээгдэхүүнийг хассан. Хоолыг үрэгчэн дээр үрж, усанд чанаж, ууранд болгож шингэн зутан байдалтайгаар өгнө. Хэт хүйтэн, хэт халуун хоолыг хориглосон. Хооллох горим нь бага багаар өдөрт 6 удаа. Шөнөдөө сүү ууна.

№1А хоолны дэглэмийн химийн найрлага болон илчлэгийн хэмжээ
Энэ хоолны дэглэм нь хоногт 80 грамм уураг /60-70% нь амьтны гаралтай/, өөх тос 80-90 грамм /20% нь ургамлын гаралтай/, нүүрс ус -200 грамм, хоолны давс -8 грамм, шингэн -1,5 литрийг агуулна. Хоногт хүргэх илчлэг нь 1900-2000 ккал. Өдөрт зургаан удаа бага багаар хооллоно.
Хэргэлэхийг зөвшөөрсөн ба хэрэглэхийг хориглосон бүтээгдэхүүн
Талх, гурилан бүтээгдэхүүн
Талх, гурилан бүтээгдэхүүнийг хүнсэнд огт хэрэглэхгүй.
Шөл
Хүүхдийн будаа, овъёос, цагаан будаан дээр сүү өндөгний холимог, цөцгий, масло нэмэн бантан, зутан хэлбэртэйгээр хэрэглэж болно.
Мах, загас
Өөхгүй үхрийн мах, туулайн мах, тахианы мах гэсэн хурдан шингэдэг мах. Шөрмөс, хальс, өөх, арьснаас нь заавал сайтар цэвэрлэх ёстой. Чанаж болгоод 2-3 удаа махны машинаар машиндаад нухаж, ууранд болгосон суфле хэлбэрээр өгнө.
Загас
Махны оронд өдөрт 1 удаа, тослог арьсгүйгээр чанасан тослог багатай загасаар суфле бэлдэж ууранд болгон өгнө.
Сүүн бүтээгдэхүүн
Сүү, зөөхий, шинэ жижиглэсэн аарцаар хийж ууранд болгосон суфле

Хориглосон: европ бяслаг /сыр/, тараг, айраг, цөцгий, аарцыг дангаар нь.
Өндөг
Өдөрт 3-аас ихгүй өндөг. Зөвхөн дутуу чанаж болгосон, эсвэл ууранд болгосон омлет байдлаар.
Будаа
Хүүхдийн будаа, үрж жижиглэсэн цагаан будаа, овъёосоор сүүтэй, эсвэл зөхийтэй шингэн агшаамал хийж болно.
Хүнсний ногоо
Бүх төрлийн хүнсний ногоог хэрэглээнээс бүрэн хасна.
Хачир
Бүх төрлийн хачир /салат, закуска/-ыг бүрэн хасна.
Үр жимс, чихэрлэг хоол, амттан
Чихэрлэг үр жимсээр желе, кисель хийж болно. Элсэх чихэр, зөгийн бал, сүүний киселийг хэрэглэж болно.

Хориглосон: боловсруулаагүй үр жимс, бүх төрлийн чихэр, амттан, бялууг хэрэглэж болохгүй.
Сүмс, халуун ногоо
Бүх төрлийн сүмс, халуун ногоог хэрэглэхийг хориглоно.
Ундаа
Шингэн сүүтэй цай, шингэн хар цай, шинэ жимсний шүүс, нохойн хошууны ханд
Хориглосон
Кофе, какао, хийжүүлсэн ундаа
Өөх тос
Шинэ масло /монгол цөцгийн тос/, ургамлыг тосыг бэлэн болсон хоолонд нэмэх байдлаар хэрэглэж болно.

№ 1А хоолны дэглэмийн дагуу бэлдсэн хоолны цэсний жишээ

1-р өглөөний хоол: дутуу чанаж болгосон өндөг хоёр ширхэг, сүү
2-р өглөөний хоол:  сүү
Үдийн хоол: овкёосоор хийсэн салслаг шөл, ууранд бэлдсэн тахианы махан суфле, жимсний кисель
Өдөр идэх нэмэлт хоол: сүүний крем, нохойн хошууны ханд
Оройн хоол: жижиглэж үрсэн цагаан буудааны агшаамал, сүү
Шөнө: сүү

Энэхүү хоолны дэглэмийг дараах тохиолдолд баримтална. Үүнд:

• ходоод болон арван хоёр хуруу гэдэс ний шархлаа т өвчний хурц болон хурц биш сэдрэлтийн дараах эдгэрэлтийн үе

• ходоодны архаг үрэвсэл /гастрит/-ийн хурц бус сэдрэлтийн дараа ходоодны шүүс ялгаралт өндөр, эсвэл хэвийн байх үе

• эдгэрэлтийн шатандаа явж байгаа ходоодны хурц үрэвслийн үе.

