Хазаадай эмэгтэйчүүдийн эмнэлэг нь 2001 онд үүсгэн байгуулагдсан бөгөөд Эх барих эмэгтэйчүүдийн эмчээр 35-дахь жилдээ ажиллаж байгаа клиникийн профессор, Монгол улсын болон ОХУ-н Буриад улсын гавьяат эмч Ж.Балган болон түүний шавь Эх барих эмэгтэйчүүдийн их эмч Х.Мөнхцэцэг нар ажиллаж байна.

-Сурахын хажуугаар эмнэлэгт ажиллахад хэцүү байна уу?

-Зүгээр ээ, аль алийг нь амжуулаад л явдаг. Манай сургууль Солонгостоо Сөүлийн их сургуулийн дараа орох том сургууль. “Анам” бол “Кореа” их сургуулийн эмнэлэг л дээ. Би энэ эмнэлгийн Зүрх судасны төвд зүрхний титэм судасны нарийслыг эмчлэх мэс ажилбарын чиглэлээр ажилладаг. Одоо гурав дахь жилдээ ажиллаж байна. 

Манай эмнэлэгт монголчууд очиж эмчлүүлдэг. Тиймээс “Анам” эмнэлэг зөвхөн монголчуудад зориулж Солонгосын бусад эмнэлгээс 75 хувийн хөнгөлөлттэй үнээр тусламж үйлчилгээ үзүүлдэг. Учир нь Улаанбаатар дахь “Ионсей” эмнэлэгт гурван жил сайн дураар ажилласан Пак Гван Тэ эмч энэ эмнэлгийн бөөр шилжүүлэн суулгах мэс заслын эмч. Энэ хүн монголчуудын ахуй амьдралыг сайн мэддэг учир монгол өвчтөнүүдэд ийм хөнгөлөлт үзүүлдэг юм.

-Тэр эмч “Анам” эмнэлэгт ямар албан тушаалтай вэ?

-“Анам” эмнэлгийн Эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвийн захирал. Манай эмнэлэг эрүүл мэндийн бүх чиглэлээр тусламж үйлчилгээ үзүүлдэг. Хүүхэд, эмэгтэйчүүд, төрөх, мэдрэл, зүрхний эмчилгээ, мэс засал, эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс засал, бүх төрлийн хавдрын эмчилгээг өндөр чанартай хийж байна. Гэхдээ Монголоос голдуу зүрх, элэг, бөөр, нойр булчирхай шилжүүлэн суулгуулах өвчтөнүүд ирдэг. “Анам” эмнэлэг манай Нэгдсэн III эмнэлгийн Ангиографи, зүрх судасны тасагтай хамтарч ажиллах гэрээ байгуулсан. Тэр гэрээний дагуу Монголд эмчлэгдэх боломжгүй хүнд хэлбэрийн зүрхний титэм судасны нарийсалтай өвчтөнүүдийг Солонгост аваачиж, эмчилгээ хийдэг болсон.

-Та III эмнэлэгт ажиллаж байсан уу?

-Би ЭМШУИС төгсөөд Нэгдсэн III эмнэлгийн Зүрх, судасны тасагт ажиллаж байгаад 2009 онд БНСУ-д сурахаар явсан. Сургуулиа энэ зун төгсөөд Монголдоо ирэх ёстой байсан. Тэгтэл Солонгост үргэлжлүүлэн ажиллах урилга авсан тул тэндээ хоёр жил ажиллахаар боллоо.

-Яг ямар чиглэлээр мэргэжил дээшлүүлж байна вэ?

-Монголд чухал хэрэгцээтэй сэдвийг сонгон суралцаж, ажиллаж байгаа. Зүрхний ишеми өвчин, зүрхний титэм судасны нарийссан үед мэс ажилбар хийх аргад суралцаж байна. Монголд зүрхний нээлттэй хагалгаа хийдэг. Өндөр хөгжилтэй орнуудад бол судсаар нь зүрхний гажгийн хавх лагийг нөх дөг, цоорхойг нөхдөг хагалгаа хийх болсон. Би нэг дүгээрт, зүрхний титэм судасны нарийслыг эмчилнэ. Хоёрдугаарт, зүрхний гажгийг судасны аргаар нөхөх чиглэлээр суралцаж байгаа юм.

