1. Шүдний цоорлын гаралтай өвчин
2. Цоорлын бус гаралтай өвчнүүд
3. Амны салстын өвчнүүд
4. Шүдний тулгуур эдийн өвчнүүд
5. Мэс заслын өвчнүүд
6. Шүдний гажиг
7. Шүдний согог

Энэ удаад шүдний цоорлын гаралтай өвчний талаар зөвлөе. Шүдний цоорлын гаралтай өвчин гэдэгт шүд цоорох өвчин ба түүний хүндрэлүүд орно. Үүнд:

а/ шүд цоорох өвчин
б/ шүдний зөөлцийн үрэвсэл
в/ шүдний холбоос эдийн үрэвсэл
г/ ясны хальсны үрэвсэл
д/ буглаа , нэвчээс , эрүүний ясны үрэвсэл гэсэн дарааллаар хүндэрдэг.

Шүд яагаад цоордог вэ?

Шүд хорхойтох буюу цоорох гэдэг нь шүдний хатуу эдийн эрдэсжилт алдагдсаны улмаас хатуу эд зөөлөрч шүдэнд хөндий үүсэх эмгэг процесс юм.

Шүдний эрдэсжилт яагаад алдагддаг вэ?

1. Тухайн хүний бие дэх кальци , фтор г.м эрдэсүүд аль нэг шалтгааны улмаас дутагдах , алдагдах … Жишээ нь тамирчид хөлсөөрөө эрдэс алдах , жирэмсэн болон хөхүүл эхчүүдэд эрдэс дутагдах, өсөлтийн насны охид хөвгүүдэд кальци илүү их хэрэгтэй болох . . .
2. Амны хөндий -н ариун цэврийг муу сахиснаас хоол хүнсний үлдэгдэл дээр бичил нян ихээр үрждэг. Бичил нян нь хоол хүнсний зүйлийг задалж амны хөндийд хүчил , хорт бүтээгдэхүүн үүсгэнэ.Үүссэн хүчил , хор нь шүдний хатуу эдийг хайлуулж халдварлуулдаг.

Шүдний цоорол нь араа шүдний зажлах гадарга , түшилцэх гадарга , хацар талын гадарга , төвгөрүү дээр, үүдэн шүдний түшилцэх гадарга , хэлэн талын хонхор гэсэн байрлалууд дээр үүснэ

Шүдний цоорлыг гүнээр нь:
• Толбон цоорол./ Macula cariosa / Энэ нь өвчтөнд зовиургүй , зөвхөн урьдчилан сэргийлэх үзлэгээр илэрдэг бөгөөд шүдний бүрэн бүтэн байдал алдагдаагүй, цагаан болон хар өнгөтэй толбо байдаг.

• Өнгөц цоорол . / Caries superficialis / Чихэрлэг болон исгэлэн зүйл идэхэд өвдөнө. Зарим хүнд өвдөлтгүй ч явагддаг. Шүдний паалангийн түвшинд бүрэн бүтэн байдал алдагдах буюу паалан барзгар болно.

• Дунд цоорол . / Caries media / Шүдний паалан тугалмайн зааг гэмтэж , шүдний зөөлц дээр хангалттай хатуу эд байна.

Дунд цоорол нь хурц ба архаг 2 хэлбэрээр явагдана.
Хурц үед нь халуун хүйтэн , исгэлэн зүйлд мэдрэх бөгөөд шүдний хатуу эд зөөлөрсөн , цагаан өнгөтэй байна.
Архаг үед өвчтөнд зовиургүй , тугалмай нь хатуу хар хүрэн өнгөтэй байна.

• Гүн цоорол . / Caries profunda / Энэ үед шүд халуун хүйтэн , исгэлэн , чихэрлэг зүйл идэхэд мөн цоорлын хөндийд хоол хүНсний зүйл ороход богино хугацаанд өвдөлт өгдөг. Шүдний доторх зөөлцөд маш их ойртсон , цоорлын том хөндийтэй байна.
. Аль ч цоорол архаг нь удаан явцтай , хурц нь хурдан явцтай учир аюултай байдаг.

Энд уншигчиддаа хандаж нэг зүйл зөвлөе. Шүдийг гаднаас нь харахад нарийхан харласан зураастай, бүтэн шүд мэт боловч яг эмчид очоод үзүүлэхэд тэр нь дунд эсвэл гүн цоорол аль хэдийнээ болсон байдаг. Учир нь шүдний паалан бол хүний биений ясан дахь хамгийн хатуу хэсэг учир шүд дотроо хөндий үүсч цоорч байгаад хамгийн сүүлд гаднах паалан нь эмтэрч унаж, цоорсон хөндий ил болдог. Энэ үед хүмүүс өчигдөр миний шүд цоорчихлоо гэж хэлж ирдэг. Тэгвэл энэ цоорол аль эрт үүсээд л явж байсан байдаг. Ийм учраас хүмүүс маань 6 сар тутамд эмчид очоод шүдээ шалгуулж цоорлоос урьдчилан сэргийлж байх хэрэгтэй. Манай эмнэлэг энэ урьдчилан сэргийлэх үзлэгийг үнэгүй хийдэг мөн зөвлөгөөг ч үнэгүй өгнө.