Хоолны дэглэмийн зорилго
Бүрэн дүүрэн хооллолтыг хадгалахтай зэрэгцэн ходоод гэдэсний замыг цочроохоос сэргийлэх, ходоодны хөдлөх болох шүүс ялгаруулах функцийг хэвээр хадгалах

Хоолны дэглэмийн ерөнхий тодорхойлолт

Уураг, өөх тос, нүүрсусны агуулга болон илчлэгийн хэмжээгээрээ физиологийн хувьд бүрэн дүүрэн хоолны дэглэм юм. Ходоодны шүүсийг хүчтэй ялгаруулагч, салст бүрхэвчийг нь цочроогч, шингэцтэй муутай ходоодонд уддаг бүтээгдэхүүн, хоолыг хязягаарлсан. Хоолыг гол төлөв үрэгч /тёрк/ дээр жижиглэн, ус, эсвэл ууран дээр бэлдэнэ. Зарим хоолыг хатуу өнгөр үүсгэлгүйгээр жигнэнэ. Загас болон ширхэг жижигтэй махыг хэрчиж болно. Давсны хэмжээг нэг их бишээр багасгасан. Хүйтэн, эсвэл халуун хоолыг бүрэн хассан. Өдөрт 5-6 удаа бага багаар хооллоно. Унтахын өмнө сүү ууна.Хоолны дэглэмийн химийн найрлага ба илчлэгийн хэмжээ
Энэхүү хоолны дэглэм нь дараах найрлагатай: уураг-90-100 грамм /60% нь амьтны гаралтай/, өөх тос -100 грамм /30% нь ургамлынх/, нүүрс ус -400-420 грамм, хоолны давс 10-12 грамм, шингэн-1-5 литр. Хоолны дэглэмийн илчлэг -2800-3000 ккал.

Хэрэглэвэл зохистой ба хэрэглэж болохгүй бүтээгдэхүүний жагсаалт

Талх ба гурилан бүтээгдэхүүн
Зөвшөөрсөн:Дээд болон 1-р гурилын талхыг хонуулж, эсвэл хатаасан байдалтайгаар. Хуурай бискивит, хуурай печенье. Долоо хоногт 1-2 удаа сайтар жигнэсэн хөөлтгүй жижиг талх /булочка/, алимтай, чанасан мах, эсвэл загас, өндөгтэй жигнэсэн пирожки, аарцтай ватрушка.
Хориглосон: Хөх тарианы талх, бүх төрлийн шинэ талх, сүү, өндөг, масло зэрэг орцтой үелсэн болон исгэгчтэй бүх төрлийн гурилан бүтээгдэхүүн.

Шөл
Зөвшөөрсөн:лууван, төмсний чанасан шөлөн дээр жижиглэн үрсэн ногооны шөл, сайтар жижиглэсэн овъёос, хүүхдийн будаа зэргээр хийсэн сүүн шөл, жижиглэж үрсэн ногоо нэмсэн вермишель, урьдчилан ялз чанасан тахиа, үхрийн мах нэмсэн зутан шөл, хүүхдийн будаан дээр үрж жижиглэсэн жимс хийсэн шөл. Шөлний гурилыг эхлээд бага зэрэг зэрэг хатаана. Шөлийг цөцгийн тос, сүү өндөгний зутангаар амтлаж болно.
Хориглосон: Мах, загасны өтгөн шөл, мөөгний болон ногоон чанасан өтгөн ус, щи, борщ.

Мах, шувуу
Зөвшөөрсөн: Өөхгүй, булхигүй, булчингийн хальс, шувууны арьс. Үхэр хонины өөхгүй, гахайн цул махыг ууранд болгосон, чанасан хоол. Ууранд болгосон котлет, зутан, чанасан мах. Чанасны дараа, духовканд жигнэж болгосон махтай хоол.Чанасан хэл, элэг.
Хориглосон: өөхтэй, булхитай мах, консерв, утсан мах.

