Ерөнхий

Халдвар авах эрсдэлтэй газрууд
Зохих ёсоор ариутгал хийгээгүй, ариун цэврийн наад захын шаардлага хангаагүй газруудад пирсинг хийлгэх, чихээ цоолох, шивээс хийлгэхэд С гепатитын халдвар авах эрсдэлтэй. Тарих замаар хар тамхи хэрэглэдэг хүмүүс С гепатитын халдвар авах хамгийн их эрсдэлтэй байдаг нь олон тооны судалгаагаар тогтоогдсон. Хорих газруудад мөн л халдвар авах эрсдэл өндөр. Эмнэлгийн ажилтнууд халдвартай цустай ажиллах үедээ халдвар авах эрсдэлтэй. Зохих ёсоор ариутгал, цэвэрлэгээ хийдэггүй, ариун цэврийн хэм хэмжээг мөрддөггүй бол эмнэлгийн ажилбар хийгддэг газраас С гепатитын халдвар авах эрсдэлтэй. Орчин үед өндөр шаардлага тавьдаг болсны ачаар цус сэлгэхэд С гепатит халдах нь ховор бөгөөд нийт халдвар авсан тохиолдлуудын ердөө 4% эзэлдэг.

Халдвар тархах зам
С гепатит дийлэнхдээ цусаар дамжин халдварладаг. Халдвартай цусаар бохирлогдсон зүү, тариур, шивээс хийдэг төхөөрөмж, сахлын хутга, халдвартай цус хүрсэн шүдсний сойз, хазуулах зэргээр дамжин халдвар тархах магадлалтай.

Хөгжингүй орнуудад бол хагалгаа хийх, олон нийтийн хамруулсан вакцинжуулалт явуулах, шүд эмчилгээ зэргээр дамжин халдварлах эрсдэл бага байдаг.

Бэлгийн замаар халдварлах эрсдэл
С гепатит бэлгийн замаар дамжин халдварлах магадлал бага гэж үздэг. Хамгаалтгүйгээр бэлгийн харьцаанд орсон тохиолдолд С гепатитын вирус халдварлах магадлал 3-5% гэж тооцсон байдаг. Бэлгийн тогтвортой харьцагчтай, үнэнч хүмүүс халдвар авах эрсдэл байдаг бол бэлгийн хамтрагчийн тоо нэмэгдэхийн хэрээр халдвар авах эрсдэл ч даган нэмэгдэнэ. С гепатитаар өвдсөн, эсвэл вирусыг нь тээгч хүмүүстэй бэлгийн харьцаатай байдаг хүмүүс бэлгэвч хэрэглэх нь зүйтэй. Тэгээд ч хүнийг гаднаас хараад С гепатиттай эсэх, вирус тээгч эсэхийг нь мэдэх боломжгүй болохоор тохиолдлын бэлгийн харьцаанд орохоор бол бэлгэвч заавал хэрэглэж байх хэрэгтэй.

Эхээс хүүхдэд халдах эрсдэл
Халдвар тээгч эхээс хүүхдэд халдах тохиолдол цөөн бөгөөд нийт халдвар авсан тохиолдлын 5% байдаг. Төрөх явцад л халдвар авах боломжтой ч дийлэнхдээ хүүхэд эрүүл төрдөг. Үүнээс гадна эхийн сүүгээр дамжин С гепатит халдварласан тохиолдлуудын талаарх мэдээлэл байхгүй байна. Эх нь С гепатиттай бол хөхний булчирхайн арьсы бүтэн байдал алдагдсан, цус алдалттай үед хөхөөр хооллохыг зогсоохыг зөвлөдөг.

Ахуйн замаар халдварлах эрсдэл
С гепатит нь агаар дуслын замаар буюу ярих, найтах, шүлсээр дамжин халдварладаггүй. Мөн түүнчлэх гар барих, тэврэлдэх, аяга таваг, хоол ба ундаар дамжин халдварладаггүй.

Ахуйн нөхцөлд халдвар авсан бол заавал С гепатитаар өвдсөн, эсвэл вирусыг нь тээгч хүний цусны хэсэг ямар нэг байдлаар орсон байдаг. Гэхдээ С гепатиттай хүмүүс, вирусыг нь тээгч нарыг гэр бүл, нийгмээс тусгаарлах шаардлагагүй бөгөөд халдвар байна гэсэн шалтгаанаар ажил, гэр, сургуульд нь тусгай нөхцөл бүрдүүлэх шаардлагагүй.

Өвдөх эрсдэлтэй хүмүүс
С гепатитын халдвар авах өндөр эрсдэлтэй бүлэг хүмүүс гэж байдаг.

Хамгийн өндөр эрсдэлтэй нь :
• Тарих замаар мансууруулах бодис хэрэглэдэг хүмүүс.
• Цус бүлэгнүүлэх факторыг 1987 оноос өмнө хийж байсан хүмүүс.

Өндөрдүү эрсдэлтэй хүмүүс:
• Хиймэл бөөр төхөөрөмж хэрэглэдэг хүмүүс.
• Эрхтэн шилжүүлэн суулгасан, 1992 оноос өмнө цус сэлгүүлж байсан, хожим нь С гапатитын шинжилгээ нь эерэг гарсан донорын цусыг хийлгүүлж байсан бүх хүн.
• Элэгний тодорхойлогдоогүй эмгэгтэй хүмүүс.
• Халдвартай эхээс төрсөн хүүхдүүд
Эрсдэл багатай хүмүүс:
• Эмнэлгийн ажилтнууд, ариутгалын ажилтнууд.
• Бэлгийн олон харилцагчтай хүмүүс.
• Халдвартай нэг бэлгийн хамтрагчтай харьцаанд байдаг хүмүүс

Өндөр ба өндөрдүү эрсдэлтэй бүлэгт хамаардаг хүмүүс С гепатитын шинжилгээнд заавал хамаарагдах шаардлагатай. Тарих замаар мансууруулах бодис хэрэглэдэг хүмүүс бол олон жилийн өмнө ганц удаа ч гэсэн дундаа тариур ашиглаж байсан ч заавал шинжилгээ өгөх хэрэгтэй. ДОХ-ын халдвартай хүн С гепатитын шинжилгээнд заавал хамрагдана. Халдвартай эхээс төрсөн хүүхдийг 12-18 сартайд нь С гепатитын шинжилгээнд хамруулна.

Халдвартай цустай контактласан байж болзошгүй /зүүгээр хатгуулсан, нүд рүү цус үсэрсэн г.м./ гэсэн тохиолдолд эмнэлгийн ажилтнууд шинжилгээ өгнө.

Эрсдлийн өндөр бүлэгт багтдаг хүмүүс В гепатитын вакцин хийлгэх хэрэгтэй.

Өгөх шинжилгээ
С гепатит илрүүлэх хамгийн өргөн тархсан шинжилгээ нь С гепатитын вирусын эсрэг биетийг илрүүлэх (анти-HCV) шинжилгээ. Энэ шинжилгээ нь одоо, эсвэл өнгөрсөнд С гепатитын халдвар авсан байна гэдгийг л тогтоодог. Үүнээс гадна энэхүү шинжилгээ нь янз бүрийн шалтгааны улмаас хуурамч эерэг /шинжилгээний дүн эерэг гарсан ч бодит байдал дээр халдвар аваагүй байх/, эсвэл хуурамч сөрөг /шинжилгээний дүн сөрөг гарсан ч бодит байдал дээр халдвартай байх/ өгч болзошгүй байдаг. Тиймээс баттай хариу авахын тулд илүү нарийвчилсан шинжилгээг эмчийн заалтаар хийлгэх хэрэгтэй болдог.

Тээгч болох эрсдэл
С гепатитын халдвар аваад эдгэрэх магадлал 10-20% байдаг. Яваандаа илүү боловсронгуй эм, бэлдмэл бий болохын хэрээр энэ үзүүлэлт нэмэгдэх нь гарцаагүй. Үүний дээр С гепатитын халдвар авсан ч вирус нь хүнд ямар нэг хор хүргэлгүйгээр биед нь үржээд явдаг тохиолдол байдаг. Ийм хүмүүсийг тээгч гэдэг. Ийм хүмүүст шинжилгээ хийхэд элгэнд нь ямар нэг өөрчлөлт ороогүй, гепатитын шинж тэмдэг илэрдэггүй. / элэг /

Гэхдээ С гепатитын халдвар авсан дийлэнх хүн архаг гепатитттай болдог бөгөөд магадлал 70% байдаг. Халдвар авсан тохиолдолд өвчин нь идэвхжих эрсдэл ямагт байдаг болохоор эмчийн байнгын хяналтанд байх шаардлагатай. С гепатитад дархлаа үүсдэггүй болохоор дахин халдвар авч өвдөх эрсдэл байдаг.

Өвдсөн тохиолдолд
Гэр бүлийн нэг гишүүн нь С гепатитаар өвдсөн, халдвар авсан тохиолдолд гэр бүлийн бусад гишүүдэд вирус халдахаас урьдчилан сэргийлэх бүх л арга хэмжээг авах ёстой. Үүнд:
• Цусны, эсвэл эрхтэний донор болохгүй.
• Сахлын хутга, шүдний сойз, хумс янзлах тоног зэрэг халдвар тараах эрсдийн хүчин зүйлс байж чадах эд зүйлсийг тусдаа хэрэглэх, бусдынхыг хэрэглэхгүй байх.
• Зүссэн, шарх авсан тохиолдолд цус гадагш үсэрхийлэхээс сэргийлэх сайтар боож, наалт нааж байх. Ийм хүнд боолт хийх шаардлагатай бол резинэн бээлий өмсөж байх.
• С гепатит нь тасалгааны дулаанд 4 хоног амьдрах нь тогтоогдсон байдаг болохоор халдвартай цусны дусал хүрсэн газар болгоныг хлор агуулагч угаагч шингэн, хлорамины уусмалаар угаах. +60 хэмийн халуунд 30 минут угаах, 2 минут буцалгахад вирус бүрэн аюулгүй болно.

өвчний тухай

А Вируст гепатит өвчин нь аюулхай орчим хөндүүрлэж өвдөх, хоолонд дургүй болох, огиудас хүрэх, бөөлжих, арьс салст шарлах, бие нозоорох, шээс өтгөрөх  зэрэг шинж тэмдгээр  илэрдэг цочмог халдвар юм.  Элгэнд архаг үлдэцгүй, хүндрэл багатай, бүрэн эдгэрдэг өвчин юм.

Халдвар яаж дамжих вэ?

Халдвар өвчтэй хүнээс эрүүл хүнд дамжина. Өвчин үүсгэгч вирус нь хоол, хүнстэй хамт амаар орж, өтгөнөөр ялгардаг. Халдвар нь А вирусээр бохирлогдсон ус, хүнс, ахуйн эд хэрэглэлээр ихэвчлэн халдана.
Хэн өвчилдөг вэ?

Бүх насны хүн өвчлөх боловч 0-9 насны хүүхэд илүүтэй өртөнө. Нийтийн байранд суугчид, сургууль, цэцэрлэг болон хувийн ариун цэвэр, эрүүл ахуйн дэглэм сахидаггүй хүн амын дунд элбэг тохиолдоно.
Иргэдэд зориулсан зөвлөмж

Вируст гепатитаар өвчлөхгүйн тулд эрүүл ахуйн энгийн дэглэмийг сайтар сахих нь зүйтэй. Үүнд:

1.    Гарыг хоол идэхийн өмнө болон бие зассаны дараа сайтар савандаж угааж хэвших.
2.    Угаагаагүй ногоо, жимс идэхгүй, түүхий ус уухгүй байх.
3.    Хоол, хүнс бэлтгэхийн  өмнө заавал гараа угаах.
4.    Хүнсний түүхий болон болсон бүтээгдэхүүнийг тус тусад нь хадгалах, бэлтгэх тавиур нь тусдаа байх.
5.    Гудамж талбайгаас ил задгай хүнсний бүтээгдэхүүнийг авч хэрэглэхгүй байх.
6.    Бие засах газар, муу усны цооногт халдваргүйтгэлийн бодис хэрэглэх.
7.    Гэр орондоо цэвэрлэгээ хийж, хаалганы болон шатны бариулыг цэвэрлэх.
8.    Нойтон сальфетка хэрэглэх.

Гараа зөв, байнга угааж хэвших нь энэ өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх хамгийн энгийн арга юм.

Гараа угаах дэс дараалал:

•    Гарын алга, бугуйг усаар сайтар норгоно.
•    Савангаар жигд савандана.
•    Хоёр алгаараа саванг сайтар савандаж, хөөсрүүлнэ.
•    Хуруунуудын завсрыг сайтар үрж угаана.
•    Гарын ар, хуруунуудын үзүүр, хумсыг нөгөө гарын алгаар сайтар   үрж угаана.
•    Гарын эрхий хуруу, бугуйг нөгөө гараар угаана.

Халдварт өвчнөөр өвчлөхгүй  байхын тулд  хувь хүн, айл өрх бүр баримталж хэвшвэл зохих хэд хэдэн эрүүл ахуйн зөв дадал хэвшлийг баримталвал иргэн та бүхэн халдварт өвчнөөр өвчлөхгүй байх бүрэн боломжтой. Үүнд:

•     Ил задгай бие засахгүй байх
•     Хог хаядалаа хогийн цэг, зориулалтын саванд хаяж хэвших
•     Гэр хороололын айл өрх  бүр хашаандаа эрүүл ахуйн шаардлага хангасан бие засах газар, бохир усны нүхтэй байх
•      Амьдарч байгаа орчныхоо хог хаягдлыг цэвэрлэж, орчныхоо хөрсийг бохирдуулахгүй байх

Дээрхи эрүүл ахуйн зөв дадал хэвшлийг хэрэжүүлснээр та бүхэн  халдварт өвчнөөр өвчлөхгүй байх болно.

НИЙСЛЭЛИЙН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ГАЗАР

Элэгний өвчний тухай бичиж үлдээсэн ном судрыг мөшгөж үзвэл олон зуун жилийн түүхтэй. Орчин үеийн анагаах ухаанд элэгний эмгэгийг олон улсын 10-р ангилалд К70-К77 хамаарууланг ангилсан байдаг бөгөөд олон улсын шинжээчдын бүлгээс 1994 онд хуралдсан Дэлхийн гастраэнтерологчдын  хуралд архаг гепатитын ангилалд оруулсан ангилал, архаг гепатитын идвэхжлийн илтгэх бүтэц зүйн ангилал (R.J.Knodell 1981, V.Desmet 1994) зэрэг байнга шинэчлэгдэж байна. Гэтэл уламжлалт анагаах ухааны өвчний ангилалыг олон улсын өвчний ангилалтай харьцуулан механикаар тулгах нь учир  дутагдалтай юм.

Уламжлалт анагаах ухааны өвчний ангилалын талаар хийсэн судалгааны ажил ч ховор  байна. Манай судлаачдын баг уламжлалт анагаах ухааны элэгний өвчний ангилалын  талаар бичсэн ном судрын материалыг ашиглан та бүхэнд толилуулж байна.

Өвчний ангилалын талаар уламжлалт анагаах ухааны ном сударт дараах судрыг лавлагаа болгон ашигллаа Үүнд:

• Дөрвөн үндсийн сэдэвлэн өгүүлэх хэсгийн өвчний ангилал
• Язгуур үндэс дэх өвчний ангилал
• Номлолын үндэс дэх өвчний ангилал
• Увьдсын үндсийн өвчний ангилал
• Хойд үндэсний өвчний ангилал
• Дөрвөн үндсийн огоот ташаасан ангилал

Анагаах Ухааны Дөрвөн Үндэс дэх элэгний өвчний ангилалыг аваад үзэхэд халуун  чанартай элэгний өвчин, хүйтэн чанартай элэгний өвчин гэж 2 ангилсан. Нэг. Элэгний  халуун чанартай өвчнийг үүсгэдэг үндсэн шалтгаан нь бие махбодын цус, муу-цус, шарын  халууны хэмжээ ихэсэнээс болно.

1. Ливганжай-Элэг дэлгэрэх

2. Дэмбү-Элэг бүдүүрэх

3. Дүгтав-Хор харших

4. Чү-шор-Ус алдах

5. Гүнвү-Элэг унах

6. Орлхүн-Сувагт унах

7. Галүд-Ам цалгих

8. Шүнрэн-Гол хөших

9. Чиндүмбүнагво-Элэгний хар хэрэх

10. Чиннадлхагэм- Шимлэн хатах

11. Чиндрэгарво-Цагаан өрцний өвчин

12. Чиндрэнагво-Хар өрцний өвчин

13. Надчинзалажэр-Элэгний оньс гэмтэж судсанд сарних

Энэ ангилалаас аваад үзэхэд элэгний өвчний үед илэрдэг хам шинж болон хүндрэлээр нь  ангилсан байна. Элэгний хүйтэн чанартай өвчин нь элэгний өвчин архагшиж  даамжирсанаас үүсдэг.Үүнд:

• Чинлүн -Элэгний хий
• Чин гүд-элэг доройтох
• Ландан -чийгт хүйтэн
• Лан гүр- үхэр бөгтөр
• Данво-хүйтнээр хөөх

Уламжлалт анагаах ухааны элэгний өвчний ангилалыг тайлбарлахадаа нэрийн тайлбар,  өвчин үүсгэх шалтгаан, эмнэлзүйн шинж тэмдэг, тухайн өвчнийг анагаахад хэрэглэдэг  амирлуулах эм, арилган үйлдэх засал зэргийг харьцуулан үзлээ.

Дүгтав- Хор харших- Элэгний эмгэг архагшиж бүтэц, үйл ажиллагаа нь алдагдаж, хий,  шар, бадганы махбод хямарч хоргүйжүүлэх үйл ажиллагаа алдагдсан шинж  илэрнэ.Харших гэдэг нь махбодын үйл ажиллагаа харилцан нэг нь нөгөөдөө сөргөөр  нөлөөлөхийг хэлнэ.

Чү-шор- Ус алдах- Ус алдах гэдэг нь хэвлийн хөндийн асцит үүсэхийг хэлж байна.Элэгний  үйл ажиллагаа алдагдсанаар судаснаас ус шүүрдэг гэж тайлбарласан байдаг. Үүнийг бас халуун чанартай усан хаван гэж нэрлэдэг.

Гүнвү-Элэг унах – Үгийн утгаар нь тайлбарлавал элэг унах гэсэн ойлголт байж болохгүй,  зүйрлэж хэлсэн. Элэг унах гэж байгаа юм шиг дүүжлэгдэж унжирч өвдөхийг хэлнэ. Энэ  элэгний бүтцийн өөрчлөлтийн нэлээд хүнд үе шат.

Орлхүн-Сувагт унах – Бэлхүүс ба хөлд унах гэж 2 зүйл байдаг. Элэгний цус бэлхүүсэнд  унавал бэлхүүс шахирах бөгөөд хөдөлбөл их эвэршээж хатгуулна. Хөлд унавал сүүж нь  ундран хатаж шахиран өвднө. Бэлхүүс нь халуурч бүлх шөрмөс нь өвдөх болно.

Галүд-Ам цалгих – Элэгний өвчний хүндрэл, цусны судсаар дамжиж 2 эрхтэнд нөлөөлдөг. Элэгний эмгэгийн хүнрэл –Уушги (цустай ханиах, Ходоодонд нөлөөлөх

Шүнрэн- Гол хөших  -Элэгний эмгэгийн  хүндрэлээс шалтгаалан гол нурууны ясанд нөлөөлж хөдөлгөөн хязгаарлагддаг өвчин.

Чиндүмбүнагво- Элэгний хар хэрх – Элэгний өвчин даамжраад үе мөчинд нөлөөлөх  эмгэгийг хар хэрх гэдэг. Хар гэдэг нь халуун чанартай өвчинг тодорхойлох бөгөөд үенүүд  хавдаж улайх, өвдөх, хөдөлгөөн хязгаарлагдах шинжээр илэрдэг.

Чиннадлхагэм-Шимлэн хатах – Бие нь загатнаж чичрэх, баруун талаар нь хүндрэх, нүдний  өнгө муудаж, нүдээ аних, их ундаасах.

Чиндрэгарво-Цагаан өрцний өвчин – Аюулхайн баруун зүүн захад нь өвдөх, нойр их бөгөөд  ам хатах, хавирга хажуугаар хатгуулж өвдөнө.

Чиндрэнагво-Хар өрцний өвчин – Амин судас ба зүрх амаргүй, дотор нь хоосноор хөөх,  аюулхайн үзүүрт хуйлран өвдөнө.

• Надчинзалажэр- Элэгний оньс гэмтэж судсанд сарних-Элэгний оньс гэмтэх (цус алдах)
• Цээжээр хатгуулах, мөрөн дээр нь өвдөх, цээж дүүрэх, ходоод, элэг өвдөх, нарийн гүрээ  хөших, ханиавал элэгний маш хүчтэй өвдөх, царай борлох, хамрын цус алдана.

Чинлүн-Элэгний хий – Эвэршээл, нулимс цувирах, ходоод, элэг нийлсэн мэт санагдах, элэг  унжирч өвдөх, өглөө ба үдэш илүү өвдөх бөгөөд даарвал зогисно.

Чин гүд-элэг доройтох – Идээ идсэний сүүлээр элэг өвдөх, тамир нь багасах, халуун усаар  бөөлжих бөгөөд эвшээж чадахгүй болно.

Ландан-чийгт хүйтэн – өвдөг нь даарч загатнах, цээж нь дүүрч хуурайгаар ханиах бөгөөд  гэдийж бөхийхөд бэрхшээх болно.

Лан гүр-үхэр бөгтөр – Бие нь хавагнах, царай хөөх, хэл, уруул цайрах, толгой эргэх, үс, хөмсөг загатнах, хамарт нясуу гарна

Данво-хүйтнээр хөөх -Дотор хүйтэн оргиж, нүүр царай хөөж хавагнана.

Ашигласан хэвлэл

1. Анагаах Ухааны Дөрвөн Үндэс болон түүний тайлбар зохиолууд
2. Международная статистическая классификация болезней и проблем, связанных со здоровьем.
3. МКБ-10, всемирная организация здравооохранения Женева. 

Dr, дэд проф Д.Цэрэндагва, докторант Б.Бадамсүрэн, магистрант Г.Оргилбаяр

ЭМШУИС

Шар буурцаг ( Glycine hispida Sieb, Fabaceae )-ийг Япон, Хятад, Зүүн Өмнөд Азийн орнууд болон АНУ–д хамгийн өргөн хэрэглэдэг, хүнсний болон эмийн ургамал мөн.

Ургамлын найрлага: Ургамлын буурцаг 20% орчим тос, 50% хүртэл уураг, 30% нүүрсус агуулна.

Тосны глицерид: линолын хүчил 50%, олейны хүчил 30% Линолены хүчил 7% -аас бүрдэх бөгөөд үүнийг бага зэрэг цэвэрлээд “фосфатидын холимог” -ийг гарган эссенциалийн тариа, капсул, лецитин (sojalecithin) зэрэг эмийг үйлдвэрлэнэ.

Япон, Хятад зэрэг оронд ду-фу зэрэг их хэмжээний уураг агуулсан хүнсийг өргөн хэрэглэх ажээ. Шар буурцгийн үрэнд их хэмжээний изофлавоноид хэмээх эм бэлгийн гормонтай төстэй байгалийн бодис байдгийг судалгаагаар тогтоосон. Хоол хүнсний хэрэглээг, өвчлөлтэй холбон явуулсан ажиглалт, судалгааны дүнд дор дурдсан дүгнэлт хийсэн байна, үүнд:

• Шар буурцгийг долоо хоногт дор хаяад 5 удаа иддэг эмэгтэйчүүдэд зүрхний багтрааны тохиолдол 0,39 байхад, түүнийг хоол ундад хэрэглэдэггүй буюу бага хэрэглэх эмэгтэйчүүдэд энэ өвчний тохиолдлын түвшин 1,0 –д ойртсон үзүүлэлтэй байна.

Японы Олон улсын зүрх судлалын төвийн захирал Yoshihiko Kokubo үүнийг ургамлын изофлавоны бодис зүрхний багтраа үүсэх эрсдэлийг саатуулдаг гэж үзэж байна.

Эстроген – эмэгтэйчүүдийн эрүүл мэндэд маш чухал гормон бөгөөд “сарын юм”-ийг зохицуулахад их рольтой.Энэ гормоны түвшин буурахад эмэгтэйчүүдийн бие мах бодид эрс өөрчлөлт гарч, түргэн өтлөх тийшээ ханддаг байна. Дээр дурдсан судалгаанд зөвхөн орон нутагт 10 –аас дээш жил амьдарч буй, бие эрүүл 40000 гаруй эмэгтэй,эрэгтэйг хамруулсан байна.

Харин энэ нийтлэлд өгүүлснээр Японы судлаачдын дээр дурдсан ажиглалт амеркийн зүрхний судлаачдын дүгнэлтээс өөр байгаа ажээ.

Америкийн судлаачид шар буурцаг хэрэглэх нь зүрхний өвчлөлд ямар нэг шууд нөлөө байхгүй гэж үзэж байна. Ноён Yoshihiko Kokubo америкийн хоол унд,амьдралын хэв маяг, хооллох заншил японоос эрс өөр гэдгийг хэлсэн байна.

Америкчууд япончуудыг бодвол өөх тос ихтэй хоол хэрэглэдэг. Тэрээр нэмж хэлэхдээ, хэрэв энэ ажиглалтад японы том хотын хүн амыг хамруулсан бол мэдээж өөр дүн гарах байсан гэжээ.

Судалгаанаас харахад зүрхний багтраа, шар буурцаг хэрэглэх хоорондын байж болох хамаарал эрэгтэйчүүдийн хувьд онцын ялгаагүй байна. Үүний учрыг судлаачид тайлбарлахдаа, эрэгтэйчүүд эмэгтэйчүүдийг бодвол архи, тамхи илүү хэрэглэдэг учраас тэдгээр нь шар буурцгийн зүрхэнд үзүүлэх нөлөөг дарангуйлдагт оршино гэж үзсэн байна.

Унгар хэлээр нийтэлдэг “ELIXIR” сэтгүүлээс Dr. Т.Зориг

Архинаас улбаатай элэгний өөрчлөлт, элэгний архаг үрэвслийн уршгаар гэмтсэн элэгний эсийг нөхөн сэргээж болох юм гэж америкийн эмч нар үзэж байна.

Америкийн Калифорнийн эмнэлгийн сургуулийн хэсэг судлаачид “…Бие мах бодид өөрт нь байдаг нэгэн зүйл уургийн гаралтыг зогсоож чадваас элэгний сорвижилтийг эдгээж болно “гэж саяхан нийтэлсэн нэг өгүүлэлд бичсэн байна. Элэгний үрэвсэл даамжирах, архи тогтмол хэрэглэх нь фиброз үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэгийг нэгэнт нотолсон билээ. Холбох эдүүд зузаарч, сорвижих өөрчлөлт гарахыг фиброз болох гэх бөгөөд холбох эдийн хяналтгүй томрон ургах шинж тэмдэг бүхий элэг хатуурах буюу цирроз үүсэхэд хүргэнэ. Дэлхий даяар улам газар авч байгаа элэгний эмгэгийг эмчлэх зөвхөн хоёрхон гарц л эмч нарын гарт бий, үүнд:

• Эмгэгийг өдөөгч шалтгаан болсон вирүсийг эмчлэх
• Эсвэл амьдралын хэв маягаа эрс өөрчилж, эмчилгээний хоолны (диет) дэглэмийг баримтлах

Хулгана дээр хийсэн цуврал туршилт, судалгааны дүнд элэгний эдийн сорвижилтыг зогсоож болохыг ажилгласан байна. Фиброз үүсгэсэн хулганад RSK протеины үүсэлтийг зогсоох чавдартай өвөрмөц бэлдмэлийг хэрэглэсэн гэж дурджээ. Туршилтын урьдчилсан дүнгээс үзэхэд энэ бэлдмэл уушигны фиброз, түлэнхийг эмчлэхэд сайн үр дүнтэй байх ажээ. Гэвч, ийм дүгнэлт хийх нь арай эртэдсэн хэрэг болох бөгөөд эмийг хүний элэгний эмгэг дээр туршиж, дээрх дүнг нотолсон цагт л эмийн бэлдмэлийн тухай яриа байж болох нь ойлгомжтой.

Dr. Т.ЗОРИГ

БНСУ-н АСАН анагаах ухааны төв эмнэлгийн эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвийн захирал Lee Sung Gyu ахлагчтай элэг шилжүүлэн суулгах баг манай улсын элэг шилжүүлэн суулгах багийн эмч нартай хамтарч 3 дахь удаагаа элэг шилжүүлэн суулгах мэс заслыг амжилттай хийгээд байгаа юм. “ASAN foundation”-с Эрүүл Мэндийн сайдтай байгуулсан гэрээний үед 200 сая вонны элэг шилжүүлэн суулгах багаж, тоног төхөөрөмжийг Улсын Клиникийн Төв Эмнэлэгт бэлэглэхээр шийдвэрлэсэн

2009 оны 1-р сараас Монголын элэг шилжүүлэн суулгах мэс заслын багийн 12 гишүүнийг АСАН төвийн элэг шилжүүлэн суулгах тасагт 14 хоногоос 1 сарын дадлага хийлгэсэн.

2010 онд УКТЭ-ийн элэг шилжүүлэн суулгах багийн 20 гишүүний бүх зардлыг АСАН сангаас санхүүжүүлж, элэг шилжүүлэн суулгах мэс заслын давтан сургалтанд хамруулсан.

АСАН-ы трансплантацийн баг нэг удаа ирэхдээ 20 гаруй хүний бүрэлдэхүүнтэйгээр 30-аад тооны хайрцаг бүхий 300-аад килограмм ачаатайгаар ирж оролцдог ба энэ бүх зардлыг өөрсдөө хариуцдаг.

2011.09.21-нд АСАН төвийн зардлаар Монголд анх удаа донороос элэг шилжүүлэн суулгах мэс засал хийхээр АСАН төвөөс 14 хүний бүрэлдэхүүнтэй баг ирж манай багийн эмч нартай хамтарч мэс засал хийгдсэн.

1 дэх хагалгаа 2011.09.24-нд хийгдсэн.
Реципиент Шарав овогтой Тунгалаг, 45 настай, эмэгтэй. Донор нь Баярмагнай овогтой Батбаяр, 23 настай, эрэгтэй. Хагалгааны дараа реципиент Тунгалаг нь хагалгааны дараах 10 хоногт УКТЭ-т эмчлэгдэж байгаад БНСУ-ын АСАН эмнэлэгт 10 хоног хяналтын шижилгээ болон эмчилгээнд хамрагдаад ирсэн. Энэхүү зардлыг БНСУ-ын АСАН төвөөс хариуцсан болно. Одоогоор реципиент Тунгалаг болон донор Батбаяр нарын биеийн байдал нь сайн байгаа ба нарийн мэргэжлийн эмч нарын хяналтан дор эмчилгээг үргэлжлүүлэн хийлгэж байна.

2 дахь хагалгаа 2011.09.29-нд хийгдсэн.
Реципиент Жамбал овогтой Амарцэцэг, 38 настай, эмэгтэй. Донор нь Жамбал овогтой Алтанцэцэг, 29 настай, эмэгтэй. Реципиент Амарцэцэг болон донор Алтанцэцэг нарын биеийн байдал харьцангуй тогтвортой байгаа ба эмчилгээ үргэлжлэн хийгдэж байна.

3 дахь хагалгаа 2011.09.30-нд хийгдсэн.
Реципиент Доржбал овогтой Мөнхжаргал, 43 настай, эмэгтэй. Донор нь Цоггэрэл овогтой Хишигдэлгэр, 23 настай, эмэгтэй. Реципиент Мөнхжаргал болон донор Хишигдэлгэр нарын биеийн байдал харьцангуй тогтвортой байгаа ба эмчилгээ үргэлжлэн хийгдэж байна.

Эх сурвалж: moh.mn

эрүүл элэг

Архи уусаар байгад элэгний циррозтой болчихсон гэнэ ээ гэх яриаг та лав энд тэнд явж байгаад сонсож байсан биз.  Үнэхээр ч согтууруулах ундаа, түүний дотор архийг хэтрүүлэн хэрэглэх нь элэгний циррозд хүргэх аюултай юм.

Гэвч хүмүүс энэ аймшигтай өвчний талаар сайн мэддэггүй, аюулыг нь ойлгодоггүй болохоор “Сүх далайтал үхэр амар” гэдгээр анхаардаггүй. Гэтэл судалгаанаас үзвэл элэгний хатуурал буюу цирроз нь үхэлд хүргэх аюулаараа ДОХ, зүрхний шигдээсний дараа ордог гэдгийг хүмүүс тэр бүр мэддэггүй.

Ерөнхий

Шалтгаан

Үүрэг

Дэлүү нь хортой бодисыг шүүж боловсруулах, өвчин үүсгэгч нян, вирус зэргээс цусыг цэвэрлэн дархлаа -нд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Дэлүү нь хүний өөрийн боловсруулах хортой бодис, түлэгдэлт, гэмтэл болон эсийн эдийн бусад гэмтлийн үед үхжсэн арсьны эсүүд зэргийг шүүж устгадаг. Мөн дэлүүний эсүүд нь хүний биед хортой гадны биетүүдийг таньж, тэдний эсрэг биетүүдийг боловсруулан гаргадаг байна.

Цусыг шүүх явцдаа хөгширч, эсвэл хувирч өөрчлөгдсөн цусны улаан эсүүдийг таньж устгадаг байна. Жишээлэхэд, зарим өвчний үед халдвар авсан цусны улаан эсүүд нь дэлүүнд шүүгдэн үхдэг. Үүнээс гадна бага зэргийн гэмтэлтэй эсүүдийг таних чадвараараа дэлүү нь элэгнээс илүү байдаг аж. Дэлүү нь Жоллигийн биет, Гейнцийн биет, төмрийн мөхлөг зэрэг мөхлөгт оршихуунуудыг цусны улан эсийг гэмтээлгүйгээр ялгадаг. Иймд дэлүүг авах, эсвэл хатингарших үед эдгээр эсүүдийн цусан дахь агуулга нэмэгддэг.

Дэлүүн нь биен дэх төмрийн солилцоонд оролцдог. Мөн уургийн солилцоонд оролцон альбумин, глобин, цусны бүлэгнэлтийн системийн 8-р фактор -ыг ялгаруулдаг. Дэлүү нь цус төлжүүлэх үйл явцад идэвхтэй оролцдог. Мөн архаг цус алдалт, үжил зэргийн үед чөмгөн дэх цус төлжих хэдийн үйл явц алдагадахд дэлүү нь цус төлжүүлэх гол эрхтэнийн үүргийг гүйцэтгэдэг.

Дэлүү нь амин чухал эрхтэнүүдийн тоонд ордоггүй болохоор авахуулсан ч хүний эрүүл мэндэд ноцтой өөрчлөлтүүд гарахгүй гэж үздэг

Дорнын анагаах ухаан

Дорнын анагаах ухаанд дэлүүг дараах үүргийг гүйцэтгэдэг гэж үздэг. Үүнд:
- хоол боловсруулах, тээвэрлэх, жижиглэх
- ус, чийгийг шингээж уушгинд хүргэх
- цусыг хянах
- цус төлжүүлэх
- булчин тэжээлийн бодисоро тэтгэх
- тэжээлийн бодисыг шингээн цааш нь дамжуулах

Иймд дэлүүний чи энерги суларсан үед хувирган өөрчлөх, зөөвөрлөх үүрэг нь алдагдаж гэдэс дүүрэх, цуцах, жин алдаг шинж тэмдэг илэрдэг гэж үздэг юм байна.

Цусны ургслагы тогтоон барих үүрэгтэй болохоор дэлүүний чи энерги нь хэвийн үед цусны эргэлт хэвийн. Харин суларвал цусыг тогтоож барих нь суларч хөхрөлт, хамраас цус гарах, биеийн юм их ирэх зэрэг шинж тэмдэг илэрдэг гэж үздэг.

Биеийн булчинг тэтгэдэг болохоор дэлүүний чи энерги суларсан үед булчин цуцах, чадалгүй болох, хөл гар цуцах шинж тэмдэг илэрдэг гэж үздэг.

Дэлүүний шим тэжээлийг тээвэрлэх үүрэг нь хоол амтлах чадвартай нягт холбоотой гэж үздэг. Иймд дэлүүний үйл ажиллагаанд хямрал гарвал хоолонд дургүй болох, хоол амтлах чадвараа алдах, заримдаа хоолонд дургүй болох, дотор муухайрах шинж илэрнэ гэж үздэг ажээ.

Ам, уруул нь дэлүүний чи энэргийн хүчтэй, эсвэл суларсныг илтгэдэг гэж үзнэ. Чи энергийн эргэлт хэвийн үед уруул улаан байдаг бол алдагдаж эхлэхэд шаравтар туяатай, өнгөө алдаж, суларна.

Үүнээс гадна дорнын анагаах ухаанд дэлүүг нь таван цул -ыг дулаанаар тэтгэж, ухамрсыг хадгалж, хүний биеийн тогтолцоо% биеийн хүчийг тодорхойлогч эрхтэн гэж үздэг юм байна.

Ерөнхий

Цөсний хүүдийн үрэвслийг эмч нар “холецистит” гэх бөгөөд хурц ба архаг явцтай байдаг. Хурц үрэвсэл нь архагт шилжиж болно.

Холецистит ихэнхдээ 40-с дээш насны эмэгтэй хүмүүст тохиолддогийг олон жилийн ажиглалтаар тогтоосон байдаг.

Шалтгаан

Явц

Шинж тэмдэг

Архаг үрэвслийн үед:

Архаг үрэвсэлийн vед голдуу өөх тостой, шарсан ба утсан зүйл идсэний дараа 2-4 цаг єнгєрєхєд євчин нь ширvvсдэг. Түүнчлэн бие сэгсрэгдэх( машин ба дугуй зэргээр явахад), хэт даарах, биеийн хүчний ачаалал, сэтгэлийн хямрал зэрэг нь мєн євдєлт vvсгэнэ.

Оношлогоо

Цөсний хүүдийн өвчлөл үүссэн үед цаг алдалгүй эмчид үзүүлэх нь чухал. Хурц үрэвслийн үед өвчин эхэлсэнээс 3-4 хоногийн дараа хэвлийн хөндийн үрэвсэл ч гэсэн аминд хүрч мэдэх аюултай байдгийг анхаарах хэрэгтэй.

Цєсний хурц үрэвсэл байх магадлалтай үед эмчийг ирж анхны тусламж үзүүлэхээс өмнө дараахь зүйлсийг хийхийг хориглодог, үүнд:  хэвлийд халуун жин тавих, ходоодоо угаах, туулга уух. Хэвтрийн байдалд байж цөсний хүүдийн орчимд  мєсєєр жин тавина.

Оношийг зєв тавихын тулд эмч өвчтөний зовиурыг анхааралтай сонсож , vзлэг хийх бєгєєд шаардлагатай бол нэмэлт шинжилгээ хийлгэнэ. Ерєнхий болон биохимийн цусны шинжилгээ, хэт авианы оношлогоо хийгдэнэ. Хамгийн тvрvvнд цєсний хvvдий болон цєс дамжуулах замыг шинжилнэ. Хэрэв vрэвсэл хvнд шатанд ороогvй байвал цөсний замын /холангиографи/ ба цөсний хүүдийн (холецистографи) рентген шинжилгээ хийх боломжтой. Тодруулагч бодисыг судсаар эсвэл шууд цєсний цоргоор хийдэг. Харин цөсний цорго 12 хуруу гэдсэнд цутгадаг хэсэгт тусгай дурангийн тусламжтай тодруулагч бодисыг хийх аргыг буцах урсгалын панреатодуоденохолецистографи гэдэг. Ерєнхийдєє энэ vйлдэл нь гастроскоптой ( ходоод дурандах) тєстэй.

Эмчилгээ

• Хоолны дэглэм барих. Утсан, шарсан, хурц, нөөшилсөн хоол хүнс, бүх төрлийн консерв, хиам, какао, шоколад, архи дарсыг хориотой. Сүү, сүүн бүтээгдэхүүн, жигнэсэн ногоо, хүүхдийн будаа, жигнэсэн загас, мах идэж болно. Цай, компот, жимсний шүүс, сүү, рашаан ууж болно.

• Но-шпа мэтийн гөлгөр булчингийн агшилтыг сулруулагч эм, цөс хөөгч бэлдмэл хэрэглэнэ.

• Цөсөө угаах. Цөсийг угааснаар цөс гадагшлах замыг цэвэрлэн, цөсний ялгаралуулалтыг идэвхжин цөөсний хүүдий сулардаг. Цөсийг ходоодны гуурс ашиглан, эсвэл гуурсгүйгээр угааж болно. Гэрийн нөхцөлд хэрэглэхэд тохиромжтой байдгаар нь гуурсгүйгээр буюу “сохроор” угаах гэсэн арга нь өргөн хэрэглэгддэг.

Цөсөө угаах:

Солонгос явж ажиллах гэтэл шинжилгээгээр С гепатиттэй гээд гарчихлаа, нөгөөх нь эдгэдэггүй яанаа? гэсэн яриаг та лав нэг бус удаа сонсож байсан биз ээ. Гэтэл С вирусыг ганц хоёр долоо хоног эм уух төдийхнөөр устгах боломжгүй, хүний хувийн онцлог энэ тэрийг нь харгалзаад 12 сар хүртэл удаан хугацаанд нарийн эмчилгээ хийдэг гэдгийг хүмүүс тэр бүр мэддэггүй нь харамсалтай. Дэлхий дээр С гепатитын халдвартай 500 сая орчим хүн байдаг аж.

Шалтгаан

С гепатитыг үүсгэгч вирус HCV нь мутацид орох буюу хувиран өөрчлөгдөх чадвар маш өндөртэйгээрээ онцлог. С гепатитын 6 үндсэн генотип /удамших хэв/ мэдэгдээд байгаа. Гэхдээ л вирусын хувиран өөрчлөгдөх идэвхийн нөлөөгөөр HCV-ийн 40 орчим дэд зүйлүүд нэгэн зэрэг хүний биед амьдрах чадвартай байдаг ажээ. Иймд хүний дархлалын систем нэг төрлийн вирусын эсрэг биет ялгаруулж байтал өөр чанартай удам нь бүрэлдээнд бий болчихсон байдаг. Өөрөөр хэлбэл дархлаа тогтоож амждаггүй.

С гепатитын вирусын халдвар авахын тулд вирусыг агуулсан эд зүйл /цус/ өөр хүний цусанд орох шаардлагатай. Вирус нь цааш элгэнд хүрээд эсийнх нь дотор нэвтрэн үржиж эхэлнэ. Иймд пирсинг, шивээс хийлгэх, бохир тариур ашиглах, халдвартай хүнтэй дундаа сахлын хутга, шүдний сойз хэрэглэх, хазуулах зэрэгт цусаар дамжин халдвар авах эрсдэл өндөртэй. Харин бэлгийн замаар халдвар авах магадлал нь 3-5% байдаг. Хань ижилдээ үнэнч байх үед С гепатитын халдвар авах эрсдэл бага байдаг ч сексийн олон хамтрагч солих үед энэ эрсдэл нь нэмэгддэг. Тэгээд ч хүнийг гаднаас нь хараад С гепатиттай хүн үү үгүй юу гэдгийг нь тогтоох боломжгүй. Харин халдвартай эхээс хүүхдэд тун цөөн халддаг бөгөөд нийт тохиолдлын ердөө 5% эзэлдэг.

Шинж тэмдэг

С гепатитын далд үе нь 20-140 хоног байдаг. Гэвч С гепатитын шинж тэмдэг нь хэзээ ч илрэхгүй байж ч болох талтайг анхаарах хэрэгтэй. Улмаар гепатит буюу үрэвсэл нь хатууралд шилжисний дараа нь халдвар авсан байж болзошгүй гэх шинж тэмдгийг илрүүлж болох талтай. Иймд С гепатит нь өөр ямар нэг өвчний шинжилгээ хийлгэх явцад огт санамсаргүй илрэх нь олонтаа.

Гэхдээ түгээмэл илэрдэг шинж тэмдэгүүд байдаг. Үүнд: сульдах, ядрамтгай болох. С гепатитын хурц хэлбэрийн үед хордлогод орох, хоолонд дургүй болох, бие сулрах, дотор муухайрах, заримдаа үе мөчөөр өвдөх. Товчхон хэлэхэд шинж тэмдэг нь үрэвслийн гаралтай бусад архаг өвчний үед ч илэрч болохоор тул зөвхөн цусанд нарийн шинжилгээ хийж байж л С гепатит туссан эсэхийг баттай тодорхойлох боломжтой.

Эмчилгээ

Юуны өмнө архаг С гепатитыг эмчлэх бүрэн боломжтой гэдгийг хэлэх хэрэгтэй байх. Эмчилгээний дараа С гепатитаас салах бодит боломж нь хэдэн жилийн өмнө 30-40% байсан. Харин одоо эмчилгээг зөв төлөвлөж явуулсан нөхцөлд архаг С гепатитаас нэг мөр ангижрах магадлал нь 50-80% байгаа ажээ. Үүнд эмч ч тэр, өвчтөн өөрөө ч тэр багагүй чармайлт гаргах хэрэгтэй.

С гепатитын шинж тэмдэг илэрсэн даруйд гепатолог буюу элэг -ний туршлагатай эмчид үзүүлэх хэрэгтэй

С гепатитыг вирусын эсрэг хавсарсан эмчилгээ хийж эмчилнэ. Орчин үед интерферон-альфа ба рибавирин гэсэн хоёр бэлдмэлийг хослуулах нь хамгийн зохистойд тооцогдож байна. Гэхдээ нэг бэлдмэлд нь харшилтай г.м. тохиолдолд нэг эмээр нь дагнан эмчилгээ явуулах нь бий. Эмийн тун, уух хугацаа зэргийг зөвхөн эмч, тухайн хүний биеийн онцлог зэрэг олон хүчин зүйлсийг харгалзан үзсэний үндсэн дээр тогтооно.

Вирусыг эсрэг үйлчилгээгүй ч элэгний эсүүдийн зарим үйл ажиллагааг сайжруулах нөлөө үзүүлдэг эссенциале, фосфоглив зэрэг бэлдмэлийг эмч зөвшөөрвөл, зааврынх нь дагуу хэрэглэж болно. Зөвхөн эмчийн зөвшөөрөл, зааврын дагуу гэдгийг дахин сануулах хэрэгтэй байх.

С гепатитын явц, үе шатаас нь харгалзан эм бэлдмэлийг хэрэглэх загвар, курс эмчилгээний үргэлжлэх хугацааг эмч тогтооно. Интерферона ба рибавиринын хавсарсан эмчилгээ нь 12 сар хүртэл ч үргэлжилж болно. Мөн эдгээр бэлдмэлүүдийн төрөл зүйлээс нь шалтгаалаад хугацаа, хэрэглэх заавар зэрэг нь өөрчлөгдөж болно.

Интерферон ба рибавириныг хэрэглэх үед зарим нэг гаж нөлөө илэрдэг. Тэдгээрийг нь залуу хүмүүс дийлэнх тохиолдолд онц асуудалгүйгээр даван гарч, богино хугацаанд дасан зохицдог.

Рибавирин дийлэнх тохиолдолд хүчтэй гаж нөлөө үзүүлдэггүй. Гэхдээ цусны ерөнхий шинжилгээ өгөхөд цусны цагаан эсийн хөнгөн зэргийг задрал ажиглагдаж болзошгүй. Мөн толгой өвдөх, цусан дахь шээсний хүчлийн хэмжээ нэмэгдэх зэрэг шинж тэмдэг илэрнэ.

Интерфероноор эмчилгээ хийх үед зарим нэг гаж нөлөө гарцаагүй ажиглагддаг гэж болно. Эхний удаад тариулсны дараа дийлэнх хүмүүст томуу төст хам шинж илэрнэ. 2-3 цагийн дараанаас халуу 38-39 градус хүрч ихсэх, чичрүүдэс хүрэх, булчин, үе мөчөөр өвдөх, бие сулрах шинж тэмдэг илэрнэ. Эдгээр шинж нь хэдэн цагаас эхлээд 2-3 өдөр хүртэл үргэлжилж магадгүй. Хүний бие сарын дотор интерферонд дасан зохицдог тул томуу төст хам шинж ч арилна. Харин бие сульдах, амархан ядрамтгай болох шинж тэмдэг нь үлддэг. Цөөн тохиолдолд үс унах, сэтгэлээр унах, арьс хуурайших, жин буурах, хандлагатай хүмүүст бамбайн булчирхайн үйл ажиллагаа алдагдах зэрэг шинж тэмдэг илэрдэг тул С гепатитын эмчилгээ явуулж байх үед эмчийн хяналт зайлшгүй шаардлагатай.

Урьдчилан сэргийлэх

Дийлэнх тохиолдолд цусаар дамждаг болохоор бохир тариур хэрэглэх, бусдын сахлын хутга, шүдний сойз гэх мэтийн бага ч гэсэн цус хүрч болох эд зүйлийг хэрэглэхгүй байх, шивээс, пирсинг хийлгэхийн өмнө ариун цэврийн наад захын шаардлага хангаж байгаа эсхийг шалгах, А болон В гепатитын вакцин хийлгэх нь С гепатитаас урьдчилан сэргийлэх аргууд юм.

Сэтгэгдэл

Баруун Европт ажилладаг манай сайтын хэрэглэгч нь С гепатитаа хэрхэн эмчлүүлсэн талаар сэтгэгдлээ бичсэнийг нь танд хүргэж байна:

“Би зөв зүгээр байж л ядраад байхаар нь тэндэхийнхээ өрхийн эмчдээ очиж үзүүлэхэд цусаа шинжлүүл гэсэн. Тэр цусны шинжилгээ -нээс С гепатит илэрлээ гээд эмнэлэг рүү дотрын эмчид явуулсан. Дотрын эмч нь шинжилгээнд 7 хуруу шил /жижиг/ цус шинжилгээнд авсан. Түүгээр нь бүх төрлийн гепатитын вирусууд, мөн ДОХ-н шижилгээ хүртэл хийсэн байсан. Монголоос ирээд удаагуй байсан. Энд гадныханд ялангуяа азиас ирсэн гэхээр халдварт өвчний тархалт өргөн гэж үздэг болохоор тэгсэн байх. Тэр шинжилгээгээр С вирустэй нь бүр батлагдсан мөн идэвхжсэн байсан. Элэгийг өрөвсүүлж гэмтээсэн.

Дотрын эмч элэгний эмч руугээ шилжүүлсэн элэгний эмч нь дараах шинжилгээнүүдийг үргэлжлүүлж хийсэн.

Үүнд эхо, биопси, днх-р вирусийн генотип-г тодорхойлсон. Генотип 1а нь илэрсэн. Энэ нь монголд тархсан хэлбэр нь болтой, хамгийн удаан эмчилгээтэй. Бусад зарим генотип нь 6 сарын эмчилгээгээр устдаг гэсэн. Бүх шинжилгээний хариу гарч тодорхой болсны дараагаар эмчилгээгээ эхэлсэн.

С вирусийг Интэрфэрон /Пэглнтрон / тариагаар, рэбэтол эмээр бутэн нэг жилийн турш тасралтгуй хийлгэсэн. Эмчилгээний эхний саруудад долоо хоног бүр дараа нь 2 , 3, 6 долоо хоногоор цусыг шинжилж, элгэн дэх өөрчлөлтийг узэж байсан ба 6 долоо хоногт С вирусын тоо хэмжээг узэж байсан. Эхний 4 сарын эмчилгээний дараа С вирус нь ундсэндээ тоологдохооргуй болсон боловч эмчилгээг бутэн жил хийсэн. Дахин илрэх магадлалтай тул.

Эмчилгээний хугацаанд 100 хувь хөдөлмөрийн чадвараа алдсан. Би конторын ажилтан бөгөөд ПС-ий ард суух ямар ч боломжгүй байсан. Маш хунд эмчилгээ. Гэхдээ хун бурт янз бурээр нөлөөлөх байх л даа. Гэхдээ би бараг өвдөж үзээгүй хун. Өвчин хууч байхгүй. Тэгээд эмийн заавар дээр байсан бүх өөрчлөлтүүдийг өгсөн дөө. Гэхдээ хамгийн гол нь С вирусээсээ салсан. Одоо ямарч зовиургүй, хуучин амьдралдаа эргэж орсон.

Эмчилгээг нэг эхэлсэн бол тасалж эр болохгүй. Үр дунгуй юм болно. Мэргэжлийн эмчийн хяналтийн дор эмчийн заавраар эм тариаг хэрэглэнэ. Интэрфэрон тариаг долоо хоногт нэг удаа , рэбэтол эмийг эхний дөрвөн сар өдөрт 5 капсулыг дараа нь өдөрт 3 капсулсыг хэрэглэсэн. Дозыг нь биеийн жин, вирусийн хэмжээ, элэгний өрөвслийн байдлаас хамаарч тогтоодог юм шиг билээ. Иинтэрфэрон нэг 1ш /0.5 мл/ 235.48 евро, рэбэтол 200 ш нь 951.28 евро гэсэн байна. Нийт эмчилгээний зардал 20-30 мянган евро гэж анх эмч хэлж байсан. Бух үзлэг шинжилгээний зардал ороод байх л даа. Миний хувид зуун хувь даатгал төлсөн.

Монголд энэтхэг , чинагаас интэрфэрон орж ирдэг гэж уншиж байсан. Арай үнэ хямдтай. Үнээс гадна манайд гаднаас орж ирж байгаа эм тарианий тээвэрлэлт хадгалалтийн байдлийг анхаарах хэрэгтэй. Интэрфэронийг байнга хөргөгчинд хадгалах /2-8 градуст-т/, хэрэглэхийн өмнө тундас үүссэн эсэхийг шалгах. Тундас үүссэн бол хэрэглэж болохгуй.

Интэрфэронийг рэбэтолтой хавсарч хэрэглэхэд маш олон төрлийн харш үйлчилгээтэй. Туунээс нь болоод эмчилгээ эхэлсэн бол тасалсний хэрэггүй, тэвчээд л өнгөрөөх хэрэгтэй. Надад нилээн хүндээр тохиолдсон. Харшлууд гэвэл маш ихээр ядрах, зурх дэлсэх / зурхнээс болж шатаар явах хурдан явхад амьсгаадах, юу ч өргөж даахгуй, 3 ш таваг аваад тавьж чадахгүй алдах, / зус багадах, арьс хуурайших загатнах, булчин уе моч өвдөх, бамбай булчирхайный уйл ажиллагаанд өөрчлөлт орох , үсний 1/3 унасан, / эргээд ургасан боловч их шингэрсэн/ идэх сонирхолгүй болох, арван кг турсан, нуд бүрэлзэх, анхаарал төвлөрөхгүй болох. Эдгээр хvндрэлvvд нь 6 сарын дараагаар гайгvй болсон. Харин халуурах толгой өвдөх бол эмчилгээ дуустал салаагуй”. /латин vсгээр бичсэн сэтгэгдлийг нь конвертэрээр хєрвvvлээд тавьсан тул vг vсгийн алдаа нэлээд байгаа шvv/