Эрүүл мэнд » Ходоод гэдэс

Цусан суулга өвчнөөс сэрэмжлүүлэх зөвлөмж

info — Tue, 06 Dec 2011 04:24:46 +0000

Цусан суулга өвчин үүсгэгч нь шигелийн бүлгийн нянгууд бөгөөд дотроо хэд хэдэн дэд хүрээтэй, сүүнд 2-17 хоног, тарганд 6-15 хоног, хоолонд 2-62 хоног, хөрсөнд 2-4 сар, сүүдэрт 79 хоног амьдрах чадвартай, нарны гэрэлд 30 минут, 60 хэм халаахад 10 минут, 3-5%-ийн хлорын уусмал, сульмагийн уусмалд амархан үхдэг, цөцгий, ээдэм, зайрмаг, жимсний шүүс, махан хоол, ногоо, жимсэнд үрждэг нян юм.

Халдварын эх уурхай нь цусан суулгын цочмог болон балархай хэлбэрээр өвчилсөн хүн.

Гадаад орчинд ялгаран гарсан нян орчны хөрс, ус, хүнс, эд зүйлс- тоглоом, хаалганы бариул, мөнгө, хүний гар гэх мэтийг бохирдуулж, биед 10-100 ширхэг нян ороход л өвчин үүсгэнэ.

Нэн ялангуяа тогтоол ус, ил задгай, гол булаг шандын ус, цэвэрлэж ариутгаагүй ус түгээгүүрийн ус, худаг, бохир саванд хадгалсан усыг түүхийгээр нь уух, ил бие засдаг, угаадас асгадаг, хог хаядаг газрын хөрстэй харьцах, ариун цэврийн шаардлага хангаагүй хүнсний үйлдвэр, агуулах, тээвэр, худалдаа үйлчилгээний газраар дамжсан хүнсний зүйлс идэж уух, бохир гар өвчин дамжих гол зам юм.

Вирүст хепатит А, цусан суулга, балнад зэрэг ходоод гэдэсний замын халдварт өвчнийг ариун цэврийн туйлын дорой байдлын илрэл буюу “Шинэхэн баасны бохирдол”-оос үүсдэг өвчин гэдэг.

Илрэх гол шинж тэмдэг нь халуурах, толгой өвдөх, гэдэс базлаж өвдөх, олон дахин / өдөрт 20 хүртэл удаа / шингэнээр суулгаж, ялгадас усархаг, цусан судалтай, залхагтай гарах, дүлүүлэх, бие сулдаж, арьс хуурайших г.м. бүдүүн гэдэсний хамшинжээр илэрдэг халдварт өвчин.

Сэрэмжлэх гол арга бол: Өвчний сэжиг ажиглагдвал эмчид яаралтай хандаж үзүүлэх, шинжлүүлэх, онош тогтоогдсон бол эмнэлгийн хяналтанд бүрэн төгс эмчлүүлэх, эмчлэгдсэний дараа ч диспаисерийн хяналтанд байж, өтгөний шинжилгээ өгч хянуулана.

Ус, хүнс, хүүхэд, нийтийн үйлчилгээний газар болон хувь хүний хувийн ариун цэврийн байдлыг сайн байлгах орчин нөхцөл бүрдүүлж, стандартыг дагаж мөрдөх, түүнд тавих хяналтыг сайжруулах.

Цусан суулгын цочмог, балархай хэлбэрийн өвчтөнг эрт илрүүлж эмчлэх, нян залгиур уулгах, эдгэрэлтийг хянах.
Усыг буцалгаж уух, аюулгүй хүнс хэрэглэх, гараа угааж хэвших, орчныхоо хөрс, усыг бохирдлоос хамгаалах, хүмүүсийн ариун цэврийн мэдлэг, дадал хэвшлийг дээшлүүлэх гэх мэтийн орчны болон байгууллагын, хувийн ариун цэврийг сайжруулах нь чухал гэдгийг зөвлөе.

Арьс дотор эрхтэний толь мөн

info — Mon, 05 Dec 2011 07:11:26 +0000

Арьс нь хүний биеийг бүхэлд нь хучиж бие мах бодид олон чухал үүргийг гүйцэтгэдэг хамгийн том эрхтэн гэж хэлж болно. Ийм учраас арьс гэдэг эрхтэний талаар хүн зохих мэдлэгтэй байх ёстой. Насанд хүрсэн хүний арьс биеийн гадаргын 1,5–2,0 м кв талбайг, биеийн жингийн 5%, өөхөн давхрагаа оруулбал 15% хүртлэх жинг эзэлдэг. Арьс нь өөрийн өвөрмөц өнгө, зураглал хээтэй байдаг. Хувь хүн бүрийн арьсны зураглал хээ давтагдашгүй өөр өөр байна. Энэ аргыг ашиглаж хөгжсөн шинжлэх ухаан ч байна. Үүнээс гадна арьс нь бүх биеийг хучиж байдаг хамгаалалтын даавуун бүрхүүл биш бөгөөд организмд олон чухал үүргийг гүйцэтгэдэг байна.

Үүнд :

Хамгаалах , амьсгалах / хүний нийт амьсгалын 2% нь арьсаар явагддаг /, бодисын солилцоонд оролцох, дулааныг зохицуулах, мэдрэх үүрэг гүйцэтгэх, арьс өөрөө өөрийгөө цэвэрлэх зэрэг үйл ажиллагааг гүйцэтгэдэг. Арьсан дотор маш олон тооны тос, хөлсний булчирхайнууд байрлана. Арьс байнга гуужиж шинэ залуу эсүүдээр солигдож байдаг. Арьс нь дэлүү шиг цус хадгалах нөөц эрхтэн болдог ба ус,эрдэс менералууд, лимфийн шингэнүүдийн ихэнх хувь нь арьсанд хадгалагддаг ажээ. Арьсанд ойролцоогоор 1 л орчим цус байдаг ба энергийн эх үүсвэр эрхтэн юм. Арьс нь бүх эрхтэн системтэй холбоотой байхаас гадна дотор эрхтэнтэй нягт уялдаа холбоотой байдаг.

Ийм ч учраас арьс, үс, хумс нь хүний нүдэнд ил байдгын хувьд эрүүл мэндийн байдлыг илэрхийлж байдаг толь гэсэн үг. Одоо тэгвэл дотоод эрхтэн систем, бодисын солилцооны үйл ажиллагааны хямралаас хамаарч арьсан дээр хэрхэн “Анхааруулах шинж тэмдэг “ илэрдэгийг авч үзье.

Нэг. Дотоод шүүрлийн олон булчирхай хүний гадаад өнгө үзэмжийг тодорхойлдог байна. Самототропин гэдэг Өсөлтийн гормон нь биеийн галбир төрх, булчингийн бүтэц хөгжил , өөхөн давхрагын тэнцвэрийг тогтоон барьж байдаг ба энэ гормон дутагдвал арьс цонхийж цайрах, хуурайших, хөлс, тосны булчирхайн ялгаралт алдагдаж арьсанд наснаас эрт үрчлээ үүсч эхэлдэг байна. Бөөрний дээд булчирхайн болон бэлгийн булчирхайн үйл ажиллагааны хямралтай холбоотой үсэрхэг шинж илрэх, үс оройноосоо эхлэн халцрах шинж илэрч болно. Бэлгийн стеройд гормоны бодисын солилцооны нэг гол газар нь арьс юм. Түүний үйлчилгээ нь эпидермис, үсний фолликул, тослогийн булчирхай, фибробластууд зэрэгт байрлах тусгай андрогены рецепторуудаараа дамжин явагддаг байна. Бамбай булчирхай нь тааварлахын аргагүй сонирхолтой үйл ажиллагаатай эрхтэн бөгөөд эрдэс, менерал, өөх тос , нүүрс усны солилцоонд оролцдог, үйл ажиллагаа алдагдаж / дутагдаж /эхэлбэл салстын хаван үүсч , арьс хуурайшин, барзгартаж, хогжруутан үс унаж эхэлдэг.

Харин ихэсвэл хөлрөмтгий болох зүрх дэлсэх шинжүүд гарна. Саахарын шижин өвчний үед арьс цонхигор цайвар болж нүүрээрх цусны судаснууд тодрон өргөсөж, хөмсөгөөр шар толбонууд үүсэх , гүвдрүү туурах, идээт голомтууд үүсэх , хатигших зэрэг шинж эхэлдэг байна. Бэлгийн булчирхайн гормоны алдагдлын үед батгаших, үс унах , эсвэл нүүр, мөчдөөр хэт их үс ургах байдал илэрдэг.

Хоёр. Ходоод , элэг ,цөс, нойр булчирхай, нарийн бүдүүн гэдэс, бөөрний үйл ажиллагааны өөрчлөлт арьсан дээр илэрч гардаг . ОХУлсад хийсэн судалгаагаар Архаг экзематай өвчтөнийг шинжлэхэд 40,1 – 80,8% нь ходоодны архаг үрэвсэл, шүүс ялгаралтын эмгэгтэй, 48,1%-д нь бөөрний үйл ажиллагааны өөрчлөлт, 51,4 -64,9%-д нь цусны эргэлтийн архаг дутагдал, 70 – 80%-д нь төв мэдрэлийн системийн талаас ямар нэг өөрчлөлттэй болох нь тогтоогдож байсан байна. Энэхүү баримтаас харахад арьсны өвчин дотор эрхтэн системтэйгээ харилцан холбоотойгоор өвчилдөг болох нь харагдаж байна. Таны арьс хуурайшиж, гуужин, бараан өнгийн буюу шаргал нөсөө үүсэх, үрэлт, бариу хувцас өмсөх, маажих үед амархан улайх, гарын алганы нугалаас нөсөөжих, завьж цуурах, хэлний салст өнгөртөж шүлс өтгөрөх, хумс хугарамхай болох, цээжний ба хэвлийн өмнө хэсгээр улаан ягаан өнгөтэй цэгэн тууралт гараад дарахад арилахгүй, буйлнаас цусархаг шинж илрээд байвал ходоод, 12 хуруу гэдэс, нойр булчирхайн эмгэг байх магадлалтай.

Арьс тасралтгүй загатнаж хуурайшиж шаргалтан шаргал буюу бор өнгийн нөсөө тогтох, арьсан дээр цусархаг тууралт гарах, гарын алга улайх, хумс тэжээлээ алдаж амархан хугарах, хуудсарч цуурах, орой хувцас тайлах, хурц хоол идсэний дараа загатнах шинж илрэх нь элэг, цөсний замын эмгэг үүсч байгааг илтгэнэ. Харин арьс хуурайшин хувцас тайлах үед цагаан хогжруу унах, үс шингэрч халцрах, хумс хугарамтгай, нимгэн болж гялалзсан өнгө нь алдагдах, амны салстаар шархалж буйлнаас амархан цус гарах зэрэг шинж илрээд байвал нарийн бүдүүн гэдэсний үйл ажиллагааны өөрчлөлт байж болзошгүй. Ийнхүү арьс нь дотор эрхтэн системийн эмгэг үйл ажиллагааны өнгө төрхийг илтгэдэг байна.

АӨСТ-ийн дэд захирал: Ш.МягмаржавАУМагистр,Кл.Проф

Хүний биед хортой хүнсний нэмэлт бүтээгдэхүүн

103 — Fri, 21 May 2010 13:00:29 +0000

Ашиг олох, ашиг олох бас дахин ашиг олох гэсэн зарчмаар амьдарч байгаа нийгэмд хувь хүн, компаниуд нь энэхүү ашгийг олохын төлөө юу ч хийхээс буцахгүй. Тийм ч болохоор ашиг олохын төлөө гүйлгээ сайтай бүтээгдэхүүн, тэдний дотор хүнсний бүтээгдэхүүнийг аль болох хямд бага зардлаар олноор нь хийж борлуулахыг хичээдэг. Гэтэл олон зуун жилийн турш уламжлан ирсэн хуучны аргаар хийвэл бага зардлаар олноор нь үйлдвэрлэх бараг боломжгүй. Ингэж хийсэн хүнсний бүтээгдэхүүн нэгд өртөг өндөр, хоёрт удаан хадгалах боломжгүй, гуравт тэр бүр үзэмжтэй байдаггүй.

Ийм нөхцөлдюу эрхэм компаний эзэд нь мөнгө сарвайн эрдэмтэн мэргэдээс тусламж хүссэн нь ойлгомжтой. Цаадуул нь, мөнгийг нь тоолж үзчихээд мөрөө нэг хавчин, нүдний шилээ нэг засчихаад химийн аргаар гаргаж авсан хямд төсөр орлуулагч бодисууд буюу хүсний нэмэлт бодисуудын үйл олноор нь зохион бүтээчихэж. Тэдгээр бодисуудыг нь ашиглан компаний эзэд нь хуучин аргаар хийсэн бол хэзээ ч байж боломгүй хүртэл төрөл бүрийн хүсний бүтээгдэхүүнүүдийг үйл олноор нь үйлдвэрлэн, зарж “лайтай их ашиг” олж эхэлжээ. Уламжлалт аргаар хийсэн бол хэзээ ч байж боломгүй бүтээгдэхүүнүүдийн нэг нь чипс. Гахайн мах, кимчи, эсвэл бүр алимны амттай, ногоон, улаан, хүрэн өнгөтэй чипс г.м.

Хүнсний үйлдвэрлэлд ашигладаг нэмэлт бүтээгдэхүүнүүдийг нийтэд нь Е үсгээр тэмдэглэдэг.

Е101 – E180 нь хүнсний будагч бодисууд

Эдгээр бодис нь бүтээгдэхүүний хүссэн өнгөөр будах, эсвэл боловсруулалтын үед алдагдсан өнгийг нь дахин сэргээх зорилгоор ашигладаг. Жишээлэхэд, хиамын чанах үед мах саарал өнгөтэй болно. Тэгэх ч ёстой. Гэвч саарал өнгөтэй хиам нь худалдан авагчид таашаадаггүй, борлуулалт нь муу байдаг тул будагч нэмж улаан ягаан өнгөтэй болгодог. Гэхдээ бета каротин гэх мэтийн биологийн гаралтай будагчид бас байдаг. Ийм будагчийн нөлөөгөөр жишээлэхэд, лууван байгалиасаа улаан өнгөтэй болдог.

E200 – E229 нь консервантууд буюу хадгалалтын хугацааг уртасгадаг бодисууд. Элдэв мөөгөнцөр, нянгийн үржлийн дарамтлах замаар бүтээгдэхүүнийг муудахаас сэргийлдэг.

E300 – E399 нь антиоксиданд, исэлдэхээс сэргийлэгч бодисууд. Бүтээгдэхүүнийг гашилж, исэлдэн өнгө нь муудахаас хамгаална. Заримдаа С витамин, Е витамин гэх зэрэг байгалийн нэгдлүүд байдаг бол заримдаа химийн аргаар гаргаж авсан бодисууд байдаг.

E400 – E499 нь тогтворжулагч бодисууд. Бүтээгдэхүүний нягтрал алдагдахаас сэргийлэх наалдамтгай, нийлэмтгий чанарыг нь нэмэгдүүлнэ.

E500 – E599 нь эмульгаторууд. Эдгээр бодисууд нь ус ба тос гэх мэтийн байгаль дээр хэзээ ч нийлдэггүй шингэнийг нийлүүлсэн нэгэн жигд шингэн гаргаж авахад тусладаг. Мөн хөвсгөр болгодог.

E600 – E699 нь амт, үнэрийг хүчтэй болгогч бодисууд. Өөрөөр хэлбэл ийм бодисуудыг нэмсний дараа бүтээгдэхүүний үнэр, амт нь хадгалалтын явцад алдагдана гэж айлтгүй.

E900 – E999 гялалзуулагч бодисууд. Бохь гэх мэт зарим бүтээгдэхүүнийг харахаар нэг их гоё гялалзаад байдаг даа? Гурил г.м. бүтээгдэхүүний чанар алдагдахаас сэргийлнэ.

Е1000 нь сүүлийн үед гарч ирсэн шинэ нэмэлтүүд.

Гэтэл өөр нэг хэсэг эрдэтэмтэд нь нөгөө хэсгийнхээ гаргаж ирсэн тэдгээр хүнсний нэмэлт бүтээгдэхүүн, бодисууд нь хүний биед тун ч таагүй, зарим үед бүр үхлийн аюултай нөлөө үзүүлдэг болохыг нь тогтоох нь тэр. Үүнийг мэдсэн ард олон дургүйцэхэд төр нь хэрэглэж болох, хэрэглэх болох бодисуудыг заасан хууль тогтоомж гарч ирсэн. Үүний улмаас хүсний бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэгчид нь ямар гээчийн химийн бодисыг бүтээгдэхүүнээ нэмж байгаагаа сав баглаа, шошго дээрээ заавал зааж өгөх ёстой болсон юм. Хүн ямар гээч химийн бодис идэж байгаагаа мэдэж аваад, өөрөө сонголт хийг гэж. Гэвч улс болгон өөрийн эдийн засаг, төсөв мөнгө энэ тэрээ бодоод энэхүү хориотой жагсаалтыг янз бүрээр танаж байдаг. Үр дүнд нь нэг улсад хориотой бодисыг өөр улсад зөвшөөрсөн байх г.м. Аль улсад хориотой химийн нэмэлтийн жагсаалт хамгийн цөөн гэдгийг та лав гадарлаж байгаа биз.

Тэгэхээр юмыг яаж мэдэх вэ, гял цал болсон эрээн мяраан гоё хайрцагтай гадгаад дотоодын бүтээгдэхүүн авахаасаа өмнө сав баглаа, шошго энэ тэрийг нь хараад дараах зүйлс байгаа эсэхийг шалгаж байгаарай. Ялангуяа хүүхдийн идэх дуртай чихэр, уух дуртай ундаа, зажлах дуртай бохь зэргийг авч өгөхийн өмнө сайтар шалгаж байгаарай.Нэрээ төрөө боддог томоохон компаниуд дийлэнх тохиолдолд ямар гээч Е хийснээ орц, найрлага дээрээ заавал заасан байдаг. Ийм тэмдэглэгээ байхгүй бол … нь дээр байх.

Сав баглаан дээрх тэмдэглэгээ	Үйлчилгээ	Сав баглаан дээрх тэмдэглэгээ	Үйлчилгээ	Сав баглаан дээрх тэмдэглэгээ	Үйлчилгээ	Сав баглаан дээрх тэмдэглэгээ	Үйлчилгээ
Е 102	Аюултай	Е 180	Аюултай	Е 280	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 463	Ходоодны хямрал үүсгэгч
Е 103	Хориглогдсон	Е 201	Аюултай	Е 281	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 465	Ходоодны хямрал үүсгэгч
Е 104	Сэжиг бүхий /хоргүй нь батлагдаагүй/	Е 210	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 282	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 466	Ходоодны хямрал үүсгэгч
Е 105	Хориглогдсон	Е 211	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 283	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 477	Сэжиг бүхий /хоргүй нь батлагдаагүй/
Е 110	Аюлтай	Е 212	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 310	Арьсны тууралт	Е 501	Аюултай
Е 111	Хориглогдсон	Е 213	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 311	Арьсны тууралт	Е 502	Аюултай
Е 120	Аюултай	Е 214	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 312	Арьсны тууралт	Е 503	Аюултай
Е 121	Хориглогдсон	Е 215	Өмөн үүсгэгч	Е 320	Холестерин	Е 510	Онц аюултай
Е 122	Хоргүй нь нотлогдоогүй	Е 216	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 321	Холестерин	Е 513Е	Онц аюултай
Е 123	Онц аюултай, хориглогдсон	Е 219	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 330	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 527	Онц аюултай
Е 124	Аюултай	Е 220	Аюултай	Е 338	Ходоодны хямрал үүсгэж болзошгүй	Е 620	Аюултай
Е 125	Хориглогдсон	Е 222	Аюултай	Е 339	Ходоодны хямрал үүсгэаж болзошгүй	Е 626	Гэдэсний хямрал үүсгэж болзошгүй
Е 126	Хориглогдсон	Е 223	Аюултай	Е 340	Ходоодны хямрал үүсгэж болзошгүй	Е 627	Гэдэсний хямрал үүсгэж болзошгүй
Е 127	Аюултай	Е 224	Аюултай	Е 341	Ходоодны хямрал үүсгэж болзошгүй	Е 628	Гэдэсний хямрал үүсгэж болзошгүй
Е 129	Аюултай	Е 228	Аюултай	Е 343	Ходоодны хямрал үүсгэж болзошгүй	Е 629	Гэдэсний хямрал үүсгэж болзошгүй
Е 130	Хориглогдсон	Е 230	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 400	Аюултай	Е 630	Гэдэсний хямрал үүсгэж болзошгүй
Е 131	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 231	Арьсанд хортой нөлөө үзүүлдэг	Е 401	Аюултай	Е 631	Гэдэсний хямрал үүсгэж болзошгүй
Е 141	Хоргүй нь нотлогдоогүй	Е 232	Арьсанд хортой нөлөө үзүүлдэг	Е 402	Аюултай	Е 632	Гэдэсний хямрал үүсгэж болзошгүй
Е 142	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 233	Аюултай	Е 403	Аюултай	Е 633	Гэдэсний хямрал үүсгэж болзошгүй
Е 150	Хоргүй нь нотлогдоогүй	Е 239	Арьсанд хортой нөлөө үзүүлдэг	Е 404	Аюултай	Е 634	Гэдэсний хямрал үүсгэж болзошгүй
Е 151	Арьсанд хортой нөлөө үзүүлдэг	Е 240		Е 405	Аюултай	Е 635	Гэдэсний хямрал үүсгэж болзошгүй
Е 152	Хориглогдсон	Е 241	Хоргүй нь нотлогдоогүй	Е 450	Ходоодны хямрал үүсгэж болзошгүй	Е 636	Аюултай
Е 153	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 242	Аюултай	Е 451	Ходоодны хямрал үүсгэж болзошгүй	Е 637	Аюултай
Е 154	Гэдэсний хямрал, даралтанд нөлөөж болзошгүй	Е 249	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 452	Ходоодны хямрал үүсгэж болзошгүй	Е 907	Арьсны тууралт үүсгэж болзошгүй
Е 155	Аюултай	Е 250	Даралтанд нөлөөлж болзошгүй	Е 453	Ходоодны хямрал үүсгэж болзошгүй	Е 951	Арьсанд хортой нөлөө үзүүлдэг
Е 160	Арьсанд хортой нөлөө үзүүлдэг	Е 251	Даралтанд нөлөөлж болзошгүй	Е 454	Ходоодны хямрал үүсгэж болзошгүй	Е 952	Хориглогдсон
Е 171	Хоргүй нь нотлогдоогүй	Е 252	Өмөн үүсгэж болзошгүй	Е 461	Ходоодны хямрал үүсгэж болзошгүй	Е 954	Өмөн үүсгэж болзошгүй
Е 173	Хоргүй нь нотлогдоогүй	Е 270	Хүүхдэд аюултай	Е 462	Ходоодны хямрал үүсгэж болзошгүй	Е 1105	Арьсанд хортой нөлөө үзүүлдэг

Хүсний аюулгүй байдлын жил энэ тэр гээд сүржин юм олон сонсогддог ч энэ Е-ийн дундаас манай улсад аль хориотой, аль нь хориогүй байгаа нь мэдэгдэхгүй юм. Аргаа бараад хойд зүгийн мэргэжилтнүүдийн гаргасан жагсаалтыг оруулсан нь энэ. Манайд энэ талаар шинжлэх ухааны үндэслэлтэй арга хэмжээ авагддаггүй бололтой юм. Наад захын жишээ саяын мелалинтай холбоотой дуулиан. Гадгаадад л меланин гэж бөөн юм болоогүй бол “бяд чинь” мэдэхгүй л нөгөө сүүг нь уугаад л байх байсан.

Хоол боловсруулах систем

103 — Tue, 16 Jun 2009 19:50:59 +0000

Өнөөдөр ходоод, элэг, цөс, нойр булчирхай гээд хоол боловсруулах системийн өвчин эмгэг манайхны дунд толгой цохиж байгаа нь гэвэл нэг их хэтрүүлэг болохгүй байх. Гуч гарсан таван хүнээс асуусахад багаар бодож хоёр нь цээж хорсдог, эсвэл ходоод өвдлөө, цөс өвдөөд гэсэн зовиуртай явдаг.

Хачирхалтай нь гэвэл энэ мэтээр юу нь өвдөөд байгаагаа багцаалж мэдэж байв ч хоол ер нь яаж, ямар замаар боловсорч шингэдэг гэдгийг дийлэнх нь мэддэггүй. Иймд хоол боловсруулах систем ерөнхийдөө /ерөнхийдөө шүү, яг нарийн яаж ажилладагийг нарийн мэргэжлийн эмч нар, судлаачид мэдэж байгаа/ яаж ажилладагийг нь тайлбарлах нь зүйтэй гэж үзлээ. Урд нь мэддэг байсан нь бататгана биз, мэддэггүй байсан нь “шинэ тив нээнэ” биз.

Явц
Хоол амны хөндийд /1/ орж хэлний тусламжтайгаар /2/ залгигдана. Дараа нь улаан хоолойгоор /3/ дамжин ходоодонд /4/ нь орно. Эндээс нь бүх юм эхэлнэ. Тэгэхээр юуны өмнө ходоодонд хоолноос ямар ч шим тэжээлтэй бодис шингэдэггүй гэдгийг хэлэх хэрэгтэй. Гэтэл бид ходоодонд орсон хоол шингэсэнгүй гэж ярьцаадаг биз. Бүр цаашилбал ходоодонд орсон ус хүртэл хүний биед шингэдэгггүй аж.

Тэгэхээр ходоодонд орсон хоол унд яадаг юм бэ гэсэн асуулт гарах нь зүйн хэрэг. Ходоодонд юу болдог билээ гэхээр ходоодны ялгаруулдаг ходоодны шүүс, буюу давсны хүчил ба бас бус зүйл агуулсан шүүс хоолонд анхан шатны боловсруулалт хийж өгнө. Өөрөөр хэлвэл хүнсний бүтээгдэхүүнд агуулдаг уургуудыг уусгаад, дээр нь бага хэмжээгээр тос болон бас бус бус бүрдүүлэгчдийг уусгаж өгнө.

Ингэж хагас боловсруулагдсан хоол бага бага тунгаар арван хоёр хуруу/нугаламт гэдэс /10/ рүү орж эхэлнэ. Яг энэ үеэс эхлэн ходоодонд хагас боловсруулагдсан хоол унд нь 12 хуруу гэдсэнд жинхэнэ утгаараа боловсруулагдаж эхэлдэг. Яадаг вэ гэхээр цөс ба нойр булчирхайн ялгаруулсан зүйлсийг 12 хуруу гэдэс рүү орж ирсэн хоолон дээр асгаж байдаг цорго, хоолой ч гэмээр тийм зүйл энэ гэдэсний хананд байж байдаг. /Энэ зураг дээр цөсний ерөнхий цорго нь /7/, нойр булчирхай /12/ нь гэсэн тоогоор тэмдэглэгдсэн байгаа. /Энэ цорго /11/ -ийг Фатерийн хөхлөг буюу 12 хуруу гэдэсний их/том хөхлөг гэж нэрлэдэг.

Энэхүү хөхлөг нь өөрийн гэсэн булчинтай. Үүнийг нь Оддийн хуниас гэж нэрлэнэ. Энэ хуниас нь агшихаараа 12 хуруу гэдэс руу юу ч оруулахгүй хаагаад, суларч, тавирахаараа нойр булчирхай ба цөс ялгаруулах системийн ялгаруулсан бүх шүүс, “жүүс”, “сок“-ийг 12 хуруу гэдэсний хөндий рүү оруулж байдаг.

Ингээд 12 нугалаа гэдсэнд орсон хоол хэсэг хэсгээрээ цөс, нойр булчирайн ялгаруулсан ферментүүдээр боловсруулагдаж задарна. Ингэснээр хоолыг үндсэндээ бүрдүүлж байдаг том молекулууд буюу уураг, тос, нүүрс ус /сахар/ нь тус тусдаа бүрдүүлэгч элементүүд болж задарч хуваагдана. Үүний дараагаар ингэж задарсан хоол нарийн гэдэс /14/ -ээр дамжин явахад нь эсүүд тэр задарсан элементүүдийг нь шингээн авдаг. Ингэсээр хоол нь бүдүүн гэдэс /13/ -нд орж ирэхэд ус, амин дэм гэх мэт зарим бодисуудыг нь хүний бие шингээж авна. Харин ингэж ус шингээгдэсний дараа задралгүй, бутралгүй, уусалгүй үлдсэн хоолны хэсгүүд нь өтгөн ялгадас болон хувирна.

Энэ дашрамд сонирхуулахад мухар олгой /15/ нь хоол боловсруулах явцад ямар ч үүрэг гүйцэтгэдэггүй. Учир нь мухай олгой нь хэвлийн хөндийн дархлааг сахин хамгаалахад тодорхой үүрэг гүйцэтгэдэг эрхтэн юм.

Бусад тайлбар
5- элэг
6-элэгний зүүн ба баруун цорго
7- цөсний ерөнхий цорго
8- цөсний уут
9-цөснөөс гарах цорго

Цээж хорсох

admin — Wed, 30 Nov -0001 00:00:00 +0000

Улаан хоолойны дагуу эсвэл цээжний орчимд залгиур дээр хорсон эвгүй мэдрэмж төрөхийг хэлнэ. Нэг талаас энэ таагүй мэдрэмжээс салах тийм ч хэцvv биш. Үүний тулд аяга усанд нэг цайны халбага сод хийж уухад арван минутын дараа эвгүй мэдрэмж алга болно.

Ерөнхий

Гэвч эмч нар энэ аргыг эмчилгээ гэж үздэггүй. Учир нь цээж хорсолт нь наана нь илэрч байгаа шинж төдий бөгөөд цаана нь буруу хооллолт, хоол боловсруулах замын ноцтой өвчлєл нуугдаж байх болмжтой. Цээж хорсолт нь ходоодны шүүсний хүчиллэгэ их, эсвэл бага байгаагаас үл хамааран vvсдэг ч гол төлөв хүчиллэг ихэссэн үед ажиглагддаг. Зарим хүнд энэ шинж нь хоолойд юм тээглэх, халуу оргих, үрэгдэх, дарагдах мэт мэдрэмжийг төрүүлдэг.

Шалтгаан

Хэт их идэх.
Илүүдэл жин,
Хэвлийн хөндийн дотоод даралт ихсэх. Жирэмсэн үед, хүнд зүйл өргөснөөс, хэт бариу хувцас болон бүснээс
Тамхи, архи, кофе, шоколад, хийжүүлсэн ундаа, хурц амлагч
Зарим нэг эмийг удаан хугацаагаар хэрэглэх /аспирин, ибупрофен, ортофен г.м/
Хоол идсэний дараа шууд унтах
Ходоодонд Helicobacter pylor /хеликобактери/ хэмээх микроб байх.
Хvнсний харшил
Мэдрэлийн хямрал
Улаан хоолойны vрэвсэл, ходоодны vрэвсэл, цөсний хүүдийн үрэвсэл, ходоодны шархлаа
Улаан хоолой, ходоодны нугаралт нарийсах
Шимэгч хорхойн өвчин

Явц

Улаан хоолой ба ходоодны хооронд цагираг булчингаас тогтсон хавхлага байдаг. Хоол улаан хоолойгоор дамжин ходоодонд орох үед хавхлага хаагдаж ходоодонд орсон зvйлийг буцаад улаан хоолой руу орох боломжгvй болгодог. Заримдаа хавхлаг нь дутуу хаагдсанаас хүчил улаан хоолойд орж гашуун оргиж хорсгодог. Хорсох мэдрэмж нь зєвхєн ходоодны хvчиллэг улаан хоолой руу орсноос vvсдэггvй. Ходоод болон гэдэсний хооронд бас хавхлаг байдаг. Хэрэв ходоод болон гэдэсний хоорондох хавхлаг нь дутуу хаагдвал гэдэсний агууламж ходоодонд орох бєгєєд бас хорсох мэдрэмж тєрvvлнэ.

Үр дагавар

Зарим үед цээж хорсох нь зүрхний цус хомсрох өвчний илрэлтэй андуурагддаг бєгєєд зvрхний орчим, өвчүүний цаана халуун оргидог. Хорсолт нь улмаар улаан хоолойг тvлж, салслаг бvрхvvлийг нь гэмтээдэг. Хэрэв цээж хорсох євчтэй хvн эмчилгээ хийхгүй бол маш богино хугацааны дотор ходоодны архаг үрэвсэл, улаан хоолойн үрэвсэл эсвэл шархлаа өвчинд нэрвэгдэх аюултай.

Оношлогоо

Хэрэв танд цээж хорсох шинж илэрвэл залхууралгүй ходоод гэдэсний эмчид хандаж зөвөлгөө авах нь чухал. Эмч шалтгааныг нь илрүүлэх бөгөөд үүний тулд ходоод дурандах, ходоодны шүүсийн хүчиллэгийг тодорхойлох шинжилгээнүүдийг хийнэ. Шаардлагатай үед онош ялгах зорилгоор зүрхний эмчээс зөвлөгөө авахуулж, зүрхний бичлэг хийлгүүлдэг.

Эмчилгээ

Хоёр сарын турш үргэлжилнэ;

Тусгай хоолны дэглэм барих. Өдөрт 4-5 удаа бага багаар идэх, өөх тостой, шарсан хуурсан хоолноос татгалзах, гашуун жимс, кофе хэрэглэхгүй байх
Архи, тамхи хэрэглэхгүй байх
Ходоодны шүүсний хүчиллэгийг багасгах, салст бүрхүүл бий болгодог бэлдмэлүүдийг ууж хэрэглэх

Ходоодны үрэвсэл буюу гастрит

admin — Wed, 30 Nov -0001 00:00:00 +0000

Ходоодны үрэвсэл нь ихэвчлэн хавар намрын улиралд ажиглагддаг. Ходоод төөнөж байгаа мэт өвдөн, заримдаа дотор муухайрдаг. Гастрит нь ходоодны ханын салст бүрхүүлийн үрэвсэл юм. Үрэвсэл нь арван хоёр хуруу гэдэс рүү дамжсаныг гастродуоденит гэнэ. Эдгээр үрэвслийг хоёр ангилдаг, үүнд: ходоодны хүчиллэг ихэссэн ба багассан гэж.

Ерөнхий

Гастрит нь ходоодны ханын салст бүрхүүлийн үрэвсэл юм. Үрэвсэл нь арван хоёр хуруу гэдэс рүү дамжсаныг гастродуоденит гэнэ. Эдгээр үрэвслийг хоёр ангилдаг, үүнд: ходоодны хүчиллэг ихэссэн ба багассан гэж. Мөн анх удаа, хүчтэй өвдөлт өгдөг хурц явагдах ба тогтмол байнга өвддөг архаг гэсэн хэлбэрээр явагддаг. Хэрвээ хурц үрэвсэлийг эмчлэхгүй бол удалгүй архаг хэлбэрт шилжнэ. Ходоод, 12 нугалам гэдэсний үрэвсэл нь хоол боловсруулах замын хамгийн тархмал өвчин бөгөөд статистик мэдээгээр дэлхий дээрх насанд хүрсэн хүмүүсийн талаас илүү нь энэ өвчнөөр өвчилсөн байна.

Шалтгаан

Шалтгаан нь их олон янз байдаг, эдгээрт:

Буруу хооллолт. Хурц, халуун бүхэл хоол идэх, архи хэтрүүлэн хэрэглэх, тогтмол бус хооллох, явдал дунд хуурай хооллох
Сэтгэл санааны хямрал, ядаргаа
Helicobacter pilori буюу хеликобактери нян
Зарим эмийг удаан хугацаагаар хэрэглэх (аспирин, антибиотик г.м)
Тамхи татах
Гэдэсний халдварт өвчин
Амны хөндий, залгиурын архаг халдвар (Шүд хорхойтох, гүйлсэн булчирхайн үрэвсэл г.м)
Цөсний хүүдийн болон элэг, нойр булчирхай -н өвчнүүд

Явц

Гастритын үед ходоод -ны салст бүрхүүл гэмтэж, улмаар ходоодны шүүсний бүрдүүлэгч бодисууд болон хамгаалагч салс ялгаруулдаг булчирхай үрэвсдэг байна. Үүнийг дагалдан эсийг нөхөн сэргээх үйл явц муудна. Үр дүнд нь ходоодны үйл ажиллагаа алдагдаж, хоол боловсруулж чадахаа больдог. Салст бүрхүүл нь үрэвссэн үед ходоодны шимэх чадвар нь ихэсдэг нь өөрийг нь болон бүх махбодийг хордлогонд оруулдаг. Хордлогонд орсноор ерөнхий биеийн байдал сулрах, ажлын чадвар муудах, ялангуяа биеийн хүчний ажил хийх үед амархан ядрах зэрэг шинж илэрнэ.

Шинж тэмдэг

Анхны өвдөлт ихэнхдээ гэнэт эхэлдэг (ихэвчлэн өлөн үед). Гэв гэнэт хэвлийн дээд хэсэгт огцом базлах маягаар өвдөж, огиж бөөлжүүлнэ. Мөн түүнчлэн гастритын үед ходоод хорсох эсвэл гашуун оргин хэхрүүлэх, гэдэс дүүрэх, гүйлгэх, эсвэл өтгөн хатах зэрэг шинжүүд илэрнэ. Архаг гастрит нь хүнд мэдрэгдэх ямар нэг шинж тэмдэггүй байдгаас хүн юу ч анзааралгүй явах нь олонтаа.

Үр дагавар

Гастрит болон гастродуоденит нь хүндэрсэн тохиолдолд ходоод, 12 хуруу гэдэснээс цус алдах аюултай.

Оношлогоо

Гастроэнтеролог буюу ходоод гэдэсний эмч (дотрын эмч) онош тавина. Үзлэг хийж хэд хэдэн шинжилгээ хийнэ. Үүнд: улаан хоолой, ходоод, 12 хуруу гэдсийг дурандах, ходоодонд рентген шинжилгээ хийх зэрэг. Одоо үед эмч нар энэ өвчнийг илрүүлэхэд хэт авианы шинжилгээг ашиглаж байгаа. Хэрвээ архаг үрэвсэлтэй бол ходоодны шүүсний шинжилгээ, ходоодны салстын эдийн шинжилгээг мөн хийнэ. Ходоодны үрэвсэлийг шархлаа өвчинтэй андуурахгүй байх нь маш чухал. Яагаад гэвэл шинж тэмдэг нь хоорондоо их төстэй байдаг.

Эмчилгээ

Ходоод болон, 12 хуруу гэдэсний үрэвсэлд дараах эмчилгээ хийгддэг:

Хоолны дэглэм: өвчний эхний 1-2 хоногт ерөөсөө юм идэхгүй байж зөвхөн шингэн юм уухыг л зөвшөөрдөг. Үүний дараа харин хязгаартай хооллож болно (бүлээн, тослоггүй, нухаж үрсэн хоол). Янз бүрийн эм тэдгээрийг дотор хорыг шимэх, ходоодны салстыг бүрхэх, өвчин намдаах, хоол боловсруулалтыг сайжруулах, хүчил багасгах зэргийг ууна.

Зарим үед халдварын эсрэг антибиотик бичиж өгдөг. Эмчилгээ голдуу гэрийн нөхцөлд 2-3 долоо хоногт хийгддэг. Архаг үрэвсэл бол удаан хугацаанд эмчлэгдэнэ (2 жил орчим). Хурц ба архаг үрэвсэлийн алинд ч эмийн эмчилгээний хажуугаар байнга хоолны дэглэм сахих нь зүйтэй (хурц, халуун, бүхэл хоол, кофе, хийжүүлсэн ундааны хэрэглээг хязгаарлаж архи, тамхи хэрэглэхгүй байх). Илүү тохиромжтой дэглэмийг сонгоход ходоод гэдэсний эмч, эсвэл хоолны судлаач эмч тусална. Эмчилгээний үр дүнг дахин дурандалт хийж шалгана. Архаг үрэвсэлтэй өвчтөн эмчийн хяналтанд байж, жилдээ 2-оос доошгүй удаа эмчид үзүүлнэ.

Ходоодны шарх

admin — Wed, 30 Nov -0001 00:00:00 +0000

Ерөнхий

Шархлаа өвчин нь хүний ходоод ба 12 хуруу гэдэсний ханын бүрэн бүтэн байдал алдагдсанаас үүсдэг өвчин юм. Энэ өвчнөөр ихэнхдээ 20-50 насны эрэгтэйчүүд өвчилдөг бөгөөд жил ирэх тутам тоо нь нэмэгдсээр байна.

Өвчин нь хурцадал ба хэсэг зуурын намжмал байдаг гэсэн мөчлэгтэйгээр архаг хэлбэрээр өрнөдөг. Шархлаа нь голдуу хавар намрын цагт тодордог. Хачирхалтай нь 12 хуруу гэдэсний шархлаа нь ходоодны шархлааг бодвол илүү их тохиолддог байна.

Шалтгаан

Энэ өвчнийг үүсэхэд мушгиа хэлбэрийн helicobacter pylori гэгч микроб гол үүрэг гүйцэтгэдэг. Энэ микроб нь ходоод, 12 хуруу гэдэсний салст бvрхvvлийг гэмтээдэг. Гэвч энэ бичил бие олон хүнээс илэрдэг тэр бүр шархлаа өвчнөөр өвчилдөггүй. Учир нь шархлаа нь дараах нэмэлт хvчин зүйлүүдийн нөлөөгvйгээр үүсдэггvй байна. Үүнд:

Сэтгэл зүйн дарамт, түгшүүр, сэтгэлээр унах
Удамшил
Буруу хооллолт.
Архи хэтрүүлэн хэрэглэх.
Тамхи татах
Зарим нэг эмийг замбараагүй хэрэглэх /резерпин, аспирин, кортикостероидны дааврууд/

Явц

Helycobacter piroli / хеликобактери / микроб нь удаан хугацааны нягт хавьталттай үед хүнээс хүнд халддаг. Жишээ нь: үнсэлцэх, нэг алчуураар арчих, аяга тавагнаас хооллох, мєн бие засах газар эрүүл ахуйн дэглэм баримтлаагүйгээс халддаг. Энэ микроб нь ходоодонд ормогцоо идэвхитэй үржиж салстыг гэмтээж эхэлдэг. Мөн онцгой шүүрэл /уреаз, протеаз/ ялгаруулж ходоод болон 12 хуруу гэдэсний салст бүрхүүлийн өнгөн давхаргыг /хамгаалагч давхарга/ гэмтээж эсүүдийн үйл ажиллагаа, салс ялгаруулалт, бодисын солилцоог алдагдуулж шарх үүсгэнэ. Нөгөө талаас байнгын сэтгэлийн дарамт нь мэдрэлийн системийг туйлдуулсанаас ходоодны булчин, судаснуудын агшилт vvсгэдэг. Үүнээс болж тэжээлийн дутагдал үүсэн хамгаалалтгvй болсон хана нь ходоодны шүүсэнд идэгдэж шарх үүснэ.

Шинж тэмдэг

Хэвлийн дээд хэсэгт өвдөж эхлэх нь ходоодны шархлаа -ны эхний шинж тэмдэг. Шөнөдөө өвдөж эхлэх ба өвчнийг намжаахын тулд ямар нэг юм идэх хэрэгтэй болдог. Ихэнх үед хоол идсэнээс хойш 2-3 цагийн дараа цээж хорсох, дотор эвгүйрэх, гашуун зүйлээр огиулах, өтгөн хатах зэрэг нь дотрын /ходоод гэдэсний/ эмчид хандах цаг болсныг илтгэнэ. Зарим тохиолдолд шарх үүсэхэд ямар ч шинж тэмдэг илрэхгvй байж болохыг анхаарах хэрэгтэй.

Үр дагавар

Хэрэв цаг тухайд нь өвчнийг эмчлэхгүй бол шарх ходоодны ханын гүнд цоолон цус алдах -ад хүргэх аюултай.

Оношлогоо

Шархлаа өвчнийг оношлохын тулд ходоод дурандах шаардлагатай. Эмч нар энэ шинжилгээг ихэнхдээ зєвхєн гастроскопия гэж нэрлэдэг. Энэ нь амбулаторын нөхцөлд хийгдэнэ. Амаар ходоодонд дуран оруулна. Энэ нь төгсгөлдөө дурантай уян гуурс байх бөгөөд ба түүний тусламжтайгаар эмч ходоод гэдэсний замыг дотроос нь харж ходоодны шүүснээс дээж авдаг. Өвчтөн дурандуулахаас татгалзсан нөхцөлд хэт авианы ба рентген шинжилгээний тусламжтайгаар оношилж болно.

Эмчилгээ

Шархлаа үүсгэдэг микробыг нээснээс хойш эмч нар хамгийн түрүүнд өвчтөнд антибиотик (нэг дор хэд хэдийг) өгдөг болсон. Үүнээс гадна ходоодны шүүсний үндсэн бүрэлдэхүүнд ордог давсны хүчлийг саармагжуулдаг, эсвэл хэмжээг нь багасгадаг бэлдмэлүүд, ходоодны салст гадаргууд хамгаалагч өнгөр үүсгэдэг бэлдмэлүүд бичиж өгдөг. Шархлаатай өвчтөнүүд нь єдрийн зөв дэглэм барих шаардлагатай. Аль болох уурлаж бухимдахгүй, эмчилгээний үед архи тамхи хэрэглэхгүй, хоолны тусгай дэглэм сахих хэрэгтэй. Идэвхтэй эмчилгээний үе нь дунджаар 2 долоо хоног үргэлжилнэ.Үүний дараа хийсэн эмчилгээгээг дэмжих эмчилгээ хийх бөгөөд хоолны дэглэм сахих ёстой. Удаан хугацаагаар эдгэрэхгүй байгаа шарх болон шархлаа өвчний хүндрэлийн үед л мэс заслын эмчилгээ хийгдэнэ. Хагалгаа хийх, ходоодны шүүсний хүчиллэгийг бууруулахын тулд зарим мэдрэлийн ширхэгүүдийг тайрч авдаг.

Урьчилан сэргийлэлт

Дахин євдєхєєс урьчилан сэргийлэхийн тулд эмч дараахь зүйлүүдийг зөвлөдөг

Хавар намрын улиралд євчин хєдлєх магадлалтай vед шархны эсрэг бэлдмэлийг курсээр хэрэглэх
Хоолны дэглэм барьж архи тамхи -наас татгалзах
Жилд 1-2 удаа эмчид үзүүлж байх

Хоолны хордлогот халдвар ба хоолны хордлого

admin — Wed, 30 Nov -0001 00:00:00 +0000

Баяр ёслолын үеэр хоолны хордлогын тоо эрс нэмэгддэг нь бараг бичигдээгүй хууль болсон гэвэл нэг их хэтрүүлэг болохгүй байх. Иймд хоолны хордлогын шинж тэмдэг, хэрхэн эмчлэх болон урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээний талаар энгийн зүйлсийг мэддэг байхад илүүдэхгүй.

Хоолны хордлогот халдвар

Хоол хvнсний хамтаар стафилококк, стрептококк г.м. өвчин үүсгэгч янз бүрийн бактери -ууд хүний биед орсны улмаас үүсдэг эмгэгүүдийг хоолны хордлогот халдвар гэж нэрлэдэг. Ингэхдээ өвчин үүсгэгч бактериуд нь гэхээсээ илүүтэйгээр тэдний ялгаруулдаг хорт бодисууд нь өвчин үүсгэгч гол хүчин зүйл болдог.

Хоолны хордлогот халдвар нь хоолны хордлогоос юугаараа ялгаатай вэ?

Хоолны хордлого нь хортой мөөг, жимс г.м. хортой бүтээгдэхүүн, эсвэл хүнсний бүтээгдэхүүнд шингэсэн химийн хортой бодисоор үүсгэгддэг.

Шалтгаан

Бичил биетүүдээр халдварлагдсан мах, сүүн бүтээгдэхүүн, салат зэргийг хэрэглэсний улмаас хоолны хордлогот хордлого үүсдэг. Халдвартай бүтээгдэхүүнүүдээс гадна хоол, хүнсний бүтээгдэхүүнийг бэлдэх, хадгалах горим алдагдасны улмаас хордлогот халдвар үүсч болно. Тухайлбал, хүнсний бүтээгдэхүүн, хоолыг дулаан байр саванд хадгалах нь өвчин үүсгэгч бичил биет үржих таатай орчныг бүрдүүлдэг.

Өвчин үүсгэгч бактериудыг дотор нь бүхэлд нь тархаж үржих нөхцөл бүрдүүлдэг махан таташ, нухаш, цусан хиам, царцаамал г.м. бүтээгдэхүүн, мөн хурдан мууддаг бүтээгдэхүүнүүдийг хасах температурт удаан биш хугацаагаар хадгалж байх хэрэгтэй.

Шинж тэмдэг

Хоол, хүнсний бүтээгдэхүүнээр дамжин орсон, хүний биед ялгарсан хортой бодисууд нь ходоод, нарийн болон бүдүүн гэдэсний салст бүрхэвчийг үрэвсүүлдэг / гастроэнтероколит /. Үрэвслийн улмаас гэдэсний шингээх, боловсруулах чадвар нь алдагдан, хөдлөх үйл ажиллагаа нь нэмэгддэгээс гадна гэдэсний бактерийн тэнцвэргүйжил үүсч болно.

Эдгээр өөрчлөлт нь халдвартай хүнсний бүтээгдэхүүн хэрэглэснээс хойш гол төлөв 2-5 цагийн дараа илэрдэг бөгөөд дараах шинж тэмдэгтэй байдаг, үүнд:

- гэдэс өвдөх
- дотор муухайрах
- бөөлжих
- гүйлгэх. Хоногт 10-15 удаа хүртэл. Эхэндээ шингэрсэн өтгөн, дараа нь усархаг ялгадас.
- биеийн халуун 37,5-39 градус болтол нэмэгдэнэ, халуурах
- бие сульдах
- чичрүүдэс хүрэх

Гол төлөв нэг хоногийн дараанаас бие нь сайжирч эхэлж байгааг хүн мэдэрдэг

Эмчилгээ

Хордлогын эхэн үед ходоод угаах нь хамгийн үр дүнтэй арга гэж үздэг. Үүний тулд 2%-ийн хүнсний содын уусмалыг 1,5 литрийг /тус бүрт нь цайны халбага хүнсний сод хийсэн 5-6 стакан ус/ уугаад бөөлждөг. Ингэж бөөлжүүлэхэд шингэний дутагдал бий болж болзошгүй тул 15 минут тутам хоолны халбагаар буцалсан ус, эсвэл хоросол ууна. Хоногт 1,5-2 литр шингэн уух хэрэгтэй.

Мөн идэвхжүүлсэн нүүрс уух нь сайн байдаг. Ингэхдээ 2-3 цаг тутамд 4 шахмал эм ууна. Гэхдээ хоногт 12 шахмал эмнээс илүү уух хэрэггүй.

Эмчийн зааваргүйгээр левомицетин г.м. хүчтэй антибиотик хэрэглэх гэсний хэрэггүй. Учир нь левомицетин нь олон тооны гаж нөлөөтэй хүчтэй, хортой антибиотик юм. Эмчийн зааваргүйгээр тунг нь хэтрүүлэн хэрэглэсэн тохиолдолд цусны найрлаганд өөрчлөлт орох, мэдрэлийн системт согог үүсэх зэрэг гаж нөлөө үзүүлж болзошгүй.

Орчин үед энтерол, эрсе-фурил зэрэг гаж нөлөө багатай эмүүд гарч ирсэн байгаа. Эдгээрийг ч эмчийн жорын дагуу хэрэглэх хэрэгтэй.

Дараахь тохиолдолд эмчид заавал хандах хэрэгтэй, үүнд:

- гэдсээр өвдүүлж байгаа янз нь мухар олгой г.м. эмнэлгийн яаралтай туслалцаа шаардлагатай өвчний шинж тэмдэг байж болзошгүй үед

- өвчин нь 1-2 хоногоос илүү үргэлжилж, гэдсээр хүчтэй өвдөх, энэ хугацаанд 38 түүнээс дээш тогтмол халуурах

- нүдний цагаан шар өнгөтэй болох, шээсий өнгө хүрэн болох, өтгөний өнгө цагаан болох

- 1-2 өдрөөс илүү хугацаанд дотор муухайрч бөөлжүүлэх, бөөлжис цустай, эсвэл кофений тунамал шиг өнгөтэй гарах

- хоногт 10, түүнээс олон удаа гүйлгэх, дотор нь салтс, эсвэл цус байх

- нүүр шөвийж, нүд хүнхийх, шүлс өтгөн, зунгааралдсан болох. Уусан шингэн тогтохгүй, эсвэл шингэн юм ууж чадахаа байх.

Урьдчилан сэргийлэлт

Юуны өмнө хоол, хүнсний бүтээгдэхүүн хадгалах горимыг дагах хэрэгтэй. Үүний тулд Дэлхий Эрүүл Мэндийн Байгууллагын мэргэжилтнүүдийн боловсруулсан доорх зөвлөгөөг дагах хэрэгтэй.

1.Хүнсний бүтээгдэхүүн худалдан авахдаа муудсан шинж тэмдэг байгаа эсэхийг нь сайтар шалгаж байх хэрэгтэй. Хөлдөөсөн, пастержүүлсэн бүтээгдэхүүнээс хордлого авах магадлал бага.

2.Хоолыг сайн болгож байх хэрэгтэй. Халуунаар болгох явцад өвчин үүсгэгч бүх бичил биетүүд устах ёстой бөгөөд ингэхийн тулд бүтээгдэхүүн нь бүхэлдээ халах ёстой. Хөлдөөсөн шувуу, мах зэргийг эхлэн гэсгээсний дараа болгож байх хэрэгтэй. Ингэхгүй тохиолдолд бүтээгдэхүүн нь бүхэлдээ халахгүй байх эрсдэлтэй.

3.Болгосон хоолыг удаалгүйгээр идэж байхыг хичээ.

4.Болгосон хоолыг хадгалах шаардлага гарсан бол тохирсон дулааны горимыг дага. Өвчин үүсгэгч бичил биетүүдийн хөгжил нь +60 градусаас дээш , +10 градусаас доош температурын үед зогсонги байдалд ордог. Харин +10-аас +60 градусын хоорондын горим нь хоол, хүнсний бүтээгдэхүүн хадгалахад тохиромжгүй.

5.Болгосон хоолыг дахин хэрэглэхийн өмнө сайтар халааж байх шаардлагатай. Хоол нь бүхэлдээн 70 градусаас доошгүй температур хүртэл халсан байх ёстой.

6.Түүхий болон болсон бүтээгдэхүүнийг хооронд нь холилгүйгээр тусгаарлаж байх хэрэгтэй. Тухайлбал, түүхий мах хэрчсэн хутга, “гампанзан” дээр болсон бүтээгдэхүүнийг жижиглэхдээ ашиглахгүй байх г.м. Ингэснээрээ нян халдварлах боломжгүй болгоно.

7.Хоолыг шавьж, мэрэгч г.м. амьтадаас сэргийл.

8.Зөвхөн цэвэр, эсвэл буцалгасан усыг хэрэглэж байх. Хүүхдийн хоолыг хийхдээ нэн анхааралтай, болгоомжтой байх хэрэгтэй.

Хоолны хордлого

Шалтгаан

Бичил биетүүд бус харин амьтны болон ургамлын гаралтай муудсан бүтээгдэхүүнийг хэрэглэсний улмаас хоолны хордлого үүсдэг. Мөн хортой химийн бодис агуулдсан бүтээгдэхүүнийг хүнсэндээ хэрэглэснээс үүсч болно.

Шинж тэмдэг

Хоолны хордлогын шинж тэмдэгүүд нь хоолны хордлогот халдварын үед илэрдэг шинж тэмдэгтэй төстэй. Үүнд:

- дотор муухайрах, бөөлжих

- гэдэс өвдөх

- гүйлгэх /хоногт 10-15 удаа хүртэл/

- халуурах /37,5-39/

- тахикарди буюу зүрхний цохилтын тоо нэмэгдэх

- артерийн даралт буурах

- ухаан алдах

- шөрмөс татах

Анхны тусламж

Юуны өмнө хүн юунд хордсоныг тодорхойлох хэрэгтэй. Үүний тулд хүний өөрийнх нь болон ойр дотныхноос нь асуух, бөөлжисний үнэр байдлыг нь ажиглах хэрэгтэй. Хэрэв хордосноос хойш 2-4 цагаас бага хугацаа өнгөрсөн бол ходоод угаах нь хамгийн сайн арга. Үүний тулд хүнсний содын 2% уусмалыг 1,5 литрийг /тус бүрт нь цайны халбага хүнсний сод хийсэн 5-6 стакан ус/ уугаад бөөлжих хэрэгтэй. Ходоодыг бүрэн цэвэрлэхийн тулд ахин нэг удаа цэвэрлэх нь сайн гэж үздэг.

Хоолны хордлогын үед өвдөснөөс 10-12 цагийн дараа өвчтөний биеийн байдал муудаж болзошгүй гэдгийг анхаарах хэрэгтэй.

Эмчилгээ

Анхны тусламж үзүүлсний дараагаар эмчид яаралтай үзүүлэх шаардлагатай.

Урьдчилан сэргийлэлт

Хоолны хордлогонд орохоос сэргийлэхийн тулд дараах зvйлсийг анхаарах хэрэгтэй, vvнд:

- хальс нь ногоорсон төмсийн хүнсэнд хэрэглэхгүй байх. Соёлсон төмсийг сайтар цэвэрлэж байх хэрэгтэй.

- Тоор /персик/, чавга /слив/, гүйлс /абрикос/ зэрэг жимсний ясны чөмгийг идэхгүй байх. Учир нь эдгээр жимсний чөмөг нь ходоодонд орж задрахад синилийн хүчил гэсэн маш хортой бодис ялгардаг.

- Хүчиллэг хоол, хүнсний бүтээгдэхүүнийг гар аргаар хийсэн шавар сав, эсвэл цайрдсан, паалан нь гэмтсэн сав, зэс саванд хадгалахгүй байх. Гэмтсэн, шошгогүй консерв худалдаж авахгүй байх.

Мухар олгой

admin — Wed, 30 Nov -0001 00:00:00 +0000

Аппендикс буюу мухар олгой нь мухар гэдэсний өт хэлбэрийн ургацаг бєгєєд нарийн бvдvvн гэдэс ний бараг зааг дээр оршино. Мухар олгой нь олон тєрлийн мэрэгчид, зарим нэг араатан амьтан, сармагчин болон хvнд байдаг.

Хvний мухар олгой дунджаар урт нь 5-15см, голч нь 1см байдаг. ҮҮрэг нь нарийн гэдсийг бvдvvн гэдэсний нянгаас хамгаалахад оршино гэж vздэг.

Ерөнхий

Энэ євчин нь элбэг тохиолддог бєгєєд яаралтай мэс засал шаардагддаг. Мухар олгойн үрэвсэл нь нас харгалзахгvй ямар ч хvнд тохиолдож болно.

Шалтгаан

Мухар олгойн vрвсэл нь гэнэт бий болчихдог мэт хvмvvс боддог. Гэвч тийм биш бєгєєд vрэвсэл vvсэхэд:

Ургацаг нь хєдєлгєєн ихтэй, олон нугаларалтай байх (жишээ нь хvvхдvvдэд)
Өтгөн хатах vед ургацагт єтгєн дvvрч бєглєрєх (настай хvмvvст) мєн дутуу боловсорсон хоол хvнснээс бєглєрєх (vр, яс)
Хоолны хордлого, бусад халдварууд
Гэдэсний vрэвсэлт євчнvvд
Шимэгч хорхой, түүнээс гаралтай євчнvvд
Хэвлийн гэмтлvvд

Явц

Vрэвсэл аажмаар явагддаг. Эхлээд ургацаг хавагнаж, дараа нь идээлж эхэлнэ. Мэс засал хийгээгvй тохиолдолд 2-3 хоногийн дотор цоорч хагаран идээ нь хэвлийн хєндийд тархаж хэвлийн гялтан хальсны vрэвсэл vvсдэг. Євчтєний биеийн байдал эрс хvнд байдалд орно.

Шинж тэмдэг

Хэвлийгээр өвдөх мухар ойлгон үрэвслийн гол шинж юм. Ихэвчлэн хэвлийн дээд хэсэгт євдєж эхлээд цаашилан баруун доош шилждэг. Тэрчлэн баруун хавирганы нуман доогуур євдєх, нуруу эсвэл хошного руу дамжин євддєх тохиолдол цєєнгvй байдаг.

Хэвлийд гар хvрэхэд маш хөндvvртэй
Хэвлийн булчин чангарсан
Өвчтєн хөлөө атиран хэвлий рvvгээ татсан байх
Дотор муухайрах, огиулах
Өтгєний ялгаралт өөрчлөгдөх (хатах юмуу эсрэгээр гvйлгэх)
Халуурах магадлалтай

Настай хvмvvс болон хvvхдvvд онцгой анхаарал шаарддаг. Хvvхдvvд ихэвчлэн хаана яаж євдєж байгаагаа тодорхой хэлж чаддаггvй. Хєдєлгєєн нь багасах, уйлах, юм идэхгvй байх зэрэг нь євчин vvссэнийг мэдэгдэнэ. Харин настай хvмvvст євдєлт сул илэрч болзошгvй байдаг тул євчин оройтож оношлогдох тохиолдол байдаг.

Анхны тусламж

Дээрх шинж тэмдгvvд илэрвэл “Тvргэн тусламж” яаралтай дуудах!
Эмчийн vзлэгээс ємнє ямар нэгэн эм хэрэглэхгvй байх. Энэ нь євчнийг оношилоход хvндрэл учруулна. Мєн юм идэж уухгvй байх
Халуун жин тавьж огт болохгvй. Халуун нь євчнийг даамжруулж, ургацагийг хагарахад хvргэх аюултай. Харин гялгар ууттай мєс хэвлий дээр тавьж болно.
Євдєлт намдсан тохиолдолд ч гэсэн заавал эмч дуудах шаардлагатай. Євдєлт намдах нь євчин хамгийн хvнд шатандаа орох vед тохиолдох нь цєєнгvй байдаг.

Оношлогоо

Мухар олгойн vрэвсэл нь ходоод гэдэсний замын євчин тул ходоод гэдэсний эмчид (дотрын эмч) хандмаар. Гэвч євчин хурц явагддаг учир шууд мэс засалч дээр очих нь зvйтэй. Эмч євчтєнийг vзсэн даруйдаа оношийг тавина. Vvний ємнє эмэгтэйчvvд нь эмэгтэйчvvдийн эмчээс урьдчилсан зєвлєгєє авах зайлшгvй хэрэгтэй. Учир нь мухар олгойн vрэвсэл ба эмэгтэйчvvдийн vрэвсэлт євчнvvд нь олон талаар тєстэй байдаг. Оношийг баталгаажуулахын тулд хэвлийн хєндийн хэт авианы болон рентген шинжилгээг яаралтай хийдэг. Мухар олгойн vрэвсэлийн шинж тэмдэг илэрсэн ч оношийг шууд тавьж болохгvй. Євчтєнг эмнэлэгийн хяналтанд vлдээж, хагалгаа хийх шийдвэрийг 12-24 цагаар хойшлуулна. Тоног тєхєєрємжєєр сайн хангагдсан тєвvvдэд, онош тодорхой бус vед хэвлийн хєндийг дурангаар харна. Энэ нь хамгийн найдвартай арга юм. Дурандахдаа хэвлийд 1см хэртэй жижиг зvслэг хийж тvvгээр тусгай гуурс оруулан хэвлийн хєндийг бvхэлд нь харна. Онош батлагдвал дурангийн хагалгаа хийж олгойг авч болно.

Эмчилгээ

Мухар олгойн vрэвсэлийг зєвхєн олгойг авах мэс засалын аргаар эмчилнэ. Хагалгааг ерєнхий болон хэсгийн мэдээ алдуулалтан дор хийнэ. Олгойг авах хоёр тєрлийн арга байдаг:

Илvv тvгээмэл нь уламжлалт хагалгаа. Энэ нь энгийн мэс засал бєгєєд хэвлийн баруун доор хэсэгт зvслэг хийж vрэвссэн олгойг авдаг.
Дурангийн хагалгаа нь ховор хийгддэг, ихэвчлэн оношлогооны vед дуран хэрэглэгдсэн тохиолдолд. Уламжлалт хагалгаатай харьцуулахад ийм арга нь цус алдах болон хагалгааны дараах хvндрэл гарах эрсдэлийг багасгадаг.

Хэрвээ мухар олгой нь ердийн бус байршилтай байгаад дурангийн хагалгаа хийх боломжгvй байвал уламжлалт аргад шилждэг. Эмчилгээний vр дvн хэр хурдан хугацаанд эмчид хандсанаас хамаарна.

Өтгөн хаталт

admin — Wed, 30 Nov -0001 00:00:00 +0000

Ерөнхий

48 цагаас дээш хугацаанд өтгөн гарахгvй байхыг өтгөн хаталт гэнэ. Өтгөн хатах нь байнга тохиолддог хямралын нэг бєгєєд статистик мэдээнээс үзвэл ихэвчлэн бага насны хvvхэд, ахимаг насны хvмvvст тохиолддог. Барууны єндєр хєгжилтэй орнуудын хvн амын арван хувь нь архаг өтгөн хаталттай байдгаас эмэгтэйчvvдэд эрэгтэйчvvдээс гурав дахин илvv тохиолддог байна.

Шалтгаан

Аяллаар явах, хагалгаанд орох зэргээр сэтгэл зүйн стрессийн байдалд орсон хүн бүрт шахуу хаталт тохиолддог. Гэхдээ энэ нь амьдрал нь жирийн хэв маягтаа орохоор буцаад зvгээр болдог болохоор євчинд тооцоогддоггvй. Харин байнга давтагддаг бєгєєд бараг дадал зуршил гэж болохуйц байдалтай болсон үед нарийн оношилгоо ба эмчилгээ шаардлагатай.

Өтгөн хатах шалтгаан янз бvр байдаг, үүнд:

Ургамлын гаралтай зvйлээр хомс хоолны дэглэмтэй байх
Шингэнийг бага хэрэглэж хєдєлгєєн багатай байх
Ходоод гэдэсний замын євчин (шархлаа євчин, нойр булчирхайн архаг vрэвсэл, бактергvйжил, бүдүүн гэдэс -ний хямралын хам шинж, бvдvvн гэдэсний хавдар,
Өтгөний хатуурсан хэсгvvд гэдсэнд хуримтлагдах (өтгөнөн чулуу)
Шулуун гэдэсний амсрын өвчнvvд (хошногоны амсрын урагдалт, шамбарам, парапроктит). Өвдөлт ихтэй байдаг болохоор бие засахад тєвєгтэй байдаг.
Мэдрэлийн өвчин (цус харвалт, Паркинсоны өвчин, нугасны гэмтэл болон хавдар, сарнисан хатуурал).
Дотоод шvvрлийн булчирхайн өвчин (бамбай булчирхай, чихрийн шижин болон бусад).
Зарим эмийн бэлдмэлийг хэрэглэх (атропин, сода, алмагель, кокаин зэрэг).
Удаан хугацааны сэтгэл гутрал.

Явц

Гэдэсний ханын агшилт суларсанаас, эсвэл єтгєний гарах замд ямар нэг саад тулгарсанаас єтгєний явц эрс удааширдаг.

Шинж тэмдэг

Өтгєн хатахаас гадна гэдэс євдєх зовиур илэрч болно. Хий юмуу, эсвэл өтгөн гарсны дараа бие хөнгөрнө. Гэдэс дvvрэхтэй зэрэгцэн зүрх өвдөх, зүрх дэлсэх мэтийн зовиурууд илэрч болно. Єтгєн хатахад хоолны дуршил буурах бєгєєд хэхрүүлж, аманд эвгvй амт амтагдана. Заримдаа толгой өвдөх болон булчин чинэрэх тохиолдол гардаг. Ууртай бухимдуу болж, сэтгэлээр унаж, нойр алдагдана. Өтгөн хатахад арьсанд бас өөрчлөлт гарч болно. Цайрч цонхийн шар туяа татаж, vлбэгэр болж уян хатан байдлаа алдана.

Үр дагавар

Өтгөн хаталт нь удаан хугацаагаар vргэлжилэх нь гэдэсний дивертикулез, шулуун гэдэсний євчин (шамбарам, шулуун гэдэсний урагдалт ба шулуун гэдэсний vрэвсэл) vvсэхэд хvргэж болно. Vvнээс хамгийн аюултай хvндрэл нь бvдvvн гэдэсний хорт хавдар юм. Хавдар нь гэдсэнд єтгєн тvгжирэх vеэр бий болдог хорт бодисуудын нєлєєгєєр vvсдэг гэж vздэг.

Оношлогоо

Эмчид vзvvлэхгvйгээр єєрєє бие дааж эмчилэхийг оролдох нь өтгөн хаталтын бодит шалтгааныг оношлох, зєв эмчилгээ хийх явцыг саатуулдаг.

Өтгєн хаталтын шалтгааныг тогтооход эмч дараах арга хэмжээг авна:

Ходоод гэдэсний, эсвэл шулуун гэдэс ний эмчид vзvvлэх
Эмэгтэйчvvдийн эмчид vзvvлэх
Ирригоскоп. Тодруулагч бодистой гэдэсний рентген шинжилгээ
Колоноскоп. Бүдүүн гэдсийг дурандах
Зарим тохиолдолд эмч дараах шинжилгээнvvдийг нэмж бичдэг
Өтгөний шинжилгээ
Бvдvvн гэдэсний хєдєлгєєнийг шинжлэх; тодруулагч бодис хоол боловсруулах замаар ямар худтай явж байгааг дэс дараалсан рентген зургуудын тусламжтайгаар судлах
Хэвлийн хөндийн хэт авианы шинжилгээ
Мэргэжлийн эмчийн зєвлєгєє (дотоод шvvрлийн булчирхайн эмч, мэдрэлийн эмч болон бусад)

Эмчилгээ

Хэрэв өтгөн хаталт нь гэдэсний хавдраас болж vvссэн бол мэс засл хийх шаардлагатай. Бусад тохиолдолд эмчилгээний программд;

Ургамлын гаралтай бvтээгдэхvvнийг хvнсэндээ тvлхvv хэрэглэх: ногоо, жимс, хар талх (заримдаа тусгай хvнсний үр тариа) г.м. Мєн өдөрт 2 литрээс доошгvй шингэн хэрэглэх. Тогтмол хооллох, єдєрт 5-с доошгvй удаа бага багаар хооллох
Эмчилгээний (загасны тос, ургамлын тос болон бусад) болон цэвэрлэгээний бургуй тавих
Биеийн тамираар хичээллэх
Гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөн -ийг сулруулагч эм бэлдмэл хэрэглэхгvй байх (атропин, хvнсний сода, алмагель, зарим антидепрессантууд)
Хэрэв дээрх аргууд нь хангалтгvй байвал туулгах бэлдмэл хэрэглэнэ.