Загас
Зөвшөөрсөн:Тослог багатай, чанасан, эсвэл ууранд болгож, жижиглэсэн мах.
Хориглосон:Тослог, давсалсан загасны мах, консерв.

Сүүн бүтээгдэхүүн
Зөвшөөрсөн: Сүү, цөцгий. Хэт исээгүй тараг. Исэглэн бус аарц, цөцгий. Хурц бус жижиглэж үрсэн сыр, монгол бяслаг.
Хориглосон: Хэт исэглэн сүүн бүтээгдэхүүн, хурц, давстай сыр. Цөцгийг хэт ихээр хэрэглэх хэрэггүй.

Өндөг
Зөвшөөрсөн: Өдөрт 2-3 удаа. Чанасан /гүйцэд болгохгүй/ өндөг, ууранд жигнэж болгосон омлет.
Хориглосон:Гүйцэд болтол нь чанасан өндөг, шарсан өндөг.

Будаа
Зөвшөөрсөн:Цагаан будаа, оъвёос, хүүхдийн будаа. Сүү, усанд чанасан, шингэн каш. Ууранд болгосон пудинг, суфле, Вермишель, чанасан гоймон.
Хориглосон:Шош, эрдэнэ шиш, шар будаа.

Хүнсний ногоо
Зөвшөөрсөн: Төмс, лууван, хүрэн манжин /свекл/, өнгөт байцаа, бага хэмжээгээр ногоон вандуйг. Усанд чанаж, эсвэл ууранд болгосон, жижиглэсэн хэлбэртэй. Исэглэн бус болсон томат 100 грамм хүртэл.
Хориглосон:Байцаа, манжин, сонгино, шпинат, өргөст хэмх /огурцы/, давсалсан дарсан бүх төрлийн хүнсний ногоо, мөөг, ногооны консерв.

Хачир
Зөвшөөрсөн:Чанасан ногоо, чанасан мах, чанасан загасны салат. Чанасан хэл, элэгний нухаш, хилим загасны /осетрын/ түрс, хурц биш сыр, өөхгүйгээр утсан давсгүй гахайн мах.

Хориглосон:бүх төрлийн хурц, давсалсан хачир, консерв, утсан мах.

Үр жимс, чихэрлэг хоол, амттан
Зөвшөөрсөн:жижиглэн үрсэн, чанасан, жигнэсэн жимс, жимсгэнэ. Нухаш, кисель, мусс, цэлцэгнүүр, компот /жимсийг нь жижиглэсэн/. Сүүн кисель, цөцгийн крем. Элсэн чихэр, зөгийн бал, исэглэн биш чанамал /варенье/, зефир, пастил.
Хориглосон:исэглэн, гүйцэд боловсроогүй, эслэгээр баялаг жимс жимсгэнэ, үрж жижиглээгүй хатаасан жимс, шоколад, зайрмаг.

Сүмс халуун ногоо
Зөвшөөрсөн:гурилыг нь хууралгүйгээр бэлдэж, цөцгийн тос, цөцгий хийсэн сүүтэй сүмс, ногооны болон сүү ногооны сүмс. Укроп, ванилин, корица зэрэг амтлагчдыг бага хэмжээгээр хийж болно.
Хориглосон:Махан, мөөгний, томатны сүмс, горчиц, перецийг хориглоно.

Ундаа
Зөвшөөрсөн: шингэн цай, сүүтэй цай, шингэвтэр какао, сүүтэй кофе, жимсний чихэртй шүүс, нохойн хошууны ханд.
Хориглосон: хийжүүлсэн бүх төрлийн ундаа, квас, хар кофе.Өөх тос
Зөвшөөрсөн:давслаагүй цөцгийн тос /масло/, шар тос. Хоолонд нэмэх хэлбэрээр ургамлын тос.
Хориглосон: бусад бүх төрлийн өөх тосыг хориглоно.

Эдгээрийг ашиглан хийсэн №1 хоолны дэглэмийн цэсний жишээ
1-р өглөөний хоол: дутуу чанасан өндөг, жижиглэж үрсэн агшаасан сүүтэй будаа, сүүтэй цай.

2-р өглөөний хоол: чихэртэй жигнэсэн алим.

Үдийн хоол: жижиглэж үрсэн овъёосны сүүтэй шөл, луувангийн нухаштай ууранд чанасан бөөрөнхий мах, жимсний мусс.

Ажлын дараах хөнгөн хоол: нохойн хошууны ханд, сухарь буюу хатаасан талх

Оройн хоол: чанаж сүүний сүмсээр бүрж жигнэж болгосон загас, төмсний нухаш, сүүтэй цай

Унтахын өмнө: сүү.

1-р өглөөний хоол: дутуу чанасан өндөг, жижиглээгүй сүүтэй будаа, сүүтэй цай

2-р өглөөний хоол: исэглэн биш аарц, нохойн хошууны ханд

Үдийн хоол: төмстэй вегетариан шөл, чанаж хэрчсэн мах, чанасан лууван, жигнэж зөөллөсөн хатаасан жимсний компот

Ажлын дараах хөнгөн хоол: сухарик, улааны буудайн хивэгний ханд

Оройн хоол: сүүн сүмстэй чанасан загас, лууван алимны рулет, сүүтэй цай

Унтахын өмнө: сүү

1. Өдөр болгон 300- граммыг хөргөж шүүгээд өдөрт гурван удаа уух.

2. Өглөө, өлгөн элгэн дээрээ 100 граммыг уух.

3. Өдөртөө тус бүр 100 граммаар өглөө хоол идэхээс 15 минутын өмнө, өдрийн хоолны өмнө, эсвэл дараа нь, орой унтахын өмнө гэж гурван удаа, нийт 300 грамм орчмыг хэрэглэх.

Харин Кремлийн, америкийн астронавтуудын гэсэн олон нэрээр алдаршсан энэ хоолны дэглэмийг ашиглахад хэтэвч чинь нимгэрэхгүйгээс гадна биеэ хордуулахгүй, өөрийнхөө хүслээр турж, эсвэл таргалж, эсвэл жингээ барих боломжтой.

Энэ хоолны дэглэмд хүнсний бүтээгдэхүүн болгон өөрийн гэсэн тооцох нэгжтэй. Өөрөөр хэлбэл тухайн хүнсний бүтээгдэхүүнд агуулагдаж байдаг нүүрс усны хэмжээнээс нь хамаараад нэгжээр үнэлсэн байгаа.

Яагаад ингэж байгаагийн учир нь тун энгийн. Хүсний бүтээгдэхүүнд агуулагдаж байгаа нүүрс ус нь шаардлагатай хэмжээнээсээ ихээр ороод ирэхээрээ өөх болох хуримтлагддаг. Иймд махныг хэрэглээг огтхон ч хязгаарлах шаардлагагүй бол нүүрс ус ихээр агуулсан бүтээгдэхүүний хэмжээг тухайн оноосн нэгжийн дагуу хязгаарлаж байх хэрэгтэй . Ингэснээрээ хүн жингээ өөрийнхөө хүссэнээр хасч, эсвэл нэмж, үгүй бол бүр нэг хэмжээнд тогтоон барьж болно. Иймд энэ хоолны дэглэмийг бага нүүр устай ч гэж нэрлэдэг бөгөөд энэ зарчим дээр үндэслэсэн Аткинс ба Агастсон, Квасьневскийн г.м. алдартай хоолны дэглэмүүд олон байдаг.

Хоолны дэглэмийг баримтлахдаа өөрийнхөө зорилгоосоо хамаараад дараах дүрмийг баримтлана. Үүнд:

- хоногт 40 тооцох нэгжээс бага бүтээгдэхүүн хэрэглээд байвал 8 хоногийн дотор 5,5 кг орчим турах боломжтой гэж үздэг

- хоногт 40 тооцох нэгж орчим болох бүтээгдэхүүн хэрэглээд байвал турж, жинээ алдаж эхэлнэ

- хоногт 40-60 тооцох нэгжийн бүтээгдэхүүн хэрэглээд байвал жингээ барьна

- харин хоногт 60 тооцох нэгж болох бүтээгдэхүүн хэрэглээд байвал жин нэмэгдэж, таргалж эхэлнэ

Ингэхдээ жирэмсэн, бөөрний өвчтэй хүмүүс энэ хоолны дэглэмийг дагаж болохгүй. Бусад нь ч гэсэн хоолны дэглэмийг дагахаасаа өмнө бие хаагаа эмчид сайн үзүүлж, хоолны дэглэм хор болж магадгүй эсэх талаар эмчийн зөвлөгөө авах хэрэгтэй.