Ингээд ямар нэг өөрчлөлт оношлогдвол эртхэн эмчлүүлэх хэрэгтэй. Цаг алдвал :
1. Өвчин хүндэрнэ
2. Хүндэрсэн үед нь эмчилвэл мөнгө их орно, цаг их алдана.
3. Цоорол томрох тусам оронд нь тавих пломбоны хэмжээ томорч шүдний өөрийнх нь хатуу эд бага үлдэж улмаар шүдний даац мууддаг. Цаашилбал шүдээ авахуулахад хүрдэг.

Хүний эрүү нүүрний цогц системээс нэг л шүд авахад тэр системд үйл ажиллагаа , байрлал , гоо сайхны дараа дараагийн асуудлууд бас л гарч ирдэг.
Тиймээс иргэд өөрсдөө шүдийг аль болох авахуулахгүй эмчлүүлж үлдээхийн төлөө бололцоотой бүгдийг хийх хэрэгтэй. Гэтэл зарим хүн жаахан цоорсон шүдийг өрөмдүүлэхээсээ айгаад авхуулна гэж зүтгэдэг. Энэ бол маш буруу юм. Одоо орчин үед шүдийг ямар ч өвдөлтгүй өрөмдөх , эмчлэх бүрэн бололцоотой болсон.

Шүд нэгэнт цоорсон бол мэргэжлийн эмчид эртхэн очих хэрэгтэй. Харин шүд цоорохоос өмнө иргэд өөрсдөө урьдчилан сэргийлэлтийг бүрэн хийж чадна. Урьдчилан сэргийлэлт гэдэг нь:

• 6 сар тутамд мэргэжлийн эмчээс зөвлөгөө авч байх.
• Зөв хооллож аль болох витаминлаг , минераллаг хоол хүнс түлхүү хэрэглэж байх. Үүнд: цагаан идээ , жимс , ногоо –г их хэрэглэх. Харин газтай ундаа , будагтай ундаа , өтгөн кофе , байхуу , шүдэнд наалдамхай хоол хүнс бага хэрэглэх хэрэгтэй.
• Амны хөндийн эрүүл ахуйг маш сайн сахих / энэ талаар тусгай зөвлөмж байгаа / .
• Шүд цоорох эрсдэл ихтэй тамирчид , жирэмсэн болон хөхүүл эхчүүд , өсөлтийн насны хүүхдүүд, ясны сийрэгжилттэй хүмүүс D3 – витаминтай кальцийг эмчийн заавраар нэмэлтээр ууж байх хэрэгтэй.

Жирэмсэн болон хөхүүл үед өөрийгөө болон хүүхдээ кальцийн дутагдлаас сэргийлж байгаа юм. Гэхдээ заавал эмчийн заавраар уух хэрэгтэй. Өсвөр насны охид , хөвгүүдэд өсөхөд нь Ka , D3 – витамин хэрэгтэй байдаг учир шүдэнд нь дутагддаг байна.

Хэрэв та : Эд хөрөнгөө алдвал багыг алдсанд
Нэр төрөө алдвал ихийг алдсанд
Эрүүл мэндээ алдвал бүгдийг алдсанд тооц…

Та бүхэнд эрүүл энхийг хүсье.
Их эмч Ж.Ганчимэг

Утас 88088089

Сүүн шүдийг нөгөөтэйгүүр ээж шүд гэж нэрлэдэг байна. Эх нь хээр алаг бол Унага нь шийр алаг гэж үг байдаг. Энэ үгтэй утга нэг сүүн шүд ямар нэг эмгэг , өөрчлөлттэй байх юм бол араас нь ургах байнгын шүд мөн адил ийм л байна. Иймд тэр ээж шүдийг сайн арчилж , угааж , эмчилж байх хэрэгтэй. Ингэж тэр шинэ байнгын шүд ургах эрүүл орчинг бэлдэж өгөх хэрэгтэй.

Эцэг эхчүүд сүүн шүднүүдийг унах юм гэж хайхрахгүй явсаар хүүхэд ам дүүрэн цоорхой шүдтэй болдог. Ингэснээр энд ургаж байгаа байнгын шүд цухуйнгуут цоорчихдог. Зарим эцэг эхчүүд сүүн шүд , байнгын шүдийг ялгахгүй байснаас байнгын шүдийг нь эмчлүүлэхгүй авахуулдаг. Энэ нь хүүхдийн эрүү нүүрний системд гажиг , согог , үйл ажиллагааны алдагдал , эрүүний үений өвчин зэргийг нэгэн зэрэг үүсгэх гол нөхцөл нь болж байгаа юм.

Хэрвээ хүүхдийнхээ байнгын шүдийг тодорхой шалтгаанаар авахуулсан бол хиймэл шүдийг хийлгэх хэрэгтэй. Энэ нь эрүү нүүрний гажиг , согогоос урьдчилан сэргийлж байгаа хэрэг юм. Хүүхдүүд хиймэл шүдийг настай хүмүүс л хэрэглэдэг гэж ойлгодог нь буруу бөгөөд сүүн шүдийг цагаас нь эрт авахад ч зай баригч хийж байх ёстой. Гэхдээ гажиг заслын эмч нар гажиг үүсэхээс урьдчилан сэргийлж , үүссэн гажгийг эмчлэхийн тулд сүүн болон байнгын шүдийг авдаг байна.

Шүдний гажиг гэдэг нь шүдний хэлбэр , хэмжээ , байрлал , дэс дараалал өөрчлөгдөхийг хэлнэ. Гажиг үүсэх олон хүчин зүйл байдаг.
Үүнд:
• Удамшил
• Жирэмсэн эхийн өвчлөл , хэрэглэж буй эм тариа, архи тамхи хэрэглэх , хооллолт
• Төрөх үеийн гэмтэл
• Төрсний дараа хооллолт , угжны хэлбэр
• Шүд цоорох өвчин
• Буруу зуршлууд / хуруу хөхөх , уруул хацар хазах , хэл хазах , шүд хавирах , доод уруул хөхөх , хумс мэрэх , үзэг харандаа зуух , шанаа тулах , буруу унтах , буруу амьсгалах , буруу залгих/ г.м

Хүүхдийн сүүн 20 шүд нь ургаж гүйцэхэд гажиг заслын оношлогоо хийж эхний зэмсгийг зүүж болно. Гажгийг эрт илрүүлж, эрт эмчилгээг эхлэх тусам эмчилгээний үр дүн сайн , эдийн засгийн хувьд хямд байдаг.

Та бүхэнд эрүүл энхийг хүсье.

Их эмч Ж.Ганчимэг

Холбоо барьх утас:88088089

null

Байнгын шүднээс хамгийн эхэнд 6-р том араа шүднүүд сүүн шүднүүдийн ард ургадаг юм. Энэ үед эцэг эхчүүд энэ шүдийг сүүн шүд гэж андууран цоороход нь эмчлүүлэхгүй явсаар авахуулдаг. Энэ бол маш чухал шүд юм. Энэ шүдийг авахуулснаар шүдний гажиг , согог , мөн эрүүний үенд ч муу юм.

Шөнө хөхөө хөхдөг нярайн шүд цоорох нь элбэг. Хүүхдийг төрснөөс нь эхлэн хэлний өнгөр амны хөндийг гараа цэвэр марлаар хуруундаа ороогоод содтой буцалсан усанд дүрээд цэвэрлэж байх хэрэгтэй. Нэг нас хүрмэгц зөөлөн үстэй жижиг сойзоор хүүхдийн оогоор өглөө оройд эцэг эхчүүд өөрөө 5-6 нас хүртэл угааж өгөх хэрэгтэй. Мөн өдөрт сул содын уусмалаар амыг зайлуулж сургах хэрэгтэй. Гурван наснаас эхлэн фтортой оогоор угааж эхлэнэ.

Сүүн шүдний цоорол , өвчлөл байнгын шүдийг бодвол маш хурдан явагддаг учир хүүхдийг улирал тутам эмчид очиж урьдчилан сэргийлэх үзлэг хийлгэж байх хэрэгтэй. Хүүхдийг эмчид аваачна , тариа хийнэ гэх мэтээр айлгах арга нь буруу юм. Харин эмчтэй найз болгох хэрэгтэй. Эмчид очихдоо оо сойз , сальфетика авч очих ба хоол ундаа сайн идсэн , сэтгэл санааны бэлтгэлтэй очих хэрэгтэй.

Шүдийг цоорч эхлэнгүүт цоорол зогсоох хар эмийг / мөнгөжүүлэх эмчилгээ / түрхүүлэх хэрэгтэй бөгөөд нэг сарын дараа давтан түрхүүлнэ. Хэрэв сүүн араа шүд гүнзгий цоорсон бол энэ эмчилгээг хийгээд дараа нь пломба тавиулах хэрэгтэй. Хар эм дангаараа үр дүнгүй байдаг. Сүүн шүдийг эрт авч болохгүй. Эрт авснаас болж авсан шүдний зайруу бусад шүд налж тэр зайнд ургах дараагийн байнгын шүд өөр зайнд буюу ургах ёсгүй газар ургаж гажиг үүснэ.

Хэрвээ шүд авахуулсан бол зай баригч хийлгэх хэрэгтэй. Эцэг эх , ах эгч нар амнаасаа хүүхдэд идэх юм дамжуулж болохгүй. Энэ нь хүүхдэд байхгүй нян бактерийг халдварлуулж байгаа хэрэг юм. Эцэст нь хэлэхэд хүүхдийг оо сойзтой, шүдний эмчтэй сайн найзлуулж урьдчилан сэргийлэх үзлэг байнга хийлгэж байх хэрэгтэй.

Та бүхэнд эрүүл энхийг хүсье.

Их эмч Ж.Ганчимэг

Холбоо барьх утас:88088089

Зарим хүн энэхүү фобиноосоо болоод шүдээ эмчлүүлэхийн оронд шууд л өвчин намдаадаг тариа хийгээд л суга татчих гэчихсэн орж ирдэг. /Гэтэл лац ломбтой ч гэлээ тоо ёсоор нь бүрэн бүтэн шүдтэй байх нь хүний эрүүл мэндэд маш чухал байдаг тухай манай сайт өмнө нь мэдээ хүргэж байсан.

Нэлээд хэдэн жилийн өмнө бол зарим шүдний эмнэлэгт үзүүлж, аймшигтай өвдөлт мэдэрнэ гэхээс үнэхээр айдас хүрмээр байсан байж болох юм. Харин одоо бол байдал өөрөөр эргэсэн. Иймд эхлээд яг юунаас айгаад байгаагаа тодорхойлох хэрэгтэй байх.

Шүдний эмчид үзүүлж байгаа хүмүүс өвдөлтөөс хамгийн их айдаг. Тэгэхээр тариулах, шүдээ ломбодуулахаас бус харин тэдгээрийн үүсгэж болзошгүй өвдөлтөөс айж байгаа хэрэг юм.

Цаашлаад эвгүй санагдаж, түгшүүр, болгоомжлол төрүүлдэг зүйлсийг дурдвал:

• шүдний өвчнийг өөрөө яаж ч чадахгүй, заавал өөр хүнд хандаж үзүүлж байгаа буюу өөрийн арчаагүй байдал
• эмч шүдэнд нь юу ухаж төнхөөд байгааг мэдэх боломжгүйтэй холбоотой түгшүүр, гэнэт эмч буруу зүйлийг нь ухчихвал яана гэсэн болгоомжлол
• эвгүй үнэртэй болсон, тамхи, кофенд шарласан г.м. таагүй байдалтай болсон амны хөндийгөө бусдын өмнө ангайхаас ичих
• төлбөр нь хэд гарч “алдаг” бол гэсэн битүүхэн айдас

Гэхдээ л энэ бүх түгшүүр нь ямар ч хүнд байж болох л зүйлс. Харин шүдний эмч гэхээр бараг ухаан алдатлаа айна гэдэг өөр хэрэг. Ингээд шvднийхээ өвчнийг цаашид тэвчих, намдаах арга чаргаа барахаараа аргагүйн эрхэнд шүдний эмчийг зүглэдэг. Ингэснээрээ шүдний өвчнөө хүндрүүлж, илүү үнэтэй, илүү их цаг шаардсан эмчилгээ хийхээс өөр аргагүй байдалд оруулж байдаг.

Эмч нарын хувьд ч дентофобитой хүмүүс нь тун хэцүү. Анхаарал төвлөрөл шаардсан чимхлүүр зүйл хийх гэтэл нь нөгөө хүн нь бүжин туулай шиг чичрээд, эсвэл шүдэнд нь ч хүрээгүй байхад муухай орилоод, гарнаас нь зууралдаад байвал яах вэ? Энэ бол өвчтөн өөрөө өөрийгөө улам их л хорлож байгаа хэрэг шүү дээ.

Гарах арга зам

Шүд нь өвдсөн дентофобитой хүн болгонд цаашид тэсч суухын аргагүй болох үе заавал гардаг. Энэ үед л шүдээ эмчлүүлнэ гэдэг чинь тамлуулахтай адил өвддөггүй юм байна гэдгийг олж мэдэх боломжтой. Үүнээс гадна дараах алхамуудыг авах хэрэгтэй, үүнд:

1. Аймаар шүдний эмч, жирийн шүдний эмч хоёрыг дотроо төсөөлөн хар. Ямар ялгаатай байна вэ? Шүдний эмчийн яг юунаас нь айгаад байгаагаа тодорхойл. Хэд хэдэн айдас байгаа бол аль нь үндэслэлтэй, аль нь хоосон айдас төдий зүйл байгааг сайтар ойлгохыг хичээ.
2. Орчин үеийн шүдний эмчилгээнд ашиглагдаж байгаа өвчин намдаагч, тайвшруулагч эм, бэлдмэлүүдийн талаарх мэдээлэл олж ав. Дараа нь тухайн шүдний эмнэлэгт алийг нь ашигладаг тухай тодруул. Тааруухан үйлчилгээтэй новокаин тарьдаг байсан цаг аль эрт улиран өнгөрсөн . Орчин үеийн өвчин намдаагч бэлдмэл ашигласан бол ямар ч өвдөлт мэдрэхгүй гэх 100 хувийн баталгаатай гэдэгт итгэж болно. Тэр бүү хэл буйландаа тариулахын өмнө өвчин намдаагч спрей цацуулж байгаад тариулах боломжтой. Мөн хэт их түгшээд байгаа бол эмчтэйгээ зөвлөж байгаад тайвшруулагч эм уусан ч болж байна.

Шүдний сайн эмнэлэг, туршлагатай сайн эмч сонгож ав. Гэр, эсвэл ажил ойрхон гэсэн шалгуураар хандаж хэрхэвч болохгүй. Сайн эмч шүдний эмчээс айдаг хүмүүстэй харьцах туршлагатай, сайн эмнэлэг нь өвдөлтийг намдах бүх эм, бэлмэлээр бүрэн хангагдсан байдаг. Тэгэхээр энд найз, нөхөд, итгэдэг хүмүүсийнхээ зөвлөгөөг дагасан нь л хамгийн дээр байх.

1. Шүдээ эмчлүүлэхээсээ өмнө өөрийнхөө айдсын талаар хэлж ойлгуулаад зөвлөгөө авах хэрэгтэй. Дентофобитой гэдгээ хэлэхээсээ ичих хэрэг ер байхгүй. Айгаад байгад таны буруу байхгүйгээс гадна та айдсаа давж шүдний эмчид ирэх зориг гарган анхныхаа алхамыг хийчихээд байгаа гэдгээ мартаж болохгүй. Ингэж ярилцахдаа эмчилгээ хийх сандал дээр суухаас айгаад байгаа бол зүгээр сандал дээр суугаад ярилц. Хүсээгүй байхад хэн ч таныг албадан эмчлэхгүй гэдгийг үргэлж санаж байх хэрэгтэй.
2. Эмч танд яг юуг, яаж эмчлэх хэрэгтэй болоод байгаа тухай дэлгэрэнгүй ярьж өгөг. Асуулт тавихаасаа бүү ай. Юутай тулгарахаа мэдэхгүй бэмбэгнэж байхын оронд мэдэж байна гэдэг өөр хэрэг.
3. Шүдээ эмчлүүлж эхлэхээсээ өмнө хэдий хэмжээний төлбөр гарах талаар эмчээсээ асууж лавлах хэрэгтэй. Мэдээж яг тэд гарна гээд тодорхой хэлчихгүй ч гэлээ дээд хязгаарыг нь лав хэлээд өгнө.
4. Ингээд эмч итгэл төрүүлж байвал хойшлуулалгүйгээр цаг авч шүдээ эмчлүүл.

Нагоя хотын их сургуулийн судлаачид нь дээрх дурдагдсан төрлийн хорт хавдартай 5240 өвчтөн ба 10480 эрүүл хүмүүсийн хамруулсан томоохон хэмжээний судалгаа явуулаад ийм дүгнэлтэнд хүрчээ. Ингэхэд шүдний өвчин нь улаан хоолойн хорт хавдар үүсэх эрсдэлийг 136%, толгой болон хүзүүний хорт хавдар үүсэх эрсдэлийг 54%, уушигны хорт хавдар үүсэх эрсдэлийг 68% ихэсгэдэг болохыг тогтоожээ. Мөн эдгээр эмгэг үүсэх магадлал нь алдагдсан шүдний тоотой шууд хамааралтайгаар өсч байжээ. Энэ нь тамхи, архины хэрэглээ гэсэн хүчин зүйлсийг оруулсан ч энэхүү хамаарал нь өөрчлөгдөхгүй байсныг судлаачид онцолжээ.

Нөгөө талаас хамаарал нь судалгаанд оролцсон хүмүүсийн нас ба хүйсээс хамааран өөрчлөгдөж байжээ. Тухайлбал, толгой болон хүзүү, улаан хоолойны хорт хавдар үүсэх эрсдэл нь 70 –аас доош насны эмэгтэйчүүдэд өндөр байхад илүү өндөр настай болон эрэгтэйчүүдийн дунд бага байжээ.

Үүнээс үүдэн шүдний өвчин, шүдээ алдахтай холбоотой архаг үрэвслүүд нь хорт хавдар үүсэхэд шууд нөлөөлдөг хүчин зүйлсийн нэг байхыг үгүйсгэхгүй байна. Иймд амны хөндийн ариун цэврийг сахин, шүдний өвчний өвчнөөс сэргийлэх нь эрүүл мэндээ сахин хамгаалахад шийдвэрлэх үүрэг гүйцтгэдэг гэдгийг онцгой анхаарах хэрэгтэй. Улмаар шүд өвдсөн, хорхойтсон тохиолдолд алгуурлалгүйгээр эмчид үзүүлж байх хэрэгтэй юм.

	328636	ЭМЖЖМА эмнэлэг
	99051662
ШҮДНИЙ ЭМЧИЛГЭЭГ ЧАНАРЫН ӨНДӨР ТҮВШИНД ХИЙНЭ

Мэргэжилтнүүд нь судалгаандаа халитозтой 21 хүн, халитозгүй 36 хүнийг хамруулан амны хөндий -г нь судалжээ. Ингэхэд Халитозтой бүх хүмүүсийн хэлнээс авсан хусамнаас Solobacterium moorei гэдэг нэгэн төрлийн бактер илэрчээ. Мөн халитозгүй боловч буйлны үрэвсэл -тэй дөрвөн хүний хэлэн дээрээс Solobacterium moorei бактер илэрсэн байна.

Ингээд судлаачид нь хэлэн дээр амьдардаг Solobacterium moorei бактер нь амнаас эвгүй үнэ гарахын гол шалтгаан гэж үзжээ. Хэлний гадаргуй дээрх амьдардаг Solobacterium moorei бактер нь өмхий үнэртэй нэгдэл, тосоллог хүчил ялгаруулдгийн уршгаар ийнхүү амнаас эвгүй үнэр гардаг юм байна.

Амнаас эвгүй үнэр гарахын 80-90 % нь Solobacterium moorei төрлийн бактери гол буруутан нь байдаг бөгөөд үлдсэн цөөн хувьд нь уушиг, хамрын хөндийн эмгэгүүдтэй холбоотой байдаг ажээ.

Амнаас эвгүй үнэр гардгийг болиулахын тулд хэлний гадаргуйг өдөрт хоёр удаа тусгай сойзоор цэвэрлэж, бактерийн эсрэг үйлчилгээтэй оо хэрэглэж байхыг мэргэжилтнүүд зөвлөж байна. Энэ арга нь тун сайн үр дүнтэй байгааг туршилтаар нотолсон байна.

	328636	ЭМЖЖМА эмнэлэг
	99051662
ШҮДНИЙ ЭМЧИЛГЭЭГ ЧАНАРЫН ӨНДӨР ТҮВШИНД ХИЙНЭ

Ингэж харьцуулж судлахад Их Британи д шүдээ ломбодуулах нь хамгийн өндөртэй үнэтэй буюу 117 фунт буюу 234 доллар болж байсан байна. Италид 101 фунт, Испанид 94 фунт. Харин Германд 50 фунт, Францад 34 фунт төлж байж ганц шүдээ ломбдуулна.

Зүүн Европын орнуудад шүд ломбодуулах нь хамгийн хямд тусч байснаас Унгарт хамгийн хямд буюу ердөө 6 фунт байжээ.

Баруун Европын орнуудад шүдний эмч нарын зарцуулж байгаа цагийн маш өндөр үнэлдэг нь ийнхүү шүдний эмчилгээний үнэ өндөр болоход нөлөөлдөг гэж судлаачид үзсэн байна. Харьцуулахад Их Британид эмчийн зарцуулсан цагийн хөлс нь нийт мөнгөн дүнгийн 70% эзэлж байжээ. Унгарт шүдний эмчийн 1 минутын ажил нь 7 пенс байхад Их Британд 2,16 фунт.

Магадгүй ийм ч болохоор Их Британий иргэд эмнэлгэт үйлчилгээ авахын тулд гадаад руу их явдаг биз. 2006 оны байдлаар гэхэд “эмнэлгийн жуулчид”-ын тоо нь 770 мянгад хүрснээс 43% нь зөвхөн шүдээ эмчлүүлэх гэж өөр улсад жуулчлан очсон байх юм.

	328636	ЭМЖЖМА эмнэлэг
	99051662
ШҮДНИЙ ЭМЧИЛГЭЭГ ЧАНАРЫН ӨНДӨР ТҮВШИНД ХИЙНЭ

Зуух үед шүд нь завсар гаргалгүйгээр нийлж байх ёстой гэж үздэг. Гэвч дэлхийн хүн амын ердөө ад тэдгээр нь нягт нийлж 10% нь л ийм зөв зуулттай байдаг ажээ. Зуух үед эрүүнүүд нь дээд шүднүүдийг доод шүднээс бага зэрэг давахаар байрлахыг зөв зуулт гэж үздэг.

Зуултын согог нь дотроо олон янз. Үүнд:

• Дистал буюу алсын. Дээр эрүү хэт хөгжсөн, эсвэл доод эрүүл дутуу хөгжсөн байх.
• Мезиал буюу дотогшоо. Доод эрүү урагш түрэн гарсан байх.
• Гүн. Зуух үед дээд шүд нь доод шүдийг талаас нь илүү давж гардаг байх.
• Нээлттэй. Дээд ба доод эрүүний ихэнх шүднүүд нийлэхгүй байх.
• Зөрсөн. Дээд, эсвэл доод шүднүүд аль нэг талдаа дутуу хөгжилтэй байх.
• Гаж байрлал. Шүд эгнээнд байх ёстой газраасаа өөр газар байрлах.

Шалтгаан

Эцэг, эхээс хүүхдэд удамшин дамждаг болохоор энэ өвчний гол шалтгаан нь удамшил юм. Хоёр дахь шалтгаан нь нь хамрын салтсын үрэвсэл, нармай булчирхайн үрэвсэл зэрэг хүүхдийн хамраар бус амаар голдуу амьсгалахад хүргэдэг архаг өвчнөөр өвдөх явдал юм. Байнга амаар амьсгалах үед хацар, хэлний зүгээс доод эрүүнд ирэх даралт үгүй болж, доод эрүүний хөгжил саатна.

Мөн хуруу, хэлээ хөх, 1-1,5 жил хүртэл угжаар хооллох зэрэг зуултын согог үүсэхэд нөлөөлдөг.  Мөн сүүн шүдийг эрт авахуулах, шүд ба эрүүний хэмжээ зохицолдохгүй байх, бамбай булчирхайн даавар ялгаралтын хямрал зэрэг нь зуултыг согог үүсэхэд тодорхой хэмжээгээр нөлөөлдөг.

Үр дагавар

Зуултыг согог нь хэл ярианы согог үүсэхэд нөлөөлөөд зогсохгүй толгойн өвдөлт, чих хамар хоолойн ба ходоодны өвчний шалтгаан болох нь олонтаа.

Явц

Зуулт буруу, эсвэл хоорондоо нийлэхгүй байгаагаас хоол зохих ёсоор зажлагдахгүй болж, шингэц нь мууддаг. Энэ нь дотор эрхтэний янз бүрийн өвчний шалтгаан болдог.

Оношлогоо

Хэрэв шүдний зуултыг согог байгаа үед шүдний эмчид хандан зөвлөгөө авна. Зуултын согогыг эмчлэхэд оройтно гэж байдаггүй ч эрт эхлэх тусам үр дүн нь сайн байдаг гэдгийг анхаарах хэрэгтэй. Эмч нь өвчтний шүдийг үзээд хоёр эрүүний шүдний рентген тойм зураг авахуулна.

Эмчилгээ

Шүдийг тусгай багаж ашиглан, эрүүн дээгүүр нааш, цааш нь хөдөлгөх боломжтой. Үүний тулд янз бүрийн авагдаг ба авагддаггүй төхөөрөмжийг ашигладаг. Авагддаг аппаратын тоонд янз бүрийн ялтаснууд, капп ордог бол авагддагүйд нь брекет орно.

Брекет нь шүдний гадар, эсвэл дотор талаас бэхлэгддэг металл, эсвэл керамик ялтсууд юм. Ялтсуудыг хооронд нь холбож байдаг төмөр утас нь шүднүүдэд нэгэн жигд даралт үзүүлснээрээ хэвийн байрлалд нь аажмаар оруулна.

Орчин үед хүүхдийн шүдний олон тооны эмгэг, гаж зуршил зэргийг шүд цухуйх шатанд нь  арилгах боломж олгодог трейнер нэртэй аппаратыг ашиглах болсон. Энэ аппаратыг бүхэл өдөржин бус зөвхөн шөнө унтахдаа зүүдэг болохоор гадаад байдал, хэл ярианы өөрчлөлт зэрэг олон таагүй сөрөг дагавраас зайлсхийх боломж олгодог.

	328636	ЭМЖЖМА эмнэлэг
	99051662
ШҮДНИЙ ЭМЧИЛГЭЭГ ЧАНАРЫН ӨНДӨР ТҮВШИНД ХИЙНЭ

Шүдний өвчнөөс хэрхэн урьдчилан сэргийлх талаар олон зүйл ярьж болох ч тэд бүгдийг нь шүдээ байнга цэвэрлэх, эмчид тогтмол үзүүлэх гэсэн хоёрхон энгийн зөвлөгөөгөөр орлуулж болно.

Иймд шүдийг хэдийд, юугаар, яагаад цэвэрлэх ёстой байдаг вэ гэдэг дээр голлон анхаарсан нь дээр биз.

Хүн төрөлхтөн шүдээ цэвэрлэхийн тулд эрт дээр үеэс эхлэн хуруунаас эхлээд тусгай хусаар,  чичлүүр гээд олон зүйлийг сэдэж, амжилттай ашигласаар ирсэн түүхтэй. Гэвч хүнсний бүтээгдэхүүний чанар, хадгалалт, байгаль орчин сүүлийн жилүүдэд эрчимтэй өөрчлөгдсөнтэй холбоотойгоор амны хөндийн эрүүл ахуйтай холбоотой олон асуудал шинээр үүсээд байна.

Шалтгаан

Хоол хүнсийг хэрэглэх явцад амны хөндий -д хуримтлагдан хоолны үлдэгдэл нь амны бактер ба шүлсний нөлөөгөөр шүдний товр, шүдний чулуу үүсэхэд хүргэдэг. Амнаас гарах ялзарсан үлдэгдлийн үнэр энэ тэрийг ч тоохгүй яваад байж болно. Гэвч амны хөндийн эрүүл ахуйг сахихгүй бол шүд цоорох өвчин, шүдний тойрон эдийн өвчлөл буюу парадонтоз, амны хөндийн салст бүрхэвчийн өвчин үүсэх аюултай. Улмаар шүдний эмчид багагүй мөнгө төлж үзүүлэх хэрэгтэй болно. Иймд амны хөндийн эрүүл ахуйг сахиснаар гоо зүй, эрүүл мэнд, эдий засгийн гэсэн гурван янзын ашигтай юм.

Шүдний сойз

Зурагтаар олон янзын хийц, бүтэцтэй шүдний сойзыг сурталчилдаг. иймд заримдаа сонголт хийхэд хэцүү байдаг. Энд юуны өмнө хэмжээг нь зөв сонгох хэрэгтэй. Сойзны толгой хамгийн томдоо нэг дор гурван шүдийг бүрхэдэг байхад хангалттай. Буйлны эмзэгт зохицуулаад сойзны үсний хатуулаг нь янз бүр байдгийг бас л анхаарах хэрэгтэй. Ихэнх хүнд medium буюу дунд зэргийг хатуулгатай нь тохирдог. Мөн сойз үсийг элэгдлийг тодорхойлогч будагчаар будсан байх нь маш эвтэй байдаг. Сойзны үсний будаг талаасаа дээш хүртэл арилмагц солих хэрэгтэй гэсэн үг. Цахилгаан шүдний сойз бас л цөөнгүй олон төрөл байдаг ч манайд хараахан чанарыг шаардлага хангасан нь цөөн орж ирээд байна. Мөн шүдний пааланг өнгөлөх зориулалттай хуруу зайнаас ажилладаг тусгай багаж байдаг. Сойз хүрэхээргүй газрын өнгөлөх зориулалттай  ч тогтмол хэрэглэхэд пааланг гэмтээдэг гэдгийг санаж байхад илүүдэхгүй.

Шүдний завсар цэвэрлэгч утас

Ийм утсыг сойзтой хослуулан хэрэглэх нь сайн үр дүн өгдөг. Янз бүрийн хэлбэртэй,бодис агуулса маш олон төрөл байдаг. Гол нь ойролцоох эмийн сангаас авахын оронд залхуурч оёдлын  утас ашиглах хэрэггүй. Оёдлын утас нь зориулалтын биш тул тасарч, шүдний завсар хавчуулагдан үлддэг.

Усан иллэгийн багаж

Энэ нь шүд цэвэрлэгч уусмалыг хийх сав, шахуурга, тусгай хошуунаас бүрддэг төхөөрөмж. Шахуурга нь саван дахь цэвэрлэгч уусмалыг даралттайгаар шахаж шүдийг цэвэрлэнэ. Ийм аргаар шүд хоорондын зай, буйл зэргийг гэмтээж, цочроолгүй цэвэрлэх боломжтой.

Шүдний оо

Хүмүүсийн багагүй “шаналгадаг” бас нэг асуудал нь шүдний ооны сонголт. Юуны өмнө баталгаатай газраас, батлагдсан зөвшөөрөгдсөн оо авч байх хэрэгтэй. Оог худалдаж авахынө мнө заавар, найрлагыг нь анхааралтай унших хэрэгтэй. Бага насны хүүхдүүд зөвхөн хүүхдийн оогоор шүдээ угааж байх ёстой.

Зажилдаг бохь

Бохь өдрийн хоолны дараа, найрны хуримын үеэр гэх мэтчилэнгийн шүдээ угаах боломжгүй үед шүдийг тодорхой хэмжээгээр цэвэрлэх, эвгүй үнэр дарах сайн хэрэгсэл юм. Зарим нэг сурталчилгаан дээр бохь зажлаад байхад шүдээ угаах гэдэг нь бодит байдалд огтхон ч нийцэхгүй зүйл. Шүдээ сойздож угаах нь ямар ч бохь, шингэнээс илүүтэй үйлчилдэг гэдгийг мартаж болохгүй.

Эмчийн үзлэг

Эмчид үзүүлэлгүй явж байгаад 3-5 жилд нэг олон шүдээ бөөндөх нь эдийн засгийн хувьд ч тэр, эрүүл мэндийн хувьд ч тэр шаталттай юм. Иймд хамгийн цөөндөө хагас жилд нэг удаа эмчид үзүүлэн, амны хөндий, шүдээ үзүүлж байх хэрэгтэй. Ингэснээр жижиг цооролтуудыг цаг алдалгүй илрүүлэн эмчлүүлж, шүдний оо, сойзны сонголттой холбоотой зөвлөгөөг авна.

	328636	ЭМЖЖМА эмнэлэг
	99051662
ШҮДНИЙ ЭМЧИЛГЭЭГ ЧАНАРЫН ӨНДӨР ТҮВШИНД ХИЙНЭ

Ингэж шүдний эмчийг сонгохдоо бүгд л мэргэжилдээ эзэн болсон, сайн эмчийг сонгож авахыг хичээх нь зүйн хэрэг. Уулын мод урттай богинтой гэдгээр шүдний эмч болгон сайн эмч байж чаддаггүй. Зарим чин сэтгэлээсээ хүнд туслахыг хичээж байхад, хэдэн төгрөг салгахаас өөр зүйл боддоггүй нь ч бий.

Юуны өмнө ойрхон тусам сайн гэсэн зарчмаар шүдний эмнэлэг, эмчийг хайх нь буруу. Ганц хоёр буудал явахаас залхуурснаасаа болж бүр ч илүү хүнд байдалд орохыг үгүйсгэх аргагүй. Гэхдээ нөгөө талаас заавал манайхаас хол байгаа л бол сайн эмнэлэг гэж туйлшрах хэрэггүй.

Сайн эмнэлэг, эмчийг сонгохдоо анхаарах ёстой хэд хэдэн шинж байдаг, үүнд:

• Шүдний эмнэлэг нь ариун цэврийг чанадлан сахидаг, нямбай байх ёстой. Үзүүлэхээр орж ирж байгаа хүнд нэг удаагийн углааш өгдөг.
• Эмчээс гадна туслах гэж нэг заавал байх ёстой. Орчин үеийн шүдний техник төхөөрөмж маш нарийн болсон тул ганц эмч тэр бүгдэд хүрч ажиллана гэдэг бэрх.
• Өвчтөн шүдний сандал дээр хагас хэвтээ байдалд байна.
• Тусгай зориулалтын шүдний төхөөрөмж бүр баваг оврын шүлс болон тоос сорогчтой байх ёстой.
• Өвчтөн, эмчийн шар, ДОХ зэрэг халдварт өвчнөөс хамгаалах найдвартай, баталгаатай систем ажилладаг, багаж хэрэгслийг ариутгах орчин үеийн тоног төхөөрөмж, нэг удаагийн тариур байх ёстой.
• Эмч, туслах нь нэг удаагийн бээлгий, амны хаалт, шаардлагатай үед нүдний шил өмсөх хүртэл зохих ёсоор хувцасласан байх ёстой.
• Бараг бүх төрлийн ажлыг тухайн хэсгийн мэдээ алдуулалттай хийнэ. Хэсэг зуур тэсчих гэсэн үг гарах ёсгүй.
• Шүдний уг, ясын эдийг хамгийн бага аюултайгаар харах боломж олгодог радиовизиограф гэсэн багаж эмнэлэгт заавал байх ёстой. Энэ нь компьютер, рентген хоолойгоос бүрддэг төхөөрөмж юм.
• Үзүүлсэн үйлчилгээнд баталгаа гаргаж өгдөг байх ёстой. Жишээлэхэд, ломбонд жилээс бага, эсвэл таван жилээс урт хугацаатай баталгаа гаргах нь чанарын шаардлага хангаагүй үйлчилгээ, эсвэл мэхлэж байгаагийн шинж байдаг.
• Эмнэлгийн боломж, чадварын талаарх асуултанд булталгүй, ойлгомжтой хариулдаг.
• Зохих ёсны лиценз зөвшөөрөлтэй байх. Мөн мэргэжил дээшлүүлэх сургалтанд хэр ойрхон хамрагддаг зэргийг лавлаж үзэхэд илүүдэхгүй. Улмаар реклма сурталчилгааг нь бус харин жилээс жилд тогтвортой үйлчлүүлж байгаа хүмүүсийн тоог нь анхаарах хэрэгтэй.

	328636	ЭМЖЖМА эмнэлэг
	99051662
ШҮДНИЙ ЭМЧИЛГЭЭГ ЧАНАРЫН ӨНДӨР ТҮВШИНД ХИЙНЭ