-Зүрх, судасны өвчин Монголд элбэг байна уу?

-Зүрхний ишеми өвчний тохиолдол, нас баралтаараа Монголд хамгийн өндөр байдаг. Нас баралтаараа сүүлийн таван жилд нэгдүгээрт орж байна. Монголд төдийгүй дэлхийд нэгдүгээрт ордог өвчин гэж үздэг.

-Энэ төрлийн өвчлөл өндөр байгаагийн шалтгаан юу вэ?

-Цэвэршилтийн дараах насны эмэгтэйчүүд, 40-өөс дээш насны эрэгтэйчүүд ихэвчлэн өртөж байна. Сүүлийн үед Монголд зүрхний шигдээс өвчлөл залуужиж байна. Залуучууд илүүдэл жинтэй болж байгаа нь зүрхний ишемид өртөх эрсдэлийг нэмэгдүүлж байгаа юм. Нэгдүгээрт, биеийн жингээ тогтмол хянах хэрэгтэй. Хоёрдугаарт, өөх тостой хоол хүнс бага хэрэглэнэ. Гуравдугаарт, дасгал хөдөлгөөн байнга хийх нь зөв. Хараад байхад манай залуучууд дасгал хөдөлгөөн бараг хийхгүй юм. Цахилгаан шатаар явна, машинд сууна, гэртээ удирдлага бариад телевизийнхээ өмнө суучихдаг.

Ерөөсөө идэвхтэй хөдөлгөөн хийдэггүй. Тэгэхээр долоо хоногт дор хаяж 3-5 удаа эрчимтэй дасгал хө- дөлгөөн хийж байж хүн эрүүл байна гэсэн дэглэм алдагдчихдаг. Монгол залуучуудын эрүүл мэнддээ анхаарал тавих нь сул байна. Залуухан хүн хүнд өвчинд шаналж байгааг харахад харамсах сэтгэл төрдөг. Монголчууд мөнгө олохын тулд эрүүл мэнд, гэр бүл, үр хүүхдээ бүх нандин зүйлээ хойш нь тавиад зүтгэдэг. Зүтгэсний эцэст хэдэн төгрөгтэй болдог. Эцэст нь эрүүл мэндээ алдсан байдаг. Азтай нэг нь эдгэрээд явдаг. Мөнгө нь байсан ч хорт хавдартай, эмчлэгдэхгүй гэж хэлүүлж байгаа олон залуу хүнийг би харсан.

-“Анам” эмнэлэг монголчуудад хөнгөлөлттэй үйлчилгээ үзүүлдгийг манайхан төдийлэн мэдэхгүй байх. Та энэ талаар тодруулж өгөөч?

-Манай эмнэлэгт ирдэг хэдэн хүн л мэднэ. Тэд ойр дотнынхон, танил талдаа дамжуулдаг. Ийм шугамаар монголчууд “Анам” эмнэлэгт очдог.

-Гадаадад эмчилгээ хийлгэе гэхэд монголчуудад тулгардаг хамгийн том бэрхшээл нь хэлний мэдлэг байдаг. “Анам” эмнэлэгт бол хэл нэвтрэлцэхгүй гэсэн хүндрэл гарахгүй гэсэн үг үү?

-Би энэ удаа Монголдоо “Анам” эмнэлгийн төлөөлөгчийн газар нээх ажилтай ирсэн. Төлөөлөгчийн газартай болсны давуу тал нь ямар эмчилгээ шаардлагатай хүн манай эмнэлэгт хандаж болохыг зөвлөөд өгнө. “Анам” эмнэлэгт чихрийн шижинтэй монгол хүн очоод чихрийн шижинг эмчлэх хамгийн сайн эм, эмчилгээ танайд байна уу гээд ирдэг. Чихрийн шижин өвчнийг дэлхийн жишгээр Монголдоо эмчилж байгаа. Тэр хүн мэдээлэл авсан бол ингэж зардал чирэгдэл гаргахгүй байсан. Харин чихрийн шижинтэй хүн зүрхний титэм судас нарийссан, эсэхийг тог тоож болно. Чихрийн шижин бүх судсыг тархмалаар гэмтээдэг. Тиймээс нүдний шинжилгээ, эсвэл захын судасны шинжилгээ өгөх боломжтой. Гадаад руу эмчилгээ хийлгэе гэвэл Монголдоо эмчлэх боломжг үй хүнд өвчний үед л явах нь дээр шүү дээ. “Анам” эмнэлэгт очсон монголчуудад би орчуулга хийгээд, хагалгаа, шинжилгээнийхээ завсраар яваад, чиглүүлээд өгдөг. Тэгэхээр хэл нэвтрэлцэхгүйн зовлон үзэхгүй гэж болно.

-Хоёр улсын эмнэлэг хамтын ажиллагааны хүрээнд монгол эмч нар мэргэжил дээшлүүлж байна уу?

-Миний ажилладаг Зүрх судасны төв Монголд зориулж төсөл хэрэгжүүлж байгаа. Төслийн хүрээнд Солонгосын зүрхний эмч нарын баг Нэгдсэн III эмнэлэгт жилд дөрвөн удаа ирж зүрхний титэм судасны нарийсалтай хүмүүст тэлэгч тавьж өгдөг. Зүрхний нарийссан судас тэлэгдэхээр зүрхний үйл ажиллагаа хэвийн явагдана гэсэн үг. Өнгөрсөн арваннэгдүгээр сард эмч нар ирэхдээ 20-иод хүнд 100 сая воннын өртөгтэй хагалгаа хийгээд явсан. Ирэх дө рөвд үгээр сард дараагийн баг ирж, хоёр хоног ажиллах юм. Зун долоодугаар сард ирэхдээ Монголын зүрхний эмч нарынхаа мэдлэг, мэргэжлийг дээшл үүлэх сургалт явуулна.

БНСУ-д жил бүрийн гуравдугаар сарын 9-нд зүрхний эмч нарын олон улсын уулзалт болдог. Уулзалтад Америк, Япон болон Зүүн Өмнөд Азийн орнуудаас зүрхний эмч нар оролцож, шинэ судалгааны ажил, энэ чиглэлээр гаргасан шинэ эмчилгээний аргыг танилцуулдаг. Энэ уулзалтад Нэгдсэн III эмнэлгээс эхний ээлжинд гурван эмчийн бүх зардлыг даагаад оролцуулахаар боллоо. Манай эмч нар Монгол дахь зүрх судасны өвчний талаар олон улсын эмч нарт танилцуулга хийх юм. “Кореа” их сургууль зүрх, эрхтэн шилжүүлэн суулгах эмчилгээний чиглэлээр маш өндөр хөгжсөн. Тиймээс Япон, Хятад, Тайланд, Сингапураас эмч нар ирж сургалтад хамрагддаг. Тэр сургалтад мөн зүрх, судасны мэс заслын чиглэлээр монгол эмч нарыг хамруулахаар болсон.

Э.ЭНХМАА

Сайна байна уу.

Та яаралтай мэс заслын эмчид үзүүлэх хэрэгтэй.

103.mn

Сайн байна уу

Та хэдэн сарын хэдэнд төрсөн гэх мэт мэдээлэлээ дэлгэрэнгүй бичнэ үү? Зөвлөгөө өгөхөд мэдээлэл хангалтгүй байна. Асуултаа сайн бодож байгаад зөв боловсруулбал авах хариулт нь бүр л илүү оновчтой байна.

Ш.Мюллер гэгч эмэгтэй тархины гэмтэлтэй, Т.Вегас гэгч эр тархины хөнгөн доргилттой, Б.Коркоран гэгч эр буйлны ноцтой гэмтэлтэй, П.Клесик гэгч эм баруун гарын хоёр хуруугүй болж эмнэлэгт иржээ.

Яасан юм болоо гэхээр Мюллер авхай нөхрөө ажилд нь машинаараа дөхүүлж үүдэнд нь ирээд түр баяртай гэж хэлээд үнсэхтэйгээ зэрэгцэн түрхэн зуур цээжээ нөхөртөө ил гарган харуулж, бяцхан айлгүйтээд авч л дээ. Яг энэ үед хажуугаар нь гарч явсан таксины жолооч Т.Вегас нь бүсгүйн нүцгэн цээжийг гэнэт хараад анхаарал алдан замын хажууд байсан шүдний эмнэлгийн ханыг мөргөж орхив. Эмнэлгт хүний шүд үзэж байсан эмч П.Клесик машин мөргөхөд үүссэн доргилтоос болж цочихдоо эмчлүүлэгч Коркораны буйлыг санамсаргүйгээр хүчтэй сэтгэн хатгаж гэмтээхэд Коркоран өвдсөндөө өөрийнх эрхгүй шүдээ тас зуугаад Клесик эмчийн хоёр хурууг тас хазаж орхижээ. Харин мөргөх үед шүдний эмнэлгийн хананаас багагүй хэлтэрхий бүлт үсрэд нүцгэн цээжээ нөхөр сэм харуулан айлгүйтсэн Ш.Мюллер бүсгүйн толгой дээрээс унаж тархины гэмтэл учруулсан байна.

Үүнээс ч тэнэг хачин тэнэг хэрэг бас гарна. Жишээлэхэд, Артур де Соузу Коэльо гэгч бразил эр 2010 оны нэгдүгээр сард машинаа хулгайгаас сэргийлэх мэргэн арга сэджээ. Түүний амьдардаг дүүрэгт нь машины хулгайч дэндүү олон болохоор ямар нэг арга сэдэхээс өөр гарцгүй байж л дээ. Ингээд ням гарагийн орой тэрээр гэрийнхээ үүдэнд тавьсан машинаа тойруулан төмөр торон хашаа хийгээд түүнээ өндөр хүчдэлд залгасан байна. Сайхан унтаж амраад даваа гарагийн өглөө ажилдаа явахаар гэрээс гараад харамсалтайгаар амиа алджээ. Яасан бэ гэхээр ням гарагийн орой нам унтаад өглөө сэрэхдээ машинаа тойруулан барьсан төмөр хашаагаа өндөр хүчдэлд залгасан гэдгээ таг мартан барьж аваад цахилгаанд цохиулсан хэрэг.

Ер нь санаад оромгүй элдэв тэнэг үйлдэл хийхэд хүргэдэг хамгийн гол зүйл нь архи, согтууруулах ундаа байдаг. Үүний нэг жишээ бол Америкийн бөглүү нутгийн хоёр ковбойд тохиолдсон энэ явдал юм. Хэргийн эзэн хоёр эрийн амьдардаг нутаг дахь суурин утсан холбооны компани шугамаа шинэлчэн сольж эхэлжээ. Ингэхдээ нэг хэсэг газар кабель зам доогуур тавигдах ёстой болов. Кабель тавьж байсан ажилтнууд эхлээд замын талыг нь гүнзгийлэн ухаад кабелийнхаа талыг нь тавьчихаад, нөгөө талыг машин гаргах зай үлдээв. Тэгээд ухсан хэсгийн тойруулан элдэв алаг тууз татаж, анхааруулах тэмдэгийг гамгүй өрж хаагуур эргэн тойрохыг сайтар заасан байжээ.

Гэтэл өглөө нь тэр нутгийн шериф буюу манайхаар бол хэсгийн төлөөлөгчийг кабель тавихаар ухсан нүхэнд машин уначихсан байна гэсэн мэдээ иржээ. Хэргийн газар ирсэн шериф, орон нутгийн оршин суугчид, утасны компаний ажилчид нь машиныг нүхнээс гарган хартал тэр хавьдаа уудгаараа алдартай хоёр кобвой эр дотор нь амьсгаа хураасан байхыг олжээ. Ингээд цугласан хүмүүс хэргийн газарт маш нарийн үзлэг хийв. Тэгтэл хоёр хүний амийг авч одсон гол буруутан нь талийгчад өөрсдөө болох нь тогтоогджээ.

Яасан бэ гэхээр мань хоёр жижиг хотынхаа бааранд тун ч манарталаа виски ууж байгаад нэлээд орой болсон хойно машиндаа суун гэрийн зүг, өөрөөр хэлбэл эдлэн газрынхаа зүг хөдөлжээ. Ингэж яваад нөгөө ухсан нүх, анхааруулах тэмдэг, тойрох чиг зэрэгтэй таарчээ. Тэгээд яг хажуугаар нь гарах гэж байгаад гэнэт хоёул нэгэн мэргэн арга сэдээд буцаад ухарч. Зүгээр нэг ухарсангүй машинаасаа бууж ирээд нөгөө сэрэмжүүлсэн алаг тууз, анхааруулах тэмдэг, тойрох чиг заасан тэмдэг зэргийн байрыг нь солиод машин явах ёстой газар тавьжээ. Өөрөөр хэлбэл тэдний дараа явсан машинтай хүнийг нүхэнд унаган бах таваа хангах гэсэн байна. Ингээд халамцуу хоёр ямар мундаг мэргэн арга сэдэв ээ гэж нэгнээ хөөргөсөөр машиндаа суугаад явахдаа өөрсдөө тэмдэгээ сольсон гэдгээ мартаа нүх унаж амиа алдсан хэрэг.

Ямар ч үнээр хамаагүй ашиг, орлого гэсэн хүсэл мөн л санаанд оромгүй тэнэглэл хийхэд хүргэдэг. Жишээлэхэд, 2006 онд хаягдал төмөр цуглуулж байсан гурван вьетнам эрийн хэрэг байна.

Яасан бэ гэхээр мань гурав хаягдал төмөр цуглуулж яваад нэгэн толгодыгн орой дээрээс дайны үеэс үлдсэн тэсрээгүй 250 кг жинтэй бөмбөг олжээ. Гурвуулаа ч өргөөд дийлэхгүй ийм хүнд төмөр олсондоо мань гурван вьетнам эр ихэд баярлсан нь гарцаагүй. Тэгээд хаягдал төмөр авдаг газар руу бага ч болов дөхүүлэхийн тулд толгойдын уруу өнхөрүүлэхээр шийджээ. Тэсрэх бөмбөг гэдэг янз бүрийн доргилтоос болж дэлбэрч байхаар бүтээгдсэн болохоор толгойн уруу өнхөрч эхэлмэгцээ дэлбэрч 5 метр орчим диаметртэй том бөгөөд гүн нүх үлдээн тэсрэхдээ хэргийн эзэн гурваас юм бараг үлдээгээгүй байна.

Зарим хүн нас ахисан ч ухаан суудаггүй нь харамсалтай. Жишээлэхэд, Ивица Плантнер гэгч өвөө юм. Тэрээр 2008 онд 68 нас зооглочихоод байсан аж. Галт тэрэг дөхөж ирэхээр машин замыг түр хугацаагаар хаадаг гэдгийг жолооч нар сайн мэднэ. Ингээд 2008 онд энэ өвөө ч бас Порш машинынхаа жолооны ард суугаад уртаас урт дараалалд зогсож байж л дээ. Гэвч хурдан сайхан машинтайдаа болсондоо ч тэрүү гэнэт галт тэрэг ирж амжихаас өмнө хаалтыг тойроод төмөр зам дээгүүр гарахаар шийдсэн байна. Ингээд урдах машинууд, замын хаалтыг хажуугаар шунганан гартал харамсалтай нь яг төмөр зам дээр тэгнээд гацаж орхижээ. Яг тэр үед нь тун ч дөхөж ирээд байсан галт тэрэгнээс анхааруулах дохио өгч эхэлсэн нь мэдээж. Амь наана там цаана үед жолооч үнэтэй ч гэлээ машинаа орхин зугатаж амь гарах нь мэдээж. Өвөө ч бас машинаа хаян гарч гүйжээ. Гэхдээ замын нөгөө тал руу биш төмөр замын хөндлөвчийг даган галт тэрэгний өөдөөс гараараа даллан “зогсоорой, миний машин тэнд гацчихлаа” гэж орилсоор гүйсэн байна. Үр дүнд нь хөөрхий өвгөн ба машиныг галт тэрэг “будаа” болгосон нь ойлгомжтой. Яаж бодохоороо хэдэн мянган тонн хүнд галт тэрэгний цуваа хэдхэн метр яваад тормозлоно гэж бодсон юм бол бүү мэд.

Релаксаци буюу биеэ суллан тайвшрах дасгалууд нь тэр бүх стрессийг тайлж, амрах, хүчээ сэлгэх шалгарсан арга юм. Зүгээр ч нэг хүчээ сэлгэх биш богино хугацаанд илүү үр ашүгтай алжаалаа тайлж, өөртөө илүүтэй итгэлтэй болно.

Хүн болгонд тохирдог нэг арга, нэг супер технологи гэж байдаггүй болохоор та энд санал болгож байгаа дөрвөн аргуудыг туршин үзэж байгаад өөрт тохирох нэг аргыг, эсвэл хоёр аргыг сонгон хослуулан хэрэглээрэй.

Туршиж үзсэн даруйд шууд л дээд зэргээр бие сэтгэлийг амраадаг арга гэж байхгүй гэдгийг юуны өмнө хэлэх хэрэгтэй. ямар нэг чадварыг эзэмшихэд хугацаа шаардлагатай байдаг болохоор богино хугацаанд үр ашигтай тайвширч сурахын тулд тодорхой хугацаанд дасгал, сургуулилт хийх хэрэгтэй.

Тэгэхээр та өдөр болгон ердөө 10-15 минутыг биеэ суллах, сэтгэлээ амирлуулах дасгал хийхэд зориулаад байхад л тун богино хугацаанд биеэ суллаж, хүчээ сэлгэж сурна.

Биеэ суллах, хүчээ сэлгэх, стрессээ тайлах дөрвөн арга гэдэгт амьсгалаа ашиглах, төсөөллөө ашиглах, булчингаа чангалах, үгэн үнэмшүүлэлт ашиглах гэсэн дөрвөн арга багтдаг.Энэ дөрвөн арга өөр өөрийн гэсэн давуу татай, сул талтай. Нэгд нь тохирч байхад нөгөөд нь нэг их тохирохгүй байх жишээтэй. Тэгэхээр өөрт хамгийн сайн тохирохоо туршин байж сонгоорой.

Дасгалыг баруун гараас (солгой бол зүүн гараас) эхэлсэн нь хамгийн зохистой байдаг. Баруун гарын сарвууг бүрэн суллаж сурсны дараа аажмаар биеийн бусад хэсгийг залгуулан суллаж сурах хэрэгтэй. Төрж байгаа мэдрэмжүүдийг чагнаж ялгаж мэдэрдэг болох шаардлагатай. Биеэ бүрэн сулласан гэдэг мэдрэмжийг эхэн үедээ халуун дулааны мэдрэмж, хүнд оргиж байгаа мэдрэмж, чимчигнэх мэдрэмж гэсэн өөрт хамгийн ойр мэдрэмжээр орлуулж болно. Эдгээр мэдрэмжийг удирдан хөгжүүлснээр биеэ бүрэн бөгөөд гүн суллаж, чадна. Хүсвэл эхлээд гэрийн нөхцөлд хийсээр баттай дадалтай болсны дараагаар маш өндөр ачаалалтай ажиллаж байхдаа ажлын түр завсарлагаар, чухал уулзалтын өмнө биеэ бэлдэхэд зэргээр ажил хэргийн болон амины ямар ч хүнд хэцүү нөхцөлд ашиглах боломжтой юм.

 1.Амьсгалаар дамжуулан биеэ суллах.
Амьсгал авахад булчингийн тонус нэмэгддэг, гаргахад тонус буурч булчин сулладаг гэсэн физиологийн зүй тогтол дээр энэхүү дасгал үндэслэгдсэн юм. Амьсгал ба бие суллахын хоорогнд бат бэх холбоо тогтоож өгснөөр биеэ бүрэн суллах үйл явцыг удирдах боломжтой болно.

Зөөлөн сандал, буйдан дээр аль болох тухлан сууна/хэвтэнэ.Нүдээ аниад амьсгалаа анхааран сайтар чагна. Чагнаж байхдаа амьсгалынхаа хэмнэл, гүнийг мэдэр. Ингээд баруун гэр дээрээ бүх анхаарлаа төвлөрүүл. Баруун гар чинь амьсгалын хэмнэлээр амьсгалж байгааг мэдэр. Гар дээр чинь агаар орж бас гарч байдаг
олон жижиг сүв байна гэж төсөөл. Амьсгаа гаргах болгонд тэр сүвүүдээр агаар хэрхэн гарч байгааг төсөөлөн мэдэр. Энэ үед төрж байгаа мэдрэмжүүдээ нягтлан анхаараал тогтоож ав.

Энэ дасгалд өдөрт 3-5 минут зарцуулахад л хангалттай. Хэрэв хэд хэдэн удаагийн дасгалын дараа баруун гарын сарвууг богино хугацаанд суллаж чадаж байвал баруун гарын булчинг бүхэлд, дараа нь зүүн гарын булчин, дараа нь хөлийн булчин, дараа нь нурууны булчин, дараа нь хүзүүний булчин,нүүр гэж аажмаар явсаар бүх биеэ амьсгалаараа дамжуулан суллаж сурна. Ингэхдээ амьсгалах үед агаар чөлөөтэй “орж гарахгүй” байгаа хэсгүүдэд онцгой анхаарал хандуулан биеийн бүх хэсгийн “сүвээр агаар чөлөөтэй орж гардаг” болоход илүүтэй анхаарал тавьна.

 2.Төсөөллийг удирдан биеэ суллах.

Хүний төсөөлөл, дүрслэн бодох чадвар гэдэг гайхалтай хүчтэй зүйл. Хүн зөвхөн төсөөлөл, дүрслэн бодох чадвараа ашиглаад өөрийгөө нурмайсан сулбагар байдлаас эхлээд дээд зэргийн чавхайсан бэлэн байдал, бүрэн сулаас дээд үэргийн чангарсан байдал хүртэл ямар ч байдалд оруулж чадна. Хамгийн гол нь хүн болгон биеийг нь дээд зэргээр суллаж өгөх зөвхөн өөртөө тохирон төсөөллийг л олж дүрслэн харах хэрэгтэй байдаг. Жишээлэхэд,

*биеийн чинь товгор, хотгор, нугачаа бүрийг дагасан маш сайхан
зөөлөн дэрэн дээр тухлаж байна

*биеийг чинь бүхэлд нь өлгийдөн авсан хөвсгөр үүлэн дээр савлан
тухлаж байна

*бүлээн устай ваннд булхан бүх бие чинь мэнэрэн тавирч байна
г.м.

Товчхон хэлэхэд биеэ суллахын тулд өөрийн уран сэтгэмжээ дайчил. Олон дүрслэл зэрэг төрж болно. Зөвхөн нэгийг нь сонгох гэж яарах хэрэггүй. ЗҮгээр л төсөөлөл болгон биеийг чинь сулрах, тайвшрахад яаж нөлөөлж байгааг сайн эдэр. Магадгүй бүгдийг нь нийлүүлээд нэг дүр зураг болгож чадаж магадгүй. Эсвэл бүр ар араасаа залган гардаг цуврал дүрслэл болгосон ч болно. Жишээлэхэд эхлээд гулгуур дээрээс гулгасаар өдөн дэрэн дээр бууж тухлаад залгуулаад халуун бүлээн усаар үүрсэн ваннд умбаж байна г.м. Энэ мэт бэлэгдлийн шинжтэй зүйл төсөөлөөд болж өгөхгүй байгаа бол өөрийн мэдэрч байсан хамгийн тайван, амаглан мэдрэмж төрүүлж байсан бодит тохиолдлуудыг санан дүрслэхийг хичээ. Тэгээд тэр үеийн бүх нарийн зүйлