За ингээд хүргэж байна:

” Хатагтай эмнэлэг ямар ч чадваргүй.Тест -ээр үзээд жирэмсэн гэж гараад, Хатагтай дээр очоод ЭХО-д харуулсан чинь умайндаа алга, яг савны гадуурх жирэмслэлт байна гээд… Шинжилгээ өгч энэ тэр гэж яваад 1 дэхдээ шинжилгээнийхээ хариуг авахад ялт ч гүй жирэмсэн гэсэн хариу гарсан.Тэгээд намайг дахиж үзсэн ч гүй, манайд төлбөртэй хагална, харъяа дүүрэгтээ очиж хэвтвэл үнэгүйи биз, өөрөө шийд гэхээр нь 3 дугаар төрөхөд яваад очлоо.

Тэгсэн тэнд ч үзсэнгүй шууд “Хатагтай”-гийн эмч Отгонболд эмчийн бичиж өгсөн 1 цаасны өөдсийг хараал шууд за жижигхэн юм байна шууд тариа хийчихьэ, шимэгдүүлчдийн гээд. Тэгээд би ч уулгамч юм шиг гэрээсээ тэр тариаг нь захиж авчруулаад шууд хийлгэчихсэн.

(Хагалгаанд өрөөгүй гээ мааааш том аз гэж бодож байна) Тэгээд маргааш нь буюу саяны 2 дахад өглөө нь эмч нь эхо-д хараад юу гэсэн гээч?
Зүгээр савандаа л байгаа хүүхэд байгааз дээ? Хаана үзүүлээд ийм онош тавьдийн, эм тариа хийлгэчээгүй биз дээ гэж байгаам чинь.

БИ хагалгаанд ороогүйгээ аз гэж бодсон…Ийм л байна даа.

Отгонболд эмч ч хүүхэд хэд хоногийн дараа умайдаа ордогийг мэддэггүй, 3-р төрөх ч хэвтэж буй өвчтөндөө албан эсөөр үзлэг шинжилгээ хийдэггүй, нэг нэгнийхээ үгээр хүн алахад тун чиг бэлэн байдийм байна лээ дээ. Хэрэв би тэр эрчээрэээ хагалгаанд орсон бол Отгонболд эмчтэй заргалдах байлаа.

Нэгэнт хүчтэй тариа хийгээд өсөлтийг нь зогсооцон хүүхдээр ч би юугаа хийхэв гээд аборт -онд ороод л дууссан даа.

Угаасаа манайханд ХАРИУЦЦЛАГА гэж юм юу ч алга. Хүний амийг таньдаг хүн, эсвэл мөнгөөр л хэмжиж байна даа.
Энэ муусайн хунд сурталтангууд ….-ТАЙ цааш далд орвол таарна…Хэлэх уг алга даа….”

Үүнийг уншаад адил бэрхшээлийг давсан хүмүүс “туршлага”-аасаа хуваалцаж, бэрхшээлтэй тулгараад байгаа нь нэгийг бодож, эмч мэргэжилтнүүд нь уншвал нэг байтугай олон зүйлийг эргэцүүлэн бодож, дүгнэл хийнэж гэж найдаж байна.

103.mn

Юуны өмнө лабораторт хандаж /мэдээж эмчийн заалтын дагуу/ гарднереллёзын шинжилгээ өгөх хэрэгтэй. Ингэхдээ Gardnerella vaginalis, Mycoplasma hominis, Mobiluncus spp зэрэг гарднереллёз үүсгэгч бактери нь дийлэнх эрүүл эмэгтэйчүүдийн үтрээнд бага хэмжээгээр байж байдаг тул илрэх үгүй нь чухал бус харин тоо хэмжээ нь хэвийнээс илүү байна уу үгүй юу гэдэг нь чухал. Мөн шинжилгээний ямар арга ашиглаж байгаа нь чухал биш. Мөн эмчийн заалтаар антибиотикийн мэдрэгч чанарыг тогтоох шинжилгээ өгвөл зохистой аж.

Эдгээр шинжилгээг “Оношмед” гэсэн нэртэй лаборатори шаардлагатай түвшинд хийдэг гэж манай сайтад мэдэгдсэн болохоор ийшээ хандаж болж байна. Утас нь: 354396. Мэдээж өөр найдвартай бөгөөд ажил, гэрт чинь ойрхон лаборатори байдаг бол тэнд хандах нь илүү тохиромжтой биз. Ингэж шинжилгээ өгөлгүйгээр өөрөө өөртөө дур мэдэн онош тавиад, дур мэдэн эмчлээд эхэлбэл цаашдаа эрүүл мэндэд чинь тун таагүй тусч магадгүйг анхаараарай.

Ингээд шинжилгээний хариутай эмчлэгч эмч чинь танилцасны дараагаар ийм эмчилгээг зааж болох юм байна.

Гарднереллёзын эмчилгээ нь үтрээний шахмал эм, лаа гэсэн хэсэг газрын эмчилгээний эм бэлдмэл ба дотуур уудаг шахмал эм, капсул байдаг.

Эмчилгээ нь үтрээн дэх гарднерёлл нэртэй бактерийн тоо хэмжээг бууруулах, хэвийн өөрөөр хэлбэл хүнд хэрэгтэй бактерийг хэвийн тоог нөхөх, үтрээний хананы дархлааг сэргээх гэсэн зорилготой.

Хэсэг газар хэрэглэх эм бэлдмэлийн тоонд дараа эм орно /эхлээд бэлдмэлийн олон улсын нэршлийг заагаад дараа нь худалдаанд гарч эмийн сангаар зарагддаг арилжааны нэрүүдийг заасан байгаа/ үүнд:

• метронидазол, 0,75% гель (Метрогил, Флагил, Клион-Д 100). Бэлдмэлийг 5 хоногийн турш өдөрт хоёр удаа үтрээнд хийнэ.
• клиндамицин, 2% крем/тосон түрхлэг (Далацин). Долоо хоногийн турш өдөрт нэг удаад, шөнөдөө үтрээнд хийнэ.

Дотуур уух эмийн тоонд дараах эм орно /эхлээд бэлдмэлийн олон улсын нэршлийг заагаад дараа нь худалдаанд гарч эмийн сангаар зарагддаг арилжааны нэрүүдийг заасан байгаа/ үүнд:

• метронидазол (Клион, Метронидазол, Медазол, Метрогил, Трихопол, Флагил, Эфлоран). Бэлдмэлийг долоо хоногийн турш хоногт хоёр удаа 500 мг-аар ууна. Метронидазолийг ууж байх үед согтууруулах бүх төрлийн ундааг эрс хатуу цээрлэнэ. Өөрөөр хэлбэл эдгэрэхийг хүсэхгүй байгаа бол согтууруулах төрлийн ямар нэг ундаа ууж болох юм байна.
• клиндамицин (Далацин, Климицин, Клиндамицин). Долоо хоногийн турш хоногт хоёр удаа 300 мг-аар ууна.

Хэсэг газрын эмчилгээ хийх үед гардаг гаж нөлөө нь системийн эмчилгээний үеийнхээс бага байдаг. Гэхдээ гарднереллёз нь эмэгтэйчүүдийн үргүйдэл, дайврын үрэвсэл үүсэхэд тодорхой үүрэг гүйцэтгэдэг гэдгийг нь тооцон үзээд эмч нар уух заалттай эм илүүтэй онцлох нь байдаг.

Өөрөөр хэлбэл энэ хоёр төрлийн эмчилгээний аль нэгийг нь сонгоно. Аль нь илүү зохистой вэ гэдгийг мэдээж мэргэжлийн эмч л зааж мэднэ.

Жирэмсний үеийн гарднереллёзийг зөвхөн эмэгтэйчүүдийн эмчийн хяналтан доор хийнэ. Жирэмсний үед гарднереллёзийг өөрөө дур мэдэн эмчлэх хориотой. Жирэмсний эхний триместрт метронидазол хориотой. Клиндамицинийг жирэмсний үед хэрэглэх хориотой тул ямар эмээр орлуулахыг зөвхөн мэргэжлийн эмэгтэйчүүдийн эмч мэднэ.

Ингээд өвчин үүсгэгч бактериудыг дарангуйлах эмчилгээний дараагаар үтрээний хэвийн бичил орчныг сэргээх эмчилгээ хийнэ. Өөрөөр хэлбэл сайн бактериудын тоог хэвийн болгох арга хэмжээ авна. Үүний тулд дутагдаж байгаа сүүн хүчлийн бактериуд буюу энэ сайн бактериудыг агуулсан элгэн тараг, йогурт, дарсан байцаа зэрэг бүтээгдэхүүнийг хүнсэндээ түлхүү хэрэглэнэ.

Үүнээс гадна эдгээр бактерийг их хэмжээгээр агуулсан лактобактерин, ацилакт, “Нарине” г.м. нэмэл бэлдмэлийн дотуур ууж болон хэсэг газрын эмчилгээнд ашиглана. Гэхдээ сүүн хүчлийн бактери агуулсан эм, бэлдмэл хэрэглэхийн өмнө үтрээний кандидоз /мөөгөнцөр/ илрүүлэх шинжилгээ заавал өгөх ёстой байдгийг мартаж болохгүй ажээ. Учир нь мөөгөнцөр нь хүчиллэг орчинд сүүн хүчлийн бактериудын хамт үржих чадвартай. Мөөгөнцөр илэрвэл сүүнхүчлийн бактери агуулсан тусгай эм, бэлдмэл хэрэглэхээс зайлсхийх зөвлөгөөг эмч өгдөг.

Энэ эмчилгээтэй зэрэгцэн гэдэсний бактержлийн шинжилгээг давхар өгөх хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл гэдсэн дэх сайн ба муу бактерийн чинь харьцаа алдагдсан эсэхийг давхар шинжлүүлэх хэрэгтэй гэсэн үг. Ингээд хэрэг гэдэсний бактержил буюу дисбактериоз илэрвэл түүнээ давхар эмчлэх шаардлагатай. Үгүй бол гарднереллёз гүйцэд эдгэрэхгүй, эсвэл хэсэг хугацааны дараа дахих магадлал өндөр.

Гуравдугаар шатанд нь биеийн ерөнхий эсэргүүцлийг бэхжүүлэх, дархлааг сайжруулах заслыг хийснээр эмчилгээ гүйцэд болох ёстой юм байна. Энд дархлаа сэргээх бэлдмэл, амин дэм уух, амьдралын эрүүл саруул хэв маягийг баримтлах г.м. олон арга байдгийг та өөрөө сайн мэдэж байгаа байх гэж найдаж байна.

Эмчилгээ дуусах хүртэл бэлгийн харьцаанд орохдоо бэлгэвч хэрэглэх нь зохистой. Бэлгийн харьцагчид эмчилгээ хийх нь эмэгтэйчүүдэд энэ өвчин дахих магадлалыг багасгадаггүй. Учир нь эмэгтэй хүний өөрийнх нь биеийн эсэргүүцэл, ахуйтай ихээхэн холбоотой байдаг.

Ингээд эмчилгээ дууссанаас долоо хоногийн дараа дахин шинжилгээ өгнө. Үүнээс 4-6 долоо хоногийн дараа дахин шинжилгээ өгөөд илрээгүй бол бүрэн эдгэрсэнд тооцож болох юм байна.

Анхааруулга
Цэвэр танин мэдэхүйн үүднээс танд сонирхуулж байгаа юм шүү.  Онош тавьж, эмчилгээ заах эрх зөвхөн мэргэжлийн эмчид л байдаг гэдгийг үргэлж санаж байх хэрэгтэй.

Явц
Үр тогтох хамгийн тохиромжтой үед буюу өндөгөн эс гадагшилсны дараагаар эмэгтэй хүний биед прогестерон нэртэй гормон ихээр ялгардаг. Энэ гормон ялгарснаар өндөгөн эс гадагшилсны дараах хоёр хоногийн туршид хүний биеийн суурь дулаан нь 0,4-0,6 градусаар нэмэгддэг. Өндөгөн эс нь ойролцоогоор сарын тэмдэгийн мөчлөгийн дундуур гадагшилж мөчлөгийг өмнөх ба удаах гэсэн хоёр дахь хэсэг гэсэн хоёр хэсэгт хувааж өгдөг.

Өндөгөн эс гадагшлахаас өмнөх буюу эхний хэсэгт эмэгтэй хүний биеийн дулаан нь гол төлөв өндөгөн эс гадагшилсны дараах буюу хоёр дахь хэсгээс бага байдаг. Прогестерон даавар хангалттай ялгарсан нөхцөлд мөчлөгийн дунд үеэс эхлээд биеийн дулаан нэмэгдэж эхэлдэг нь өндөгөн эс гадагшилсан гэдгийг илтгэх найдвартай шинж тэмдэг болж өгдөг. Өндөгөн эс гадагшилсны дараах хэсэг буюу хоёр дахь хэсэг нь хэвийн нөхцөлд 13-14 хоног үргэлжилж байгаад биеийн юм ирэхийн өмнө халуун нь ахиад 0,3 градус орчмоор буудаг.

Иймд базаль температур буюу суурь халуун нь нэг мөчлөгийн туршид өөрчлөгдөлгүй нэг түвшинд байх, өөрөөр хэлбэл температурын өөрчлөлтийг харуулсан график нь уналт өгсөлтгүй байх нь өндөгөн эс гадагшлахгүй байгааг илтгэж байж болзошгүй юм. Харин өндөгөн эс гадагшлахгүй байгаа тохиолдолд жирэмслэх боломжгүй.

Халууны шил сугандаа хавчуулах аргаар хэмждэг дулаан чинь суурь халуун биш юм уу гэсэн асуулт гарах нь зүйн хэрэг. Хамаг учир хүний биеийн температурын өөрчлөмтгий байдагт байгаа юм. Хүний биеийн дулаан нь өдрийн туршид өөрчлөгдөж байдаг. Их хөдөлвөл нэмэгдэнэ, даарвал буурна, халуун хоол идвэл нэмэгдэнэ, зузаан хувцас өмсвөл нэмэгдэнэ, усанд орвол буурна г.м. маш олон зүйлийн нөлөөгөөр байнга өөрчлөгдөж байдаг болохоор биеийн температурыг хэмжихэд хамгийн тохиромжтой цагийг сонгоно гэдэг тун бэрхшээлтэй болдог. Тиймээс л хүний биеийн суурь температур буюу зургаан цаг унтасны дараах тайван үеийн температурыг хэмждэг.

Шаардлага
Дараах тохиолдолд эмэгтэйчүүдэд суурь температураа хэмжин, өөрчлөтийнх нь графикийг гаргах зөвлөгөөг өгдөг, үүнд:
-Жилийн турш жирэмслэж чадахгүй байх
-Эмч үргүйдэл байж болзшогүй гэж таамагласан үед
-Эмч дааврын алдагдал үүссэн гэж таамгласан үед
-Жирэмслэх магадлалаа нэмэгдүүлэхийг хүсвэл
-Хүүхдийнхээ хүйсийг төлөвлөх аргачлалыг туршиж байгаа үед
-Өөрийн бие махбоди дотор болж байгаа үйл явцыг ойлгон хянахын тулд.

Бүх журмыг ягштал баримтлан хэмжиж гаргасан суурь дулааны график нь мөчлөгт өндөгөн эсийн гадагшлалт бий эсэхийг харуулж чадна. Гэхдээ таны байгуулсан графикийг үндэслэн жинхэнэ бодит онош, дүгнэлт хийж чадах хүн бол зөвхөн мэргэжлийн эмэгтэйчүүдийн эмч гэдгийг мэдэж авах хэрэгтэй.

Та гурван мөчлөгөөс байгагүй хугацаанд суурь температураа/халуунаа хэмжиж байж өндөгөн эс гадагшлах огноо, үр тогтоход хамгийн таатай үе, дааврын өөрчлөлт зэргийн талаарх хангалттай мэдээлэл цуглуулж авна гэдгийг тогтоож авах хэрэгтэй.

Хэмжих дүрэм
Хүний биеийн суурь температур/ суурь халууныг хэмжихдээ дараах дүрмийг ягштал баримтална, эдгээрт:

-Суурь халуунаа мөчлөгийн дуртай өдрөөс эхлэн хэмжиж болох ч мөчлөгийн эхний өдрөөс буюу биеийн юм ирсэн өдрөөс эхлэн хэмжих нь хамгийн тохиромжтой байдаг.

-Температурыг хэмжихдээ нэг сонгож авсан аргаа тууштай хэрэглэнэ. Халууныг амны хөндий, үтрээ, шулуун гэдсээр хэмжиж болно. Халууны шилийг суганд хавчуулах замаар температур хэмжих нь өндөр нарийвчлал багатай тул бодит үр дүн өгдөггүй. Тэгэхээр дээр дурдагдсан гурван аргын аль нэгийг нь сонгож аваад түүнээ нэг мөчлөгийн туршид өөрчлөлгүйгээр ягштал дагах хэрэгтэй.

-Ингхэдээ амны хөндийн температурыг үзэж байгаа бол халууныг шилийг хэлэн доороо хийгээд амаа жимийн 5 минутын турш хэмжинэ. Амны  хөндийн халууныг хэмждэг тусгай халуун шил байдаг.

-Үтрээ, эсвэл шулуун гэдсээр температур хэмжих үед хугацаа нь 3 минут байна.

-Халуунаа үзэхдээ өглөө, сэрсэн даруйдаа орноосоо босолгүйгээр хэмжинэ.

-Нойр бүтэн, 6 цагаас багагүй байх ёстой.

-Халууныг зөвхөн тогтсон цагт хэмжих ёстой. Хэмжих цагаас 30 минутаас илүү хоцорвол хэмжилт нь бодит байдлыг илтгэж чадахгүй.

-Дижилтал буюу электрон халууны шил, мөнгөн устай халууны шил аль алинаар нь хэмжиж болно. Нэг сонгож авсан халууны шилээ нэг мөчлөгийн туршид солихгүй байх нь чухал. Тоон халууны шил нь үтрээ, шулуун гэдсээр халуун үзэхэд тийм ч тохиромжтой биш гэж үздэг. Шулуун гэдсээр халуун хэмжих нь илүү бодит гэж үздэг бөгөөд шулуун гэдэсний халуун шил гэж тусгай, илүү нарийхан халууны шил байдаг тул эмийн сангуудаас асуух хэрэгтэй. Гэхдээ олдохгүй бол ердийн мөнгөн устай халууны шилээр үзсэн ч болно.

-Мөнгөн устай халууны шилээр хэмжиж байгаа бол унтахаасаа өмнө сэгсэрч бэлэн болгох ёстой. Учир нь өглөө босоод хэмжихийн өмнө сэгсрэх үед таны биеийн суурь дулаан өөрчлөгдөж болзошгүй.

-Суурь халууны заалтыг заавал тэмдэглэн авна. Хол замд явах, онгоцоор нисэх зэрэг нь суурь температурт мэдэгдэхүйц нөлөөлж болзошгүй. Ингэж замд явсан бол тухай бүрт заавал тусгай тэмдэглэл хийх хэрэгтэй.

-Ханиад, томуу г.м. халууралт дагалддаг өвчин туссан үе суурь дулааны үзүүлэлт нь бодит байдлыг илтгэж чадахгүй тул эдгэртлээ буюу халуун хэвийн болох хүртэл хэмжилт хийхээ зогсоож болно. Ингэж халуурч өвдсөн бол тухай бүрт заавал тусгай тэмдэглэл хийнэ.

-Нойрсуулагч эм, тайвшруулах эм, дааврын бэлдмэл зэрэг нь суурь дулаанд нөлөөж болно. Энэ мэтээр ямар нэг ууж байгаа бол заавал тусгай тэмдэглэл хийнэ.

-Жирэмслэлтээс хамгаалах ерөндөг уухтай зэрэгцэн суурь халуун хэмжих аргыг хэрэглэх нь ямар ч утгагүй.

-Архи, дарс, шар айраг г.м. согтууруулах ундаа хэрэглэсний дараах суурь дулаан нь өөрчлөгдөж болзошгүй тул мөн бодит байдлыг илтгэж чадахгүй. Ингэж согтууруулах ундаа уусан бол заавал тэмдэглэж байх ёстой.

-Дийлэнх тохиолдолд суурь температурын графиктай танилцсаны дараагаар эмч нэмэлт шинжилгээ, үзлэг хийж байж онош тавьдаг, тэгэх ч ёстой гэж үздэг.

Суур температурын графикийн жишээ
Суурь температурын график хийхийн тулд дөрвөлжин шугамтай цаас хэрэг болно. Тэндээ

Хэмжилт хийсэн мөчлөгийн өдөр, хэмжилт хийсэн огноо, хэмжилт хийсэн цаг, хэмжилтын заалт буюу халуун шилэн дээрх температурын заалтыг тэмдэглэнэ. Мөн хэмжилт хийх өмнөх өдөр эм, согтууруулах ундаа уусан эсэх, бэлгийн хавьталд орсон эсэх, өвдөж халуурсан эсэх, биеийн юм их бага, эсвэл хэвийн ирсэн эсэхийг тэмдэглэнэ.

Мөчлөг тус бүрийг тус тусад нь цаасан дээр тэмдэглэвэл дараа нь харьцуулж үзэхэд хамгийн тохиромжтой байдаг.

Ийм тэмдэглэгээ нь дараах байдалтай байж болно:

График хөтлөх зөвлөмжийн дагуу та өөрт эвтэй байдлаар өөрөөр хийсэн ч болно.

Суурь халууны график хөтлөх замаар хүүхдийн хүйсийг төлөвлөх

Хүүхдийн хүйсийг тодорхойлох олон арга байдаг. Үүний нэг нь суурь халууныг хэмжих замаар өндөгөн эс гадагшлах өдрийн тодорхойлох замаар хүүхдийнхээ хүйсийг тодорхойлох арга юм.

Хэргийн гол нь Ү хромосом буюу эр хромосом тээгч эр бэлгийн эс ба Х хромосом буюу эм хромосом тээгч хоёрын ялгаанд байдаг.

Эр хромосом нь илүү хөдөлгөөнтэй байдаг болохоор өндөгөн эстэй учрах магадлал өндөр. Гэхдээ тогтворгүй, өөрөөр хэлбэл тун хэврэг. Иймээс хоёр өдрийн дотор үр тогтож чадаагүй бол эр хромосом тээсэн эр бэлгийн эс үхнэ.

Харин эм хромосом хөдөлгөөнт чадвар багатай ч илүү тэсвэртэй. Өндөгөн эстэй учрах хүртлээ илүү удаан тэсээд, амьдраад байж чаддаг.

Тэгэхээр өндөгөн эс гадагшлахаас өмнөх ба хойших хоногуудын график хөтлөх аргаар тодорхойлж байгаад хүүхдийнхээ хүйсийг төлөвлөх боломжтой гэсэн үг. Тухайлбал, охинтой болохыг хүсвэл өндөгөн эс гадагшлахаас 2-3 өдрийн өмнө сексийн харьцаанд орно.  Харин хүүтэй болохыг хүсч байгаа бол өндөгөн эс гадагшлах өдөр секс хийх хэрэгтэй.

Энэ арга 100% баталгаа өгөхгүй ч гэлээ хүүтэй, эсвэл охинтой болох магадлалыг ихээхэн нэмэгдүүлэх нь мэдээж.

Хавдрын маркерийн хэмжээ, агуулгыг нь тодорхойлсноор хавдрыг эрт оношлох боломж олгодог. Мөн хавдрыг эсрэг янз бүрийн эмчилгээний үр дүнг үнэлэхэд ашигладаг. Ингэж эмчилгээний үр дүнг тодорхойлох явцад анхандаа өндөр байсан маркерийн хэмжээ нь буурах нь нааштай үзүүлэлт гэж үздэг. Одоогоор эрдэмтэд зуу орчим хавдрын маркеруудыг илрүүлээд байгаа ч бодит практик дээр цөөн хэдийг нь ашиглаж байдаг. Иймд аль нэгэн маркерийн хэмжээ буурсан, эсэн нэмэгдсэн нь ямар зүйлийг өгүүлээд байгааг зөвхөн нарийн мэргэжлийн эмч л үнэн зөв тодорхойлж чадна гэдгийг анхаарах хэрэгтэй.

Маркерийн судалгааг хийхдээ хураагур судас буюу венийн судаснаас цус авдаг.

Доорх хүснэгтэнд хамгийн өргөн ашигладаг хавдрын маркеруудын нэр, байвал зохих хэвийн хэмжээг харуулав.

Маркерийн хэмжээ тодорхойлох аргын ач холбогдол ба ашиглагдах хүрээ

PSA
Түрүү булчирхайн онцлог антиген нь түрүүн булчирхайн хорт хавдар туссан байж болзошгүй гэгдсэн эрэгтэйчүүдэд үзэх явцад өргөн ашиглагддаг. Энэ антигений хэмжээ нэмэгдэх нь түрүү булчирхайн өмөнг илрүүлэх, өмөнгийн эмчилгээний үр дүнг үнэлэхэд ашигладаг хамгийн мэдрэмтгий маркер гэж үздэг.

40-с дээш насны эрчүүдийн цусан дахь PSA-ийн хэмжээ өндөрсөхийг цаашид хэт авиа, булчирхайн эдийн дээж авах зэрэг илүү нарийвчилсан шинжилгээ хийх дохио байх ёстой гэж үздэг. Гэхдээ үүнтэй зэрэгцэн булчирхайн хоргүй хавдар, түрүүн булчирхайн архаг үрэвсэл бүхий өвчтөнүүдийн 30-50% нь PSA-ийн хэмжээ дунд зэрэг ихэссэн байж болдог гэдгийг анхаарах хэрэгтэй байдаг ажээ.

CA-125
Өндөгөвчний ийлдэсийн хорт хавдрын үед энэ маркерийн хэмжээ ихэсдэг болохоор ач холбогдолтой байдаг бол өндөгөвчний салстлаг өмөнгийн үед хэмжээ нь нэмэгдэггүй байна. Хөхний хорт хавдар болон бүдүүн гэдэсний хангалттай том хэмжээний хавдрын үед хэмжээ нь мөн нэмэгддэг. Үүнээс гадна эндометриоз, бүдүүн гэдэсний үрэвслийн өвчин, элэгний цирроз, нойр булчирхайн архаг үрэвслийн үед маркерийн агуулга дунд зэргээр нэмэгддэг.

CA-15.3
Энэ маркерийн хэмжээ нь хөхний хорт хавдрын үед ач холбогдолтой байдаг. Гэхдээ үүнтэй зэрэгцэн хөхний булчирхайн хоргүй эмгэгийн үед агуулга нь өндөрсөж болно.

CA-19-9
Энэ маркерийн хэмжээ нь шулуун гэдэс ба бүдүүн гэдэсний өмөн, нойр булчирхайн өмөнгийн үед гол төлөв нэмэгддэг. Гэхдээ нойр булчирхайн архаг үрэвсэл, шулуун гэдэсний шархлаат үрэвсэлтэй өвчтөнүүдийн CA-19-9 маркерийн хэмжээ дунд зэргээр нэмэгдэг.

Ca-72-4
Энэ маркерийн хэмжээ нь дийлэнхдэ ходоодны өмөнгийн үед нэмэгддэг.

AFP
AFP буюу альфа-фетопротеиний хэмжээ нэмэгдэхийг элэгний хорт хавдрын найдвартай маркер болж өгдөг. Гэвч үүнээс гадна жирэмсэн эмэгтэйчүүд, элэгний цирроз, идэвхтэй архаг гепатит, элэгний хорт бодисын гэмтэл зэргийн үед альфа-фетопротеинийн хэмжээ нь нэмэгдсэн байж болдог.

CEA
Бүдүүн гэдэсний өмөн, уушигны өмөнг танихад CEA маркерийн хэмжээ тодорхойлдог. Цөөн хувьд нь хөхний хорт хавдар, өндөгөвчний хорт хавдартай өвчтөнүүдийн CEA маркерийн хэмжээ нэмэгддэг. Үүнээс гадна нойр булчирхайн архаг үрэвсэл, архаг гепатит, хатгаа, механик шар зэрэг өвчний үед CEA-ийн хэмжээ нэмэгддэг аж.

FDP
Уушиг, хөхний булчирхай, ходоод, шулуун гэдэс, элэг, өндөгөвч, бамбай булчирхай, нойр булчирхай, давсаг зэргийн хорт хавдар, лейкоз, лимфомын үед FDP буюу фибриногений бодисын солилцооны бүтээгдэхүүний хэмжээ нэмэгддэг.

ROM’s (Fre radicals)
Цусан дахь хүчилтөрөгчийн чөлөөт радикалуудын тоо нэмэгдэх нь бие махбодид гэмтлийн процесс байгааг илтгэдэг. Ийм үзэгдэл нь маш осолтой ч удаан хугацаанд илрэлгүй явагддаг г.м. олон өвчний үед ажиглагддаг. Тухайлбал, судасны хатуурал, архаг гепатит, бөөрний өвчин, чихрийн шижин, уушигны архаг өвчин, ходоод бологн гэдэсний өвчин, янз бүрийн эрхтэний хорт хавдар зэрэг.

Тухайн хүнд байж болзошгүй гэж үзсэн хавдрын аль нэгэн маркерийн шинжилгээ авдаг. Харин урьдчилсан сэргийлэх үзлэгийн үед олон тооны маркерүүдийн цогц шинжилгээ хийдэг. Ингэснээр олон тооны хорт хавдруудыг эрт шатанд илрүүлэх боломжтой болдог тул их чухал юм. Харин хавдрыг эрт таньж оношилно гэдэг нь эмчилгээний үр дүнг илүүтэй үр дүнтэй болгож өгдөг.

Анхаарах зүйлс
Хавдрын маркеруудын агуулга болон агуулгын өөрчлөлтийг тодорхойлох явц нь шинжилгээний үр дүнд нөлөөлж, гажуудуулдаг хүчин зүйлсийн талаарх нарийн мэдлэгэтэй байхыг шаарддаг. Энэ нь шинжилгээний эмч нараас гадна өвчтөний эмчилгээг хариуцан хянаж байдаг эмч нарт ч хамааралтай.

Хавдрын маркерүүдийн хэмжээ нь түүний ялгарал, нийлэгжилт зэргээс гадна хавдрын масс, тархалт, цус авахы үеийн өвчтөний байрлал, маркерийн задрал зэрэг амьд бие махбодид явагдаж байгаа зүйлсээс хамаарна. Үүнээс гадна дээж болгон авч амьд биенээс салсны дараагаар дараах хүчин зүйлс нь шинжилгээний үр дүнд нөлөөлдөг, үүнд:

-хадгалах нөхцөл ( PAP)
-цус авалтаас хойш центрифуг дээрх эргүүлэх хүртэл өнгөрсөн хугацаа (NSE )
-гемолиз ба шар (PSA, NSE),
-авсан дээжийн арьстай шүргэлцсэн байдал (SCC)
-дээжийн шүлсээр бохирдсон байдал (SCC, CA19-9, CEA, TPS)
-эмийн бэлдмэлүүдийн нөлөө (PSA)
-шинжилгээг гүйцэтгэж байгаа тухайн аргын онцлог. Зарчмын хувьд төстэй ч өөр өөр үйлдвэрлэгчдийн сорьцууд нь нэг ийлдэс дээр огт өөр үр ялгаатай үр дүн үзүүлж, улмаар хуурамч сэдрэлт, эсвэл эдгэрэлтийг харууан эмчилгээтэй холбоотой буруу дүгнэлт гаргахад хүргэж болзошгүй.

Дийлэнх маркерүүд нь шинж тэмдэг илрээгүй байгаа өвчтөнүүдэд илрүүлэх шинжилгээ хийхэд тэр бүр тохиромжтой байдаггүй. Харин хорт хавдраар өвчлөх өндөр эрсдэл бүхий хүмүүс болон тодорхой шинж тэмдэг илрээд байгаа хүмүүст шинжилгээ хийхэд ихээхэн үр дүнтэй байдаг.

Иймд хорт хавдрын маркерийг өвчний явц ба эмчилгээний үр дүнд хяналт тавихад голчлон ашигладаг. Энэ үед маркерийн хэмжээг ганц удаа тогтоосон явдал бус харин маркерийн хэмжээний динамик өөрчлөлт /өөрөөр хэлбэл олон удаа авсан шинжилгээний үр дүнгийн өөрчлөлтийн явц/ нь хамгийн чухал ач холбогдолтой болж ирдэг. Хавдрын маркерийн динамикийг тодорхойлсноор зарим тохиолдолд хавдрын хортой, хоргүйг ялгах боломж олгодог. Ингээд ч зогсохгүй хэвийн хэмжээнээс хэтрээгүй ч агуулгынх нь хэмжээ өөрчлөгдөж байгаа байдал нь эмнэл зүйн хувьд чухал ач холбогдолтой байж болдог.
Зүй ёсны дагуу гүйцэтгэсэн үед хавдрын маркеруудын хэмжээг тогтоох нь хавдрын үйл явцад гарсан өөрчлөлтийг хүний биед тусгай багаж, төхөөрөмж оруулан оношлох бусад аргуудаас 1-6 сарын өмнө илрүүлэх боломж олгодог. Иймээс хавдрыг мэс заслын аргаар авсны дараа хавдрын маркерийн түвшинг тогтоох нь өвчний явцыг хянах чухал арга болж өгдөг.

Химийн эмчилгээ хийсний дараагаар хавдрын маркерийн агуулга тогтвортой доошлох нь эмчилгээ үр дүнтэй болсныг илтгэдэг. Харин өөрчлөлт байхгүй, эсвэл хэмжээ нь нэмэгдвэл хийсэн эмчилгээн нь хавдрын өсөлтөнд нөлөөлж чадаагүйг харуулж, цаашид эмчилгээнийхээ арга барилыг солих хэрэгтэй байгааг заадаг. Гэхдээ цацраг туяа засал, хими засал хийж эхэлсний дараах эхний хэд хоног, ихээхэн мэс ажилбар хийсний дараах эхний хэд хоногт хавдрын бүтэц эвдэрсний үр дүнд яваандаа арилдаг маркерийн хэмжээний нэмэгдэлт ажиглагдаж болдог гэдгийг мэргэжилтнүүд онцолдог.

Дахин хэлэхэд маркерийн хэмжээ яг юуг илэрхийлж байгааг зөвхөн нарийн мэргэжлийн эмч л үнэн зөв тодорхойлж чадна.

Кальцийн ач холбогдол

Кальци нь биологийн хувьд хүний биенд олон чухал үүрэг гүйцэтгэдэг, үүнд:

- зүрхний хэвийн хэмнэлийг тогтоон барих, зүрхний судасны системийн хэвийн ажиллагааг хангах

- төмрийн солилцоонд оролцдог, ферментийн идэвхийг зохицуулдаг

- мэдрэлийн системийн хэвийн үйл ажиллагааг хангахад, мэдрэлийн импульсийг дамжуулахад оролцдог

- фосфор, кальци хоёр нь ясыг бат бэх, шүдийн эрүүл байлгадаг

- цусны бүлэгнэлд оролцдог, эсийн гадаргын нэвчимтгий чадварыг зохицуулдаг

- дотоод шүүрлийн зарим булчирхайн үйл ажиллагааг хэвийн болгодог

- нойргүйдлээс салахад тусладаг

- булчингийн агшилтанд оролцдог

Кальци нь хүн биенд хоол хүнснээс шингээгдэн ороод ясанд солилцоонд ороод бөөрөөр дамжин гадагшлуулагддаг.

Паратгормон г.м. дааврууд болон кальцитриол буюу витамин Д3 нь кальцийг шингэлт, гадагшлуултыг зохицуулж байдаг. Кальцийг шингээхийн тулд хүний биенд хангалттай хэмжээний Д амин дэм агуулагдаж байх ёстой.

Кальцийн цусан дахь хэвийн хэмжээ

Хүний бие дэх дийлэнх кальци нь буюу 99% шүд, ясанд байдаг бол ердөө 1% цусны сийвэнд агуулагддаг. Цусанд кальци нь дараах байдлаар байдаг, үүнд:

- чөлөөт буюу ионжсон кальци

- кальцийн лактат, кальцийн фосфат г.м. кальцийн нэгдлүүд

- альбуминтай холбогдсон кальци

Хүний цусанд 2,15-2,50 ммоль/л кальци агуулагдаж байхыг хэвийн гэж үзнэ.

Насанд хүрсэн хүн өдөрт 1 гр орчим кальцийг хоолоороо авч байх ёстой гэж үздэг. Кальци нь ээдэм, сүү, сүүн бүтээгдэхүүн, бяслаг, шош, самар, хушга, наран цэцгийн самар, ногоон өнгөтэй хүнсний ногоо, сармис зэрэг бүтээгдэхүүнд агуулагддаг. Гэхдээ шоколад, их хэмжээний өөх тос, үр тариа зэрэг нь кальцийн шингэлтэнд саад болдог.

Жирэмсний үеийн кальцийн хэрэгцээ

Жирэмсний үед хоногт кальцийн хэрэгцээ нь 1000-1200 мг болж нэмэгддэг. Жирэмсний үед кальци дутагдах нь ирээдүйн ээжийн шүд, яс нь хэврэгшиж цаашид шүдний эмгэг, яс сийрэгжих эмгэг эрт үүсэх нөхцлийг бүрдүүлж өгдөг. Иймд жирэмсэн эмэгтэйчүүд эмчийн заалтын дагуу витамины, эрдэс бодисын комплексийг уух ёстой. Мөн цусан дахь кальцийн хэмжээг тодорхойлох шинжилгээг өгч байх хэрэгтэй.

Гэхдээ кальцийн хоногийн хэмжээг 2000мг –аас хэтрүүлбэл хордлогод орох аюултайг санаж, эмчийн зааврын дагуу хэрэглэх ёстой.

Кальцийн илүүдэл буюу гиперкальцеми нь яс дараах эмгэгийн шинж тэмдэг байж болно, үүнд:

- бамбай булчирхайн анхдагч хэт ажиллагаа

- ясны гэмтэл дагалдуулсан өмөн

- Д амин дэмийн хэт өндөр агуулга

- Бамбай булчирхайн хордлого

- Нугасны сvрье

- Бөөрний архаг дутмагшил

Кальцийн дутмагшил буюу гипокальцеми нь дараах өвчний үед илэрдэг шинж тэмдэг, үүнд:

- рахит

- остеопороз /яс сийрэгжих/

- остеомаляци /яс зөөлрөх/

- бамбай булчирхайн үйл ажиллагаа буурах

- бөөрний архаг дутмагшил

- магнийн дутагдал

- механик шалтгаантай шар, элэгний дутмагшил

- кахекси /сульдах/

Мөн хавдрын эсрэг болон шөрмөс таталтын эсрэг эм бэлдмэл хэрэглэсний нөлөөгөөр кальцийн дутмагшил үүсч болно.

Кальцийн дутагдал нь шөрмөс татах, нойргүйдэх, сэтгэл таагүйтэх г.м. шинэ тэмдгээр илэрнэ.

Энэ мэтээр хэмжээ нь маш олон хүчин зүйлээс шалтгаалж, олон зүйлсийг илтгэж болох тул яг үнэн хэрэг дээрээ юу болоод байгааг зөвхөн мэргэжлийн эмч л үзэж байж бусад үзүүлэлтүүдтэй харьцуулсны дараа шинжилгээний хариуг тайлан уншиж чадна гэдгийг анхаараарай.

Энэ амин дэм нь хүний биед нийлэгждэггүй болохоор хүнсний бүтээгдэхүүн зэргээр зөвхөн гаднаас авах боломжтой.

В12 амин дэмийн хэвийн хэмжээ

Хэвийн хэмжээ  180 – 900 пг/мл

Насанд хүрэгчдийн хоногийн хэрэгцээ нь 3 мкг

В12 амин дэмийн дутагдал нь эрүүл мэндэд ноцтой үр дагавартай В12 –ийн дутагдлаас үүдэлтэй цус багадалт. Энэ эмгэг нь өндөг, мах, сүүн бүтээгдэхүүнийг хэрэглэхээс зайлсхийдэг хүмүүст өргөн тохиолддог.

В12-ын дутагдлын үед чөмөгний эс, амны хөндий, хэл, хоол боловсруулах замын эсүүдэд өөрчлөлт гарснаар цус төлжих, сэтгэцийн өөрчлөлт, нугас гэмтэх г.м. эмгэг үүсч болзошгүй. Мөн В12-ын дутагдлаас үүдэлтэй цус багадалт нь элэг, бөөрний өвчин, цусны өвчин, хавдрын өвчин, лейкоз үүсгэж болзошгүй.

В12 амин дэми

Фолийн хүчлийн хэвийн хэмжээ

Хэвийн хэмжээ нь 3 – 17 нг/мл

Насанд хүрэгчдийн хоногийн хэрэгцээ нь 400 мкг. Жирэмсний үед энэ хэрэгцээ нь 800 мкг болтол нэмэддэг.

Фолийн хүчлийн эх үүсвэр нь гэдэсний бичил биетүүд.

Фолийн хүчил нь ногоон өнгөтэй хүсний ногоонд ихээр агуулагддаг. Ийм ч учраас латин хэлний фолиум буюу навч гэсэн үгнээс нэрээ авчээ.

Цусан дахь фолийн хүчлийн хэмжээ дутагдалтай байх нь дараах өөрчлөлтүүдийн шинж тэмдэг байдаг.

- хоол, тэжээлийн дутагдал

- фолийн хүчлийн шингэлт алдагдах /ходоод, гэдсийг тайруулсны дараа/

- В12 амин дэмийн дутагдал

- Архинд донтох

- Халуурал

- Гемолитик анеми

- Хорт хавдар

- Хүүхдийн бамбай булчирхайн хэт ажиллагаа

- Элэгний эмгэг

- Анорекси

Мөн аспирин, бисептол, эстроген г.м. эм бэлдмэлүүд нь фолийн хүчлийн хэмжээг бууруулдаг.

Зөвхөн ургамлын гаралтай хүсний бүтээгдэхүүн хоолондоо хэрэглэх, нарийн гэдэний эмгэгийн үед фолийн хүчлийн хэмжээ ихэсдэг.

Фосфорын нэгдлүүд нь хүний биеийн эс болгонд байдаг бөгөөд физиологийн химийн бараг бүх урвалд оролцдог.

Органик бус элемент фосфор нь хүний биед органик бус фосфатууд, липидүүд, нуклеотидуудын хэлбэрээр хүний биед байдаг.

Хүний бие дэх фосфорын агуулгыг паратгормон, кальцитонин болон Д амин дэм зохицуулж байдаг.

Фосфор нь хүний биед хоол, хүнсээр орж ирдэг бөгөөд загас, мах, өндөх, самар, үр зэрэг агуулагддаг.

Хангалттай хэмжээний кальци, витамин Д байж байж фосфор хэвийн үзүүлэх нөлөө хэвийн байдаг. Кальци ба фосфорын харьцаа нь 2:1 байх ёстой. Төмөр, хөнгөн цагаан, магнийн илүүдэл нь фосфорын үзүүлэх нөлөөг үр дүн багатай болгодог.

Фосфорын цусан дахь хэвийн хэмжээ

Нас    Цусан дахь фосфорын хэмжээ, ммоль/л

2 хүртэлх ойтой  1,45 -2,16

2  – 12 настай  1,45 – 1,78

12 – 60 настай  0,87 – 1,45

60 дээш насны эмэгтэй 0,90 – 1,32

60 дээш насны эрэгтэй 0,74 – 1,2

Насанд хүрсэн хүний фосфорын хоногийн хэрэгцээ нь 800-1200 мг. Жирэмсэн, хөхүүл эхчүүдийн фосфорын хэрэгцээ нь илүү өндөр байдаг.

Яс, бөөр, бамбай булчирхайн дааврын өвчнийг оношлогоонд цусан дахь фосфорын хэмжээг тодорхойлох шинжилгээг хийдэг.

Цусан дахь фосфорын хэмжээ ихсэх нь дараах өөрчлөлтүүдийн  дүнд үүсч болно, үүнд:

- ясны эд гэмтэх

- Д амин дэмий хэт их хэмжээ

- Ясны хугарал эдгэх

- Бамбай булчирхайн дааврын үйл ажиллагааны дутагдал

- Бөөрний архаг болон хурц дутмагшил

- Яс сийрэгжих

- Ацидоз

- Цирроз

Мөн хавдрын эсрэг үйлчилгээтэй эм, бэлдмэл хэрэглэсний дараа фосфорын хэмжээ нэмэгддэг.

Цусан дахь фосфорын хэмжээ нь дараах тохиолдолд багасч болно, үүнд:

- өсөлтийн гормоны дутагдал

- рахит

- пародонтоз

- фосфорын шингээлт алдагдах, гүйлгэх, бөөлжих

- цусан дахь кальцийн хэмжээ ихсэх

- бамбай булчирхайн дайврын хэт ажиллагаа

- тулай

- гиперинсулинеми /чихрийн шижингийн эмчилгээний үед/

Энэ мэтээр хэмжээ нь маш олон хүчин зүйлээс шалтгаалж, олон зүйлсийг илтгэж болох тул яг үнэн хэрэг дээрээ юу болоод байгааг зөвхөн мэргэжлийн эмч л үзэж байж бусад үзүүлэлтүүдтэй харьцуулсны дараа шинжилгээний хариуг тайлан уншиж чадна гэдгийг анхаараарай.

Насанд хүрсэн хүн хоногт 300-400 мг магни хэрэглэж байх ёстой гэж үздэг. Жирэмсэн болон хөхүүл эхчүүдийн магнийн хэрэгцээ нь үүнээс хэд дахин өндөр байна.

Магни нь нимбэг /лимон/ грейпфрут, самар, хар ногоон өнгийн хүнсний ногоо, алиманд агуулагддаг. Харин согтууруулах ундаа, шээс хөөлгөх бэлдмэл, жирэмслэлтээс сэргийлэх эм уух зэрэг магни нь шингэхгүй байж болно.

Магнийн цусны плазм дахь хэвийн хэмжээ

Хэвийн хэмжээ нь насанд хүрэгчдэд  0,65 – 1,05 ммоль/л

Магнийн цусан дахь хэмжээг тодорхойлох шинжилгээг мэдрэлийн гаралтай гажиг, бөөр болон бөөрний булчирайн дутмагшил, зүрхний хэмнэл алдагдал, бамбай булчирайн байдлыг тодорхойлох зэрэг хийдэг.

Цусан дахь магнийн хэмжээ өндөр байх нь дараах өөрчлөлтүүдийн шинж тэмдэг, үүнд:

- шингэний дутагдал

- бамбай булчирхайн үйл ажиллагааны дутагдал

- бөөрний дутмагшил

- бөөрний булчирхайн дутмагшил

- миелом

- магнийн бэлдмэлийн тунг хэтрүүлэх

Магний агуулсан бүтээгдэхүүн нь цусан дахь магнийн хэвийн хэмжээг барихад хангалтгүй байх нь бий. Магний дутагдал нь дараах тохиолдолд үүсдэг, үүнд:

- өлсөх, хоолны дэглэм барих зэргээс үүдэлтэйгээр хоол хүнсээр орж ирэх магний дутагдах

- магнийн шингэлт алдагдах

- бамбайн дайвар булчирайн үйл ажиллагааны дутагдал

- бамбай булчирхайн үйл ажиллагааны дутагдал

- архаг архинд донтолт

- шижингийн гаралтай ацидоз

- фосфорын дутагдлаас үүдэлтэй хүүхдийн рахит

- удамшлын гаралтай фосфорын дутмагшил

- кальцийн илүүдэл

- бөөрний дутмагшил

- сүү хэт их ялгарах

Энэ мэтээр хэмжээ нь маш олон хүчин зүйлээс шалтгаалж, олон зүйлсийг илтгэж болох тул яг үнэн хэрэг дээрээ юу болоод байгааг зөвхөн мэргэжлийн эмч л үзэж байж бусад үзүүлэлтүүдтэй харьцуулсны дараа шинжилгээний хариуг тайлан уншиж чадна гэдгийг анхаараарай.

Бөөрний эмгэг, чихрийн бус шижин, бөөрний булчирхайн гажигийн үеийн оношлогоо, эмчилгээний үр дүнг хянахад цусан дахь хлорын хэмжээг тодорхойлох шнжилгээ өгөх заалтыг эмч өгнө.

Цусны сийвэн дэх хлорын хэвийн хэмжээ

Хэвийн хэмжээ нь 98 – 107 ммоль/л.

Хлор нь хүнсний давс чидун жимс /олив/-д агуулагддаг. Хлоыг 15 граммаас илүүгээр хэрэглэх үед гаж нөлөө илэрч болзошгүй.

Цусны сийвэн дэх хлорын хэмжээ нь дараах нөхцлийн улмаас нэмэгдэж болно, үүнд:

- усны дутагдалд орох

- бөөрний хурц дутмагшил

- чихрийн бус шижин

- алкалоз /шүлтлэг элемент түүний дотор хлорын агуулга нэмэгдэхтэй холбоотой өвчин/

- бөөрний булчирхайн хэт ажиллагаа

Харин цусан дахь хлорын хэмжээ дутагдах нь ходоод угаах, туулга уух, шингэний хэмжээ ихсэхтйэ холбоотой байж болохын сацуу бие махбодийн үйл ажиллагааны янз бүрийн өөрчлөлтийн үед үүсч болдог, үүнд:

- хэт хөлрөх

- бөөлжүүлэх

- үс, шүд унах

- ацидоз /хлор нь бөөрөөр хэт их хэмжээгээр ялгарахтай холбоотой өвчин/

- шээс хөөлгөх үйлчилгээтэй  эмийн тунг хэтрүүлэх

- бөөрний дутмагшил

- толгойн гэмтэл

Энэ мэтээр хэмжээ нь маш олон хүчин зүйлээс шалтгаалж, олон зүйлсийг илтгэж болох тул яг үнэн хэрэг дээрээ юу болоод байгааг зөвхөн мэргэжлийн эмч л үзэж байж бусад үзүүлэлтүүдтэй харьцуулсны дараа шинжилгээний хариуг тайлан уншиж чадна гэдгийг анхаараарай.