Category Archives: Эрүүл Монгол хүн

Цайны төрөл

Цайны төрөл зүйл

 1. Халх цай: Ууранд хийж нүдсэн будааг хонины сүүлний өөхтэй холин хуурч борлох үед нь чанамал цай, сүү хийж чанасан цайг халх цай гэдэг.
2. Нэрмэл цай: Нүдсэн цайг усанд хийн буцалгаад шаарыг нь тунгаалгүй шууд сүлэн уудаг цайг нэрмэл цай гэнэ. Нэрмэл цай нь үргэлж гал дээр богшин буцалж байдаг өтгөн, үнэртэй цай юм . Настайчууд ихэвчлэн уудаг байна.
3. Бантан цай: Халаасан тогоон дээр бага шиг гурил хийж хуураад борлоод ирэнгүүт нь бага зэрэг шар тос, чанасан цай хийж гурилыг болгоно. Дээр нь шар тос, сүү хийж ууна. Бантан цай нь өтгөн байдаг тул өл дарахад маш сайн байна.
4. Гурил тасалсан цай: Нимгэн тасалсан гурил тогоонд хийж дээрээс нь чанаж богшоосон цайгаа хийж, буцалган гурил болох үед нь сүү нэмэн сүлж ууна.

5. Чихэр бүрсэн цай: Шингэвтэр чанасан цайг тогоонд буцалгаж байгаад дээрээс нь халуун хайлуулсан цагаан чихэр буюу бурам хийгээд бүрж тавина. Чихэр бүрсэн цай нь уушигны халууныг хөөн ханиадыг зогсооно. Ийм цайг үргэлж уудаггүй.
6. Гурилдсан цай: Сүү ховордсон хаврын тарчиг үед хэрэглэнэ. Бага зэрэг гурилыг халаасан тогоонд хийн сүүлний өөх, шөлний тос алинаар нь ч болно хуураад дээр нь чанасан цай хийж сүлэхгүй ууна.
7. Бүрмэл цай: Чимх хар цайны навч аягандаа хийгээд дээр нь буцалсан ус хийж таглааг нь бүтээн бүрж тавина. Хэдэн минут болсны дараа ахин бага зэрэг ус нэмж хэсэг бүрээд ууна.

8. Хар цай: Хэвийн цайг усанд хийж чанаж сүлэхгүйгээр хэрэглэхийг хар цай гэнэ.
9. Сүлсэн цай: Чанаж бэлтгэсэн өтгөн хар цайгаа халуун саванд хийж уухдаа аягандаа бага зэрэг сүү хийгээд дээр нь цайнагсаа нэмж хийж, сүлж уухыг хэлнэ.
10. Цагаан гаатай цай: Өвөрмонголын их зоо аймаг ба Шинжааны дээд Монголчууд шинэ цагаан гааны хэрчмэлийг 2- 3 ширхэгийг цайны идээний хамт хийж буцалган ууна. Өөх тос царцахзас сэргийлж, судасны хатуурлаас хамгаална гэж яоьдаг.

11. Банштай цай: Ихэвчлэн халх Монголчууд одоо болтол ууж хэрэглэсээр байна.
12. Давстай цай: Өвөрмонголын зүүн аймгууд, Шилийн голын цахар хошууд цайндаа давс хийж уух заншилтай. Монгол улсын ихэнх нутгаар давстай цай уудаг.
Монголчуудын эрт үед хэрэглэж байсан цай бол голцуу хээрийн ургамал, ногоо болно. Эдгээр ногоо нь өөр өөр үнэр, амттай байдаг ба түүж хатааж чанах буюу үр жимсийг нь хатаан хандлан, чанаж хэрэглэдэг.

Эх сурвалж: Бямбын Намтай Эрүүл амьдарч урт наслахын гайхамшиг УБ хот 2006 он

www.103.mn Эрүүл мэнд

Монголчууд

Цай уух нь хор гадагшлуулах сайн талтай

МӨНГӨН АЯГАНД ЦАЙ УУХ НЬ ХОР ГАДАГШЛУУЛАХ САЙН ТАЛТАЙ

  • Сөдөн цай – олон наст ургамал байдаг.
  • Үрлийн цай – үрэл жимсний навч, цэцэг, мод, жимс бүгдийг хатаан чанаж уудаг.
  • Манын цай – олон наст энэ ургамлын навчийг түүн авч хатаан цай чанадаг.
  • Боролзгонын цай – модлог ургамал ба боловсрох үед жимстэй нь хамт авч дэлгэж хатаагаад цай чанадаг.
  • Улааганы цай – намар улаагана боловсрох үед навчийг түүн хатаагаад тогоонд хийж жигнэн дараа нь хатаагаад цай чанаж болно.
  • Нохойн хошууны цай– намар жимс болонгуут нь навчтай нь авч хатаан тогоонд хийж хуурч болгоод, аяганд хийж, дээр нь ус нэмээд, бүрж ууна
  • Бударгана цай – Бударганын навч ба ишийг нь буцалган уудаг.
  • Сэндэн цай – намар сэндэн модны навчийг нь хатаан халуун тогоон дээр хуурч, болгоно.
  • Цайрын цай– намар цайрын навч ба жимсийг нь холин тууж аваад усаар зайлж хатаана. Улбар шар өнгөтэй навчнууд нь ув улаан болж ирэхээр нь цай чанаж ууж болно.
  • Мөнх цай– мөнх цайг янжмаа гэж нэрлэдэг. Мөнх ургамал нь ороолдсон тор шиг ургадаг. Намар үүнийг авч халуун тогоонд хийж хуураад хатаан хэрэглэдэг.
  • Суварган цай– намар суварганын навчийгавч хатаан чанаж ууна.
  • Цагаан яргуй цай– цагаан яргуйн навч, ишийг намар авч хатаан тогоонд хийж, хууран хатаагаад, чанаж ууна. Цагаа.1 яргуйг юмгарав гэж нэрлэдэг.
  • Царсны цай– намрын эхээр царсны навчийг авч даршлах буюу жигнэх аргаар болгож, хатаан, цай чанана.
  • Алимны цай– алимны навчийг даршлан тавьдаг. Навч улаавтар өнгөтэй болох үед нь нунтаглаж, цай чанаж болно.

Ийм олон төрлийн өвс ургамлаар монголчууд цай чанаж хэрэглэдэг байжээ. Манай монгол түмэн цай чанах тогоо, цай хадгалах сав, аягыг ихэд чухалчилж байжээ. Цай чанахдаа хоол, цайг нэг тогоонд ээлжлэн хийдэггүй ба цайны тогоо гэж тусдаа байдаг. Цайг уухдаа ихэвчлэн мөнгөн аяганд хийж уудаг байсан нь цай амархан хөрөхөөс сэргийлж, элдэв төрлийн хор ялгах сайн шинжийг нь мэддэг учраас хэрэглэдэг байжээ. Цай уухдаа цээрлэх зүйлүүд

  • Хүйтэн цай уухыг
  • Удсан цай уухыг
  • Гүйцэд буцлаагүй цай уухыг

Эх сурвалж: Бямбын Намтай Эрүүл амьдарч  урт наслахын гайхамшиг УБ хот 2006 он

Бяслаг

Таны хүүхдийн өсөлт удаан байвал бяслаг идүүл

    В1 амин дэм нь хүний бие дэх нүүрс усны солилцоонд чухал уүрэг гүйцэтгэж мэдрэлийн эсийн бодисын солилцоог хэвийн явагдах нөхцөлийг хангана. Энэ амин дэм нь мэдрэлийн үрэвслийн эсрэг сайн үйлчилдэг. В1 амин дэм нь хуурай исгэгч, шар айрагны исгэгч, бууцай, гахайн мах, зэрэгт илүү хэмжээтэй байдаг. В1 амин дэм дутагдвал ходоод гэдэсний замын үйл ажиллагаа хямарч хоолонд дургүй болох, ядрах шинж илэрнэ .

   В2 амин дэм нь хүний өсөлт хөгжилтөд сайнаар нөлөөлдөг. В2 амин дэмээр баялаг бүтээгдэхүүнд шар айрагны хуурай исгэгч, сүү, аарц, бяслаг, вандуй, бууцай, гоньд, амтат ногоон чинжүүнд байдаг. В2 амин дэм / витамин / дутагдвал өсөлт зогсох, уруул хагарах, арьс хуурайших, бөөлжих, суулгах, зэрэг шинж илэрч болно.

    В6 амин дэм нь төв мэдрэлийн системийн үйл ажиллагаанд нөлөөлдөг. В6 амин дэмээр баялаг бүтээгдэхүүнд тахианы мах, хонины мах, үхрийн мах, өндөг, шар будаа, цагаа будаа амтат ногоон чинжүү, гадил зэрэг орно. Энэ амин дэмийг хоол хүнсээр дамжуулан авдаг тул сүүлийн үед энэ дутагдал ховор тохиолддог болсон. В6 амин дэм болон бусад олон тэжээлт бодис шээс ялгарах нь хичнээн их байвал алдагдал нь тэр хэмжээгээр их байна.

  В6 амин дэм нь жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд онцгой ихээр дутагддаг. Үүнээс болоод огиулж бөөлжих, шамбарам, булчингийн агшилт сулрах, татах, салганах, толгой эргэх, хэт цочролд орох, цус багадах, амны хөндийн салст бүрхэвч үрэвсэх зэрэг шинж тэмдгүүд илэрнэ.

Эх сурвалж: Бямбын Намтай Эрүүл амьдарч урт наслахын гайхамшиг УБ хот 2006он

Тамхи гэж юу вэ?

-Татах буюу үнэрлэж хэрэглэхэд зориулсан, никотин агуулсан сэтгэц идэвхит бодис юм.

Нөгөөтэйгүүр:

-Сэтгэцэд сэргээж, мансууруулах нөлөө үзүүлэн улмаар донтуулах чадвар бүхий никотин хэмээх бодис агуулсан ургамлын гаралтай хэрэглээний бүтээгдэхүүнийг хэлнэ.

Тамхинд 4000 гаруй төрлийн химийн нэгдэл байдгийн дотор хүнийг маш хүчтэй донтуулдаг никотин болон хорт хавдар үүсгэдэг 43 төрлийн хорт бодис агуулагддаг байна. Эрдэмтэд бүр 1920-иод оноос тамхи таталт хорт хавдартай холбоотой байна гэдгийг олж тогтоосон. Тамхины гол найрлага нь “tobacco” хэмээх бодис байдаг бөгөөд үүнийг өөр олон төрлийн бодистой нийлүүлэн үнэр оруулан янжуур үйлдвэрлэдэг. Асаасан /шатаасан/ янжуурын утаа уушгинд сорогдсоны дараа мэдрэлийн эсээр дамжин тархинд “dopamine”, “endorphine” хэмээх бодисууд ялгарч хүний биед тайвшруулах нөлөө үзүүлдэг. Хар тамхи хэрэглэх үед мөн эдгээр бодисууд бүр их хэмжээгээр ялгардаг байна.

Тамхинд донтох нь ОУ-ын 10-р ангилалд багтсан биеэ даасан өвчин төдийгүй, энэ өвчин нь бусад олон өвчнийг үүсгэх эрсдэлт хүчин зүйл болдог байна.

Тоо баримтаас:

Ойролцоогоор дэлхийн насанд хүрсэн хүн амын 1/3 буюу 1.1 миллиард хүн тамхи татдаг. Хөгжиж буй орнуудын эр-48%, эм-7%, хөгжингүй орнуудын эр-42%, эм-24% нь тамхи татдаг байна.

-Тамхинаас үүдэлтэй өвчнөөр жил бүр 5,4 сая хүн нас барж байна.

-2030 он гэхэд энэ тоо 10 сая хүрэх төлөвтэй байна.

-Өнгөрсөн зуунд 100 сая хүн тамхины хор хөнөөлөөс болж нас барсан бол энэ зуунд 1 тэрбум хүрнэ гэж тооцоолж байна.

-Эдгээр нас баралтын 3/4 нь бага болон дунд орлоготой орнуудад тохиолдох магадлалтай.

-Энэ нь сүрьеэ, ДОХ-оор нас барж буй хүмүүсийн тооноос хэд дахин давсан. Ийм төрлийн өвчлөлийн дийлэнхийг уушигны хавдар, зүрх судас, амьсгалын замын өвчлөлүүд эзэлж байна.

-Тамхины үйлдвэрлэлийн жилийн ашиг нь тамхины хяналтанд зарцуулж байгаа санхүүжилттэй харьцуулахад 500 дахин их байна.

-Хөгжиж буй орнуудад тамхины үйлдвэрлэлээс улсад төлж байгаа жилийн татварын хэмжээ 66,5 сая  тэрбум  ам.долларт хүрч байна.

-Гэтэл, хөгжиж буй орнуудад тамхины хяналтын үйл ажиллагаанд жилд зөвхөн 14 сая ам.доллар зарцуулагдаж байгаа буюу ашгийн 5000 ам.доллар тутамд 1 ам.доллар л тамхины хяналтанд зарцуулагдаж байна.

-Тамхины зар сурталчилгаанд хориг тавьсаны 10 жилийн дараагийн байдлыг авч үзвэл дэлхийн хэмжээнд зар сурталчилгаанд бүрэн хориг тавьсан 14 орон, хориг тавиагүй 78 орон байна.

Тамхины татварын хэмжээ: 

-Буурай хөгжилтэй орнуудад – 7%
-Хөгжиж буй орнуудад – 28%
-Өндөр хөгжилтэй орнуудад – 205% байдаг ба харин тамхины хяналтанд зарцуулж байгаа  хувь нь буурай хөгжилтэй оронд 0,001%, хөгжиж буй оронд 0,005%, өндөр хөгжилтэй орнуудад 1% байдаг байна.

Монгол улс дахь тамхины хэрэглээ:   

-2003 оны байдлаар УБ хотын насанд хүрсэн хүн амын 47% (эр-65%, эм-21%) нь тамхи татаж байгаа нь дэлхийд тамхины хэрэглээгээр тэргүүлэх 10 орны нэг болж байна. Тогтмол тамхи татдаг эрэгтэйчүүд (43.1%) эмэгтэйчүүдээс (4.1%) 10 дахин их байна. Судалгаанд хамрагдсан өсвөр үеийнхний 15.2% нь тамхи татдаг бөгөөд тэдний ихэнх нь 13-15 насандаа тамхи татаж эхэлсэн байна. Судалгаанд хамрагдсан хүүхдүүдийн 64% нь тамхитай орчинд амьдардаг гэжээ. Хэрэв гэр бүлд: 1 хүн тамхи татдаг бол хүүхэд 68,3%, 2 хүн тамхи татдаг бол хүүхэд 98,6% амьсгалын замын өвчлөлд өртөх эрсдэлтэй байдаг байна.

-Харин 2009 оны “Халдварт бус өвчин, осол гэмтлийн шалтгаан, эрсдэлт хүчин зүйлсийн тархалтын түвшин тогтоох судалгаа”-д хамрагдсан Монголын нийт хүн амын 27,7%, үүнээс эрэгтэйчүүдийн 48%, эмэгтэйчүүдийн 6,9% нь тамхи татдаг болохыг тогтоосон байна.

Манай улсад Тамхины хяналтын чиглэлээр, хүн амын эрүүл мэндийг тамхины хор хөнөөлөөс хамгаалах, дам тамхидалтаас сэргийлэх талаар мөрдөгдөж байгаа хууль эрх зүйн баримтуудаас……  

-ДЭМБ-ын Тамхины хяналтын суурь конвенц 2003 онд батлагдсан./Энэхүү конвенцид 168 улс, орон гарын үсэг зурж, 150 гаруй улс, орон оролцогч талууд болоод байна./
-Монгол улс Тамхины хяналтын суурь конвенцид 2003 оны 10-р сарын 24-нд гарын үсэг зурсан байна.
-Тамхины хяналтын тухай МУ-ын хууль
-Тамхины хяналтын тухай МУ-ын хуулинд 2005 оны 7 сарын 1-нд ТХСК-ын зарчмыг үндэслэн нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан.
ДЭМБ-ын Тамхины хэрэглээг бууруулах, тамхины хор хөнөөлийг багасгах 6 стратеги буюу MPOWER-ыг 2008 онд баталсан байна.
-Нийгмийн эрүүл мэндийн талаар төрөөс баримтлах бодлого /УИХ-ын 2001 оны 81-р тогтоол/
-“Халдварт бус өвчнөөс сэргийлэх, хянах” үндэсний хөтөлбөр /МУЗГ-ын 2005 оны 246-р тогтоол/
“Халдварт бус өвчнөөс сэргийлэх, хянах” Нийслэлийн дэд хөтөлбөр /НИТХТ-ийн 2006 оны 265-р тогтоол/
-“Эрүүл мэндийг дэмжих сан” /ЗГ-ын 2007 оны 92-р тогтоол/
-НИТХТ-ийн “Тамхигүй орчин бүрдүүлсэн ресторан”  шалгаруулах тухай 2008 оны 102-р тогтоол
-НЗД-ын “Тамхигүй орчин бүрдүүлсэн ажлын байр хөдөлгөөн өрнүүлэх тухай” 2010 оны 362-р захирамж
-НЭМГ-ын даргын “Тамхигүй ажлын байр бий болгох” 2011 оны 1а/31-р тушаалууд зэргийг баримтлан ажиллаж байна.

Дам (идэвхигүй) тамхидалт:

Тамхи татдаггүй хүн тамхичин хүний татсан тамхины утаагаар амьсгалахыг дам /идэвхигүй/ тамхидалт гэнэ.

-Татаж буй тамхины утааны 20 хувь нь эзнийхээ уушгинд үлдэж, үлдсэн 80 хувь нь орчны агаарт дэгдэн өөрийгөө болон эргэн тойрны хүнийг хордуулдаг.
-Тамхичинтай хамт амьдарч байгаа болон хамт ажиллаж байгаа хүмүүс төдийгүй ресторан, баар, үзвэр үйлчилгээний газар, нийтийн тээврийн хэрэгсэл зэрэг олон нийтэд үйлчилдэг газруудад хүмүүс дам тамхидалданд илүү их өртдөг.
-Манай улсад 1998 онд хийсэн судалгаагаар нийт гэр бүлийн 60%-д дор хаяж нэг тамхи татдаг хүн байгаа нь тэдгээр гэр бүлийн бусад гишүүд дам тамхидалтад өртөж байгааг харуулж байна.
-Дам тамхидалтыг тооцоолох нь маш хүндрэлтэй.
-Нэг ширхэг янжуур хүний насыг дунджаар 5,5 минутаар богиносгодог байна.
-Өдөр болгон 1 хайрцаг тамхи татдаг хүний уушгинд нэг жилийн хугацаанд 1 л бохь хуримтлагддаг.
-Тамхины утаатай өрөөнд 1 цагийн турш байгаа хүн 15 ширхэг тамхи татсантай тэнцэхүйц хэмжээний  хавдар үүсгэгч бодисуудаар амьсгалдаг.
-Өөрөөр хэлбэл манай гаригийн хаа нэгтээ 10 секунд тутамд хэн нэгнийг маань тамхи гээч хар үхэл авч одож байна.
-Жилд ойролцоогоор 130 сая хүүхэд төрж байгаагийн 50 сая нь идэвхигүй тамхичид болж байна.

Идэвхигүй тамхидалтанд өртсөнөөр:

-Нярай хүүхдийн гэнэтийн нас баралт тамхичин эхээс төрсөн хүүхдэд 5 дахин илүү тохиолддог бөгөөд хорт хавдраар өвчлөх нөхцөлийг бий болгодог.
-Жирэмсэн үед ургийн өсөлт зогсох, жин багатай, амьдрах чадвар муутай, эрхтэн системийн согогтой хүүхэд төрөх, дутуу эсвэл амьгүй хүүхэд төрөх, ураг эндэхэд хүргэдэг байна.
Эцэг, эхийн тамхины утаанд өртсөн хүүхдүүдийн 50-100% нь дунд чихний үрэвсэл, гуурсан хоолойн үрэвсэл, багтраа, уушгины үрэвсэл, хатгаа өвчинд илүү өртөх, тархины цусан хангамжийн дутагдал, хүчилтөрөгчийн дутагдалд орох, хүүхдийн сурлага хүмүүжилд муугаар нөлөөлдөг байна.
-Охид, эмэгтэйчүүдийн сарын тэмдэг өвдөлттэй ирэх, мөчлөг нь алдагдах буюу бүр хаагдах
-Эрэгтэйчүүдэд түрүү булчирхайн үрэвсэл, бэлгийн сулрал, үргүйдэл үүсгэнэ.
-Гэр ахуйн аймшигт гал түймэр гарахын шалтгаан болдог.
-Нүд хорсох, нулимс гоожих,
-Уушгины багтраа, архаг бронхит, ханиад зэрэг амьсгалын замын өвчнүүд болон янз бүрийн харшил үүсэхэд нөлөөлдөг.

Идэвхигүй тамхидалтаас яаж сэргийлэх вэ?    

– Өрөөндөө тамхи татуулахгүй байх
– Ариун цэврийн өрөөнд тамхи татуулахгүй байх
– Хүүхдийн дэргэд тамхи татуулахгүй байх
– Гэртээ тамхи татуулахгүй байх
– Зоогийн газар, бааранд тамхи татдаггүй хэсэг байгаа эсэхийг лавлаж,  тамхигүй суудалд суух
– Дэргэдээ тамхи татуулахгүй байх шаардлагыг эелдгээр хэлж сурах
– Тамхи татаж буй хүний дэргэд очихгүй байх

Тамхи бидний эрүүл мэндэд хэр хортой вэ?   

-Төв мэдрэлийн системд хүчтэй нөлөөлдөг. (тамхины утааг сороход никотин нь уушигнаас цусаар дамжин 7 сек хүрэхгүй хугацаанд тархи болон бусад амин чухал эрхтнүүдэд хүрдэг)
-Бага тунгаар: идэвхижүүлэх, сэргээх, тайвшруулах (тамхичид мансуурах)
-Өндөр тунгаар: нейротрансмитерыг саатуулж үхүүлэх (Хортон шавьж устгах)
-Олон жил тамхи татсаны эцэст та шарласан шүдтэй болох, шүд унах нь 1-1.5 дахин их, шүд сулрах ба буйлны үрэвсэл
-Нүүрний гүн үрчлээ үүсэх, үсний өнгө өлдөх, үс унах, арьс хуурайших, уян хатан чанар алдагдах, арьсны цусан хангамж алдагдах, дуу хоолой сөөнгө,
-Хумс хуурайших, хугарамтгай болох, өнгөө алдах, хумсанд тамхины бохины шар толбо үүсэх,
-Нүдний өвчнөөр тамхи татдаггүй хүмүүсээс 40% илүү өвчилдөг. Нүд хорсох, нүд анивчих, нулимс гоожих, нүдний болор цайх, сохрох,
-Тамхи татсаны улмаас судас хатуурч дотор чихэнд очих цусан хангамжийн хэмжээ багасч, сонсох чадвар алдагддаг. Тамхи татдаггүй хүмүүстэй харьцуулахад тамхичдад чихний үрэвсэлт өвчнөөс шалтгаалан үүссэн дүлийрэлт нь архаг явцтай, удаан үргэлжилдэг.
-Цээж хиржигнэх, дархлалын тогтолцоо гэмтдэг. Эрчүүд бэлгийн чадавхаа алдана.
-Эмэгтэйчүүдэд жирэмсний болон төрөлтийн хүндрэл гарах, Охид, эмэгтэйчүүдийн сарын тэмдэг өвдөлттэй ирэх, мөчлөг нь алдагдах буюу бүр хаагдах, аяндаа үр зулбах, умайн гадуурхи жирэмслэлт, үргүйдэлд хүргэх аюултай.
-Судасны ханын хатуурал, зүрхний шигдээс, харвалт, чихрийн шижин өвчин, захын судасны болон доод мөчний мэдээгүйжих өвчин үүсэх гол хүчин зүйл, зэрэг 40 гаруй өвчний эрсдэлт хүчин зүйл болдог байна.
-Бүх уушигны хорт хавдрын 90%, архаг бронхит, уушигны тэлэгдэлтийн 75%, зүрхний цус хомсдлын 5%-ийг эзэлж байна. Мөн хамрын хорт хавдар, хэл, амны хөндий, шүлсний булчирхай, уруул, цагаан мөгөөрсөн хоолойн хорт хавдрууд, улаан хоолойн хорт хавдар, залгиурын хорт хавдар,төвөнхийн хорт хавдар, ходоодны хорт хавдар, бөөрний хорт хавдар, нойр булчирхайн хорт хавдар, шулуун гэдэсний хорт хавдар, хошногоны амсрын хорт хавдар, элэгний хорт хавдар, умайн хүзүүний хорт хавдар зэрэг 40 гаруй өвчнөөр өвчлөх эрсдэл өндөр байна.

Эрүүл уушиг

Тамхичин хүний уушиг

Уушгин дахь тамхины бохь

Тамхины бохь харлаж харагдаж байна

Баруун зүүн уушгинд хүрэх                    Утаа уушиг руу орж байна          Амьсгалын замыг дүүргэж байна
цагаан мөгөөрсөн хоолойн салаа

Шүдний бүтцэд өөрчлөлт орсон байдал

Тамхинаас гарах арга барилууд:

Тамхи татаж сурсан хүн химийн бодисын хамааралтай болчихсон байдагт байдаг. Никотин нь тархины допамин гэдэг шүүрлийг идэвхжүүлсэнээс хүмүүс тамхи татах дуртай байдаг бөгөөд энэ нь элдэв өвчинд амархан нэрвэгдэх үндэс болдог. Мөн нэгэнт тогтсон зуршлаа солих нь бие организмд тун таагvй нөлөө үзүүлдэг байна. Иймээс л олонхи хүмүүс тамхиа хаяж чаддаггүй аж. Мөн тамхи татвал турдаг гэсэн буруу ойлголтоос болж ялангуяа эмэгтэйчvvд тамхи их татдаг. Тамхи нь биеийг хордуулж хоол идэх дурыг дардагт л тамхи татдаг эмэгтэйчүүдийн турдаг нууц байдаг.

•Тамхи, тамхинд донтох өвчний тухай боловсрол олгох
•Тамхийг шууд хаях
•Зуршлаа бага багаар өөрчлөх:        – өөртөө хяналт тавих
– өөрийгөө удирдах
– бусдын дэмжлэг тусламж
– нийгмийн дэмжлэг
•Никотин орлуулах эмчилгээ:           – никотинтэй наалт
– никотинтэй бохь
•Дур хүсэл бууруулах эм бэлдмэл:   – цацдаг, үнэртдэг аэрозолууд
– ургамлын гаралтай бэлдмэлүүд, тан
•Зүү эмчилгээ
•Гипноз эмчилгээ
•Хувьчилсан сэтгэлзүйн эмчилгээ
•Бүлгийн сэтгэлзүйн эмчилгээ

Тамхидалт,  тамхинд донтох өвчнийг бууруулахад анхаарах зарим нэгэн хүчин зүйлс:

-Хүмүүст тамхи, тамхинд донтох өвчний тухай мэдлэг боловсролыг бүх шатанд олгох.
-Эмч, эмнэлгийн ажилтан бүрийн мэдлэг хандлагыг дээшлүүлэх.
-Мэргэжлийн эмч нарын хүрэлцээг нэмэгдүүлэх.
-Сурталчилгааг хангалттай хийх.
-Сургалтын материал, гарын авлага бэлтгэж тараах.
-Тамхинаас гарсан хүмүүсийг дэмждэг систем бий болгох.
-Тамхинаас гаргах эм бэлдмэлийг хүртээмжтэй болгох.
-Тамхинаас гаргах эм бэлдмэлийн үнийг зохицуулах.
-“Тамхигүй орчин” бүрдүүлсэн байгууллага, хамт олныг дэмжиж урамшуулах, сурталчлах

Тамхи татах хорхой дарах 6 “З”-ийн зарчим:

1. Зарлах: Би тамхи татахгүй, тамхийг бүр мөсөн хаяхаар шийдсэн гэж өөртөө болон нөхөддөө давтан хэл
2. Зайлсхий: 10 минут хүлээ. Ихэнхи хүсэл хорхой 3-5 минут л үргэлжилнэ.
3. Зөв амьсгал: 2 юмуу 3 удаа гүн амьсгалахад Та тайвширна.
4. Зөвхөн ус уу: Нэг хоёр аяга усыг маш аажмаар шимж уу.
5. Завгүй байх: Явган яв. Хэн нэгэнтэй ярь, тайвшир, бохь зажил, өөр дуртай зүйлээ хий.
6. Залбир, сүсэглэ. Өөрийн дотоод сэтгэлээсээ тусламж хай.

Тамхиа хаясны ач холбогдол:

-Эрүүл мэндийн асар их ач холбогдолтой.
-Тамхиа хаяснаас нас даруй 10-15 жилээр уртсана.
-Амьсгалын замын өвчлөл эрс буурна
-Хавдрын эрсдэл мэдэгдэм буурна
-Зүрхний шигдээсийн эрсдэл 50% буурна
-Дотны хүмүүсийн эрүүл мэнд сайжирна.
-Эдийн засгийн боломж нэмэгдэнэ.
-Гоо сайхан сэргэнэ.
-Гал түймрийн эрсдэл багасна.
-Орчны бохирдолт багасна.
-Бусдад эерэг дуурайл болно.

ТАМХИГҮЙ ОРЧИН БҮРДҮҮЛЭХ ТАЛААР:

ДЭМБ-ын мэдээлснээр Ажлын байранд тамхины утаанд өртсөнөөс жил бүр 200,000 ажмлчид нас барах шалтгаан болсон. Европын холбооны нэгдсэн улсад 2002 оны байдлаар 80,000 хүн дам тамхидалтын улмаас нар баржээ. АНУ-д тамхи татдаггүй 3000 хүн жилд уушингы хорт хавдраас болж нас бардаг ба 1 сая хүүхэд уушигны багтраа өвчинд нэрвэгдсэн байна.

Манай улсад 5 хүн тутмын 4 нь ажлын байранд болон гэртээ тамхи татдаг хүнтэй хамт амьдарч байна.

Тамхигүй орчинг нэн тэргүүнд:

-Эрүүл мэндийн байгууллагууд
-Боловсролын бүх шатны байгууллагууд
-Төрийн болон төрийн бус байгууллагууд
-Ресторан, баар, цэнгээний газрууд
-Үзвэр үйлчилгээний газрууд
-Нийтийн тээврийн хэрэгсэл
-Төрийн болон ТББ–ууд зэрэг үйлчилгээний бүх байгууллагууд ажлын байранд бүрдүүлэх шаардлагатай.

Тамхигүй орчин бүрдүүлэх нь яагаад чухал вэ? 

1.Дам тамхидалтаас үүсдэг олон өвчнүүдээс сэргийлдэг.
2.100% тамхигүй орчин бүрдлүүлбэл ажиллагсдыг ажлын байранд тамхины утаанд өртөж, хордох аюулаас хамгаална.
3.Хүн бүр тамхины утаагүй цэвэр агаараар амьсгалах эрхтэй.
4.Дэлхийн ихэнх хүмүүс тамхи татдаггүй бөгөөд тамхи татдаг хүмүүсийн тамхины утаанд өртөж хордохгүй болно.

Тамхи ба Нийгэм, эдийн засагт учруулах хор уршиг: 

-Өндөр хөгжилтэй орнуудын эрүүл мэндийн нийт төсвийн ойролцоогоор 6-15%-ийг тамхинаас үүдэлтэй өвчний эмчилгээнд  зарцуулдаг байна.
-Хувь хүн болон гэр бүлийг ядууралд хүргэнэ.
-Улс орны эдийн засагт асар их хохирол учруулдаг
-Ядуу гэр бүл орлогынхоо ихэнхийг тамхинд зарцуулдаг. ДЭМБ-ын судалгаагаар Бангладешт ядуу өрхүүд хүнсэнд зарцуулдаг мөнгөнөөсөө 10 дахин их мөнгийг тамхинд зарцуулдаг байна Энэ мөнгөө хүнсэнд зарцуулбал өлсгөлөн байгаа 10.5 сая хүнийг хооллоход хангалттай хүрэлцэнэ гэж тооцоолсон байна.

Манай оронд:

-Тамхи татдаг оюутан залуус гэхэд дунджаар хагас жилийн сургалтын төлбөрийн 1/3–тэй тэнцэх мөнгийг тамхи худалдан авч өөрийгөө болон дотны хүмүүсээ хордуулахад зарцуулдаг байна.
-Тамхийг хувь хүн болон гудамж, сургуулийн ойролцоо зэрэг газруудад байрлаж байгаа ТҮЦ, дэлгүүрүүд насанд хүрээгүй хүүхдүүд, өсвөр насныханд ямарч хяналтгүй ширхэглэн худалддаг нь тамхичдын тоо жил бүр өсөж, нас залуужиж байгаад нөлөөлж байна.
-Манай тамхичдын 45% нь хайрцаг тамхинд дунджаар 800 төгрөг зарцуулдаг бөгөөд өдөрт нэг хайрцаг тамхи татдаг хүмүүс 10 жилд зөвхөн тамхи худалдан авахад зориулж 3 сая төгрөгийг ямар ч үр ашиггүй зардаг байна.
-Өрхийн доторхи тамхи татдаг хүний тооноос хамаарч нэг өрх сар бүр өрхийн орлогынхоо 1-2%-ийг тамхинд зарцуулж байна гэсэн судалгаа гарчээ.
-Тамхиа хаявал энэ мөнгийг эрүүл мэнд, хоол г.м хэрэгцээтэй зүйлд зарцуулж болохоор байна.

Тамхинаас гарахын тулд юуны өмнө өөрийгөө хэр зэрэг тамхичин болохыг мэдэх хэрэгтэй гэнэ.
Үүнд зориулсан тусгай тест байдаг. 

1. Хэрэв танд хэн нэгэн тамхи өгвөл та хэрхэн хандах вэ?
– Дуртайяа хамт тамхилна — 4
– Хэрэв цаг байвал хамт тамхилна — 1
– Сэтгэл санаа тааруухан байвал авч хамт тамхилна — 2
– Хэрэв миний татдаг тамхи байвал тамхилна — 3
– Хэрэв хамт олонтойгоо хамт баар цэнгээний газарт байгаа тохиолдолд тамхилна —5

2. Хэн танд анх тамхи өгсөн бэ?
– Ямар нэг баяр ёслолын үед шиг санаж байна — 5
– Би өөрөө анх тамхи татсан -4
– Найз нөхөд – 1
– Танил маань — 2
– Аль дээр үед зүгээр л сонирхож — 3

3. Танд тамхи татсаны дараа ямар сэтгэгдэл төрдөг вэ?
– Тайвширдаг — 2
– Онц зүйл мэдрэгддэггүй – 4
– Сэргэдэг — 3
– Ажиллах чадвартай болдог -5
– Хамт тамхи татаж байгаа хүмүүс анд нөхөд шиг санагддаг – 1

4. Бусад тамхичдад та хэрхэн ханддаг вэ?
– Тайван ханддаг – 3
– Би тэднийг тамхинаас гарах сонирхолтой боловч чаддаггүй гэж боддог — 4
– Тамхи татдаг хүмүүс бусдаас найзархаг нөхөрсөг хүмүүс байдаг гэж боддог — 1
– Би тэднийг эрүүл мэндээ хохироож байна гэж боддог -2
– Тэд их гоё тансаг харагддаг – 5

5. Танд тамхийг юу орлож чадах вэ?
– Тамхинаас өөр юу ч орлож чадахгүй – 3
– Хундага сайн дарс — 5
– Сонирхолтой ажил – 4
– Тамхи татдаггүй танилтайгаа хамт байвал – 1
– Архидвал — 2

6. Тамхи татдагаа та хэрхэн зөвтгөдөг вэ?
– Энэ хамгийн сүүлчийн тамхи гэж дандаа боддог — 4
– Миний тамхи татах хэнд хамаатай юм бэ? – 5
– Бүгд татаж байхад би яагаад болохгүй гэж – 1
– Тамхи татах нь сэтгэл санааг бага ч гэсэн тайвшруулдаг — 2
– Би ийм л хувь заяатай юм байгаа биз – 3

7. Та тамхины хорны тухай юу мэдэх вэ?
– Энэ тухай бодохгүй байсан нь дээр гэж боддог – 3
– Над шиг бага татдаг хvнд хор нь бага байдаг — 5
– Тамхи өмөн үү үүсгэгч болдог гэдгийг мэднэ — 1
– Тамхины хорны тухай бишгүйдээ л нэг уншсан — 4
– Мэдээж тамхи татах нь хортой. Гэхдээ би тамхи татахдаа энэ тухай боддоггүй -2

8. Тамхины эсрэг сурталчилгааг та юу гэж боддог вэ?
– Таатай. Учир нь хэн нэгэнд тус болно гэж боддог – 4
– Энэ нь ямар ч ашиггүй vйл ажиллагаа – 3
– Энэ нь зөв боловч үр дүн багатай ажил – 1
– Энэ бүхэн нь тун зөв. Гэхдээ надад ямар нэгэн нөлөө огт үзүүлдэггүй – 2
– Тамхи татах нь ямар тааламжтай байдгийг мэддэггүй хvмvvс л ийм сурталчилгаа явуулдаг – 5

9. Та тамхиа хаяая гэж бодож байсан уу?
– Мэдээж нэг бус удаа. Гэвч тамхиа хаяж чадаагүй – 2
– Бодохоор барахгvй хаяж байсан. Гэвч дахиад л тамхинд орсон – 4
– Тэгж огт бодож байгаагүй -5
– Боддог байсан ч тамхиа татаж л байсан – 3
– Боддог байсан. Гэхдээ ямар ч нэмэр болоогүй. — 1

10. Танд тамхи хаях чадвар хэр зэрэг байна вэ?
– Мэдэхгүй юм- 1
– Байхгүй байх – 2
– Байгаа. Гэвч. одоохондоо тамхи хаях гэж оролдоогүй байна – 3
– Даан ч надад тийм чадвар байхгүй юм билээ – 4
– Мэдээж байгаа – 5

Дүн: 

0-10 оноо: Та ганцаар байхдаа бараг тамхи татдаггүй юм байна. Та найз нөхөдтэйгээ тамхи татах нь тэдэнтэй ойр байх арга биш гэдгийг ойлгож энэ муу зуршлаасаа хурдан салах л хэрэгтэй.

11-20 оноо: Та ихэвчлэн сэтгэл тогтворгүй vедээ тамхи татдаг юм байна. Никотин мэдрэлийг зөвхөн 5%-иар л сайжруулдаг. Харин бохь болон бусад хортой бодис таны бие эрхтэнг хамаагүй илүүтэй хордуулж байдаг гэдгийг анхаарч тамхи татахгvй байж сурах хэрэгтэй.

21-30 оноо: Та тамхинд ихээхэн орсон юм байна. Иймээс тамхинаас гарна гэдэг таны хувьд амаргүй байх болно. Гэхдээ хамгийн гол нь та тамхинаас гарна гэдгийг үнэн голоосоо хүсэх хэрэгтэй. Ингээд та тамхины оронд биеийн тамираар хичээллэвэл хvссэн үр дүнд хүрэх болно.

31-40 оноо: Та үнэхээр их зав чөлөөтэй хүн юм. Иймд өөрийгөө аль болох завгүй байлгахад анхаарах хэрэгтэй. Мэдээж мэргэжлийн эмчид хандахад илүүдэхгүй.

41-50 оноо: Таныг тамхи эрүүл мэндэд ямар хортой болохыг ганц удаа ч гэсэн бодож байсан гэхэд эргэлзмээр байна. Иймд таныг мэргэжлийн эмчид хандахыг зөвлөж байна.

НИЙСЛЭЛИЙН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ГАЗАР

Та архи, согтууруулах ундаа хэтрүүлэн хэрэглэдэг үү? Архинд орж уу? Архичин болж уу? Болсон бол хэддүгээр шатандаа явна? Шалгаад үз.

alkash Хүмүүс хурал зөвлөгөөн, баяр ёслолын дараах хүлээн авалтын үеэр ганц хоёр хундага тулган татаж, эсвэл шар айраг уунгаа “Монголчууд архин живэх нь ээ. Одоо яанаа?” гэж ярих нь эрс нэмэгдээд байна. Тэгэхээр огт уухгүй байх бараг боломжгүй болохоор ер нь ямаршуу байдлаар уудгаа нэг сонжоод үзэхэд илүүдэхгүй байх.

Continue reading

Шартах, шарталтын синдром

шартав Шартах гэж юу вэ? Архи, шар айраг, виски гэх мэтийн этилийн спирт агуулсан ундааг хэтрүүлэн хэрэглэсний дараа үүсдэг хам шинж буюу синдромыг шарталт гэнэ ээ. Өөрөөр хэлбэл хүний бие нь орж ирж байгаа хорыг боловсруулж дийлэлгүй хямарлаа гэдгээ толгой өвдөх гэх мэтийн шинж тэмдэгээр хэлж ойлгуулж байгаа хэрэг.

Continue reading

Бидний ирээдүй буюу Монголын үрс маш олон болтугай гэвэл дэмжих хүмүүс байна уу?

Саяхан JPalmz гэсэн ник нэртэй нөхөр imgur.com нэртэй вэб хуудсанд орон орны хүн ам ба газар нутгийг харьцуулан үзээд газар нутгийг “шударга”-аар хуваавал ямаршуу дүр төрх гарахыг яруу тодоор харуулсан байна. Өөрөөр хэлбэл хамгийн их хүн амтай улсыг хамгийн том газар нутагтай улсын байранд тавьж, хамгийн цөөн хүн амтай улсыг хамгийн жижиг газар нутагтай улсын байранд тавьжээ.c6agr

Ингээд үзэхээр их сонирхолтой дүр зураг гарч ирсэн байна. Жишээлэхэд, хүн амын тоогоор нэгдүгээрт жагсдаг БНХАУ нь газар нутгийн хэмжээгээр хамгийн том ОХУ-ын газар нутагт байрлаж, ОХУ нь харийн Казахстан улсын орыг эзлэхээр цөлөгджээ. Хүн амын тоогоор хоёрт ордог Энэтхэг газар нутгаараа хоёрт ордог Канадын нутагт очжээ.

Continue reading

Хөлийн иллэг №1. Тавхайн иллэг

feetphotoТавхайн иллэг нь хөлийн булчинд төдийгүй бие махбодид бүхэлд нь сайнаар нөлөөлдөг. Хөлийн уланд хүний биеийн эд эрхтэн болгонд сайнаар нөлөөлдөг олон арван цэг байдаг. Зориулалтын газар нь очоод мэргэжлийн хүнээр хийлгэвэл үзүүлэх сайн нөлөө нь сайн байх нь мэдээж. Өдрийн турш хуримтлагдсан стресс, ядаргаа -г тайлна гэдэг кайфтай нь мэдээж.
Continue reading

Архинаас гарах товч заавар

Архинаас гарах товч заавар
Архинд донтохыг зарим нь сэтгэлийн тэнхээгүйн шинж гэж, үнэхээр хүсэн юм бол дуртай үедээ хаяж болно гэдэг. Зарим нь архинд донтохыг хүнд хэлбэрийн эмгэг болохоор мэргэжлийн эмч, сэтгэл зүйч нарын туслацаатайгаар эмчлэх ёстой, хүн өөрөө гарна гэж бараг байдаггүй гэдэг.
Гэхдээ архинд орох, архинд донтох, архичин болох, “алкаш” болох г.м. яаж ч нэрлэлээ гэсэн ийм асуудал байгаа нь гарцаагүй үнэн. Мөн асуудалд яаж хандахаас үл хамаараад архинаас гарна гэдэг тун амаргүй зүйл гэдгийг энэ асуудалтай тулгарч байсан, тулгараад байгаа хүмүүс, тэдний ар гэр мэдэхийн сайнаар мэднэ. Тэгэхээр бүгдэд нь тохирох ганц супер жор гэж байдаггүй ч архинд толгойгоо мэдүүлэх гэсэн таагүй зүйлтэй тулгарчихаад түүнээс салахыг хүсч байгаа хүмүүс зориулж товчхон нэг загварыг санал болгож байна. Уншаад өөрийн амьдралдаа тохирох зүйлүүдийг нэмээл хэрэгжүүлэхийг хичээгээрэй.
За ингээд архинаас гарахыны тулд юуны өмнө:
1. Өөрт тохиолдоод байгаа зүйлс, орчин тойрноо бодитоор харах. Өөрөөр хэлбэл эрүүл хүний, эрүүл саруул ухаанаар харах хэрэгтэй. Яаж ч архинд орсон хүний тархи богино хугацаанд ч болов эрүүл саруулж байж орчин тойрондоо болоод байгаад зүйлс, өөрийн байдал, амьдралын эрээн бараан, сайн мууг бодитоор нь хүлээн авч цочрох чадалтай байдаг. Ингэж хараад эргэцүүлэн бод. Уулын уруу өнхрөх явцдаа авсан элдэв шарх сорви, гэмтэл бэртлээ тоол. Дүгнэлт хий. Өнхөрч явахдаа дайрч унагасан хүмүүсээ сана. Арай хийж босох гэхээр “аан худлаа худлаа” гээд буцаад түлхэж унагасан хүмүүсийг сана. Уналтыг чинь зогсоож босгох гэж гараа өгч байсан хүмүүсийг сана. Одоо аль уулын ямар нэртэй жалганд түр саатаад байгаагаа сайн хар. Тэгээд тэр дээр байгаа уулын оройг хар. Жалганд байх, уулын орой дээр байх хоёрын ялгааг хар.
2. Хатуу шийдэх. Өглөөд шартсан байхдаа “Ахиж л архи уухаа больё” гэж мянга хэлээд хэрэггүй гэдгийг “уудаг”, “наадаг”, “дринкэддэг ” хүмүүс төдийгүй тэдний ар гэр сайн мэдэж байгаа. Шараа тайлмагц, эсвэл шарталтын хам шинжүүд дарагдаад гайгүй болоод ирэхээр энэ бүх үг өглөөний манан нар мандахаар сарнидаг шиг арилаад өгнө. Тэгэхээр шартаж үхэх гэж байх үедээ бус харин эрүүл байхдаа  “Ахиж уухгүй. Гүйцээ. Эрүүл саруул явж чадна. Архи ингээд будаа ” г.м. –ээр дотроо хатуу шийдэх хэрэгтэй. Шийдвэрээ бататга. Үйл хэргээр харуул.   “Тэр муусайн 76-ааг бодвол би хэлсэн амандаа хүрч чаддаг хүн гэдгээ  өөртөө, аавдаа, ээждээ, аахдаа, дүүдээ, эгчдээ, эхнэртээ, хүүхэддээ, даргадаа, найз даа, нууц амрагтаа г.м. бүгдэд нь харуулна даа. Та нар харж л байгаарай” гэж өөрийгөө ирэлж, хурцалж бай.
3. Өнгөрсөн ба ирээдүйгээ харьцуулан үз. Хүсвэл цаас авч байгаад ууж, нааж, дринкдэж эхлэхээс өмнө амьдрал ба дараах амьдаралаа хоёр баганаар зэрэгцүүлж бичээд харьцуулж үзэж болно. /Цаас олдохгүй бол дэлгүүрээс архи авсан кассны талон дээр, эсвэл баарны тооцооны цаасан дээр бичиж болно. Эсвэл бүр шараа тайлах гээд жоорлосон мөнгөн дэвсгэртээ гаргаж ирж байгаад хаантай талд нь эрүүл саруул үеээ, нөгөө талд наадаг үеээ харьцуулан бичээд харж болно шүү дээ/. Бичих гэхээр гар чинь салаганаад байгаа бол хуучин шигээ эрүүл саруул сэтгэдэг байсан бол янз бүрийн тохиолдолд ямаршуу шийдвэр гаргаж, яах байсан бол гэж төсөөлөн бодоод бай. Олон олон тохиолдолд ингэж төсөөлөн бод. Харьцуулаад төсөөлөөд эрүүл саруул сэтгэдэг үеийн шигээ амьсгалж, бодож, идэж, уух  /дандаа градусгүй шингэн шүү/-ыг хичээ, чармай, зүтгэ.
4. Архинаас гарахад тус болох хэрэгтэй гарын авлага, ном, нийтлэл олж унш. Интернэт ух. Гадгаад хэл дээр байгаа бол тэр гадгаад хэлийг нь сурч байгаад унш. Яагаад болохгүй гэж. Бусад нь сураад архинаас гаргах байтугай ном уншаад байхад та юугаараа тэднээс дутах юм. Яахав, бага зэрэг балгадаг л байгаа биз. Тэр тусам балгахаа болих гэж байгаа хүнд хор шар байгаа нь ойлгомжтой.
5. Амьдралаас кайф ав. Амьдралаас кайф авах өч төчнөөн арга, боломж байна. Үгүй байсан бол дэлхийн хүн амын 90 хувь нь архичин болчихсон байх байсан биз. Уудаггүй хүмүүс амьдралын хаанаас кайф аваад байна вэ гэж өөрөөсөө асуу?  Хүсвэл тэр хүмүүсээс ч асуусан болно. Гэхдээ цаадуул чинь “батентээ алдчихана” гээд хэлэхгүй байж магад. Тэгэхээр та өөрөө хай, сэтгэ.  Наад зах нь хобби байна. Хобби гэхээр бие засахдаа жорлонд ном унших төдийхнөөр төсөөлөх хэрэггүй. Хобби гэдэг тэр хоббитоод байгаа зүйлийнхээ талаар бүх нарийн ширийнийг нь олох, судлах, мэдэх, мэдрэх, мэдэрснээ ашиглах гээд хүнээс тун их зүйл шаарддаг юм шүү. Наад захын жишээ гэвэл өөрийгөө уудаг хоббитой байхдаа тэр талаар ямар их гүйлгээ ухаан гаргаж, нарийн арга хэрэглэж, гүн мэдлэгэтэй болж, мэдлэгээ чадварлагаар ашигладаг байснаа сана.
6. ….
7. ….
8. ….
Өөр нэмэхээр юм байгаа бол өөрөө нэмээд, баяжуулаад бичээрэй. Энэ асуудалтай тулгарсан хүнд бол нэмж бичих зүйл нэгээр тогтохгүй олон гарч ирэх нь гарцаагүй. Амжилт хүсье.

Архинд донтохыг зарим нь сэтгэлийн тэнхээгүйн шинж, үнэхээр хүсэх юм бол дуртай үедээ хаяж болно гэдэг. net1Зарим нь архинд донтохыг хүнд хэлбэрийн эмгэг болохоор мэргэжлийн эмч, сэтгэл зүйч нарын туслацаатайгаар эмчлэх ёстой, хүн өөрөө гарна гэж бараг байдаггүй гэдэг.

Continue reading

Абортын тухай

Абортын тухай
Сэтгэл хөдлөл ихтэй хүмүүс, олон долоо хоногтой жирэмсэн эмэгтэйчүүд, насанд хүрээгүй хүмүүс энэ нийтлэлийг үзэх хэрэггүй шүү.

Continue reading