Бүтээгдэхүүний нэр,

100 грамм, эсвэл ширхэгээр Тооцох нэгж

Чанасан мах    0 нэгж

Ургамлын тос    0 нэгж

Майоннез      0 нэгж

Маргарин       0 нэгж

Дан тунгалаг шөл     0нэгж

Рашаан        0 нэгж

Сахаргүй кофе  0 нэгж

Сахаргүй цай  0нэгж

Өндөг 1 ширхэг.  0,5нэгж

Хиам 1нэгж

Гахайн утсан мах 1нэгж

Дарс, 250 мл. 1нэгж

Виски, 150 мл. 1нэгж

Сыр /европ бяслаг/ Ямар төрлийнхөөсөө хамаараад 0,5 – 2нэгж

Загасны мах 6нэгж

Помидор, 1 ширхэг. 6нэгж

Перец, 1 ширхэг. 9нэгж

Чанасан байцаа 9нэгж

Чөмөг 12нэгж

Шөлтэй хоол Төрлөөсөө хамаараад 12 – 16нэгж

Алим 1 ширхэг. 18нэгж

Чансан төмс 1 ширхэг. 23нэгж

Зөгийн бал 24нэгж

Лийр, 1 ширхэг 25нэгж

Хар талх 40нэгж

Цагаан будаа 40нэгж

Гоймон 40нэгж

Хүүхдийн будаа 40нэгж

Цагаан талх 48 нэгж

Кремтэй торт 62нэгж

Цөцгийтэй зайрмаг 70нэгж

Үүнээс харахад америкчуудын хооллолт нь тэдний санааг ямархуу их зовоож байдгийг тодоор харуулж байна. Америкчуудын өдөр тутам ордог хоолны газруудыг хооронд нь харьцуулж тэдний сонгон иддэг хоолнууд нь тэдэнд ямар нөлөө үзүүлдэг болохыг зурагтай нь харьцуулан тавьсан нь энэхүү номны хамгийн сонирхолтой зүйл нь болж байгаа аж.

Хэн л ер нь Starbucks Black Forest Ham, Egg ба Cheddar Breakfast Sandwich нар нь Самартай Bran Muffin ээс илүү сонголт гэдгийг мэдэхэв дээ?

Энэхүү номонд гарсан харьцуулалтууд ба үр дүнгээс уншигч та итгэхэд бэрх үр дүнгүүд гарсаныг харах болно. Жишээ нь Jelly Belly Jelly Beans нь 150 калоритай байхад “eat this,’’ гэсэн зөвлөгөө өгсөн хэрнээ Marshmallow Peeps нь 140 калоритойг “not that’ гэсэн үнэлэлт өгсөн байна.

Америкийн хамгийн хэрэггүй хоолнуудыг жагсаан бичсэн бөгөөд заримаас нь товч дурьдвал:

• Хамгийн хэрэггүй түргэн хоол: McDonald ийн Chicken Selects Premium Breast Strips ийг чихэртэй амтлагчаар амталсан нь. Тахианы мах нь эрүүл мэндэд сайн байж болох ч 870 калоритой бол хэрэг алга.
• Хэрэггүй ундаа: Jamba Juice Chocolate Moo’d Power Smoothie. 166 грам элсэн чихэртэй ба Ben & Jerry гээр зарагддаг.
• Хэрэггүй супермаркетийн хоол: Pepperidge Farm Roasted Chicken Pot Pie. Нэг ширхэг торт 64 грамаар таргалуулна.
• Хэрэггүй “Эрүүл” бургер: Ruby Tuesday Bella Turkey Burger. 1,145 калоритой ба ямар ч эрүүл бус сонголт.
• Хэрэггүй онгоцны буудлын бэлэн зууш: Cinnabon Classic Cinnamon Roll. 813 халуун калоритой.
• Хэрэггүй хүүхдийн хоол: Macaroni Grill Double Macaroni ‘n Cheese. 62 илчлэг грам бүхий 1.5 бүтэн хайрцаг Kraft Mac ‘n Cheese тэй тэнцүү.
• Хэрэггүй салат: Grande Taco Salad ыг Taco Beef тэй авах. 102 грам илчлэгтэй ба 2,410 мг содтой.
• Хэрэггүй десерт: Chili’s Chocolate Chip Paradise Pie ийн Vanilla Ice Cream тэй нь. 1,600 калоритой нь таныг Big Mac ийн 3 ширхэгийг идсэн юм шиг л таргалуулна.

{mos_fb_discuss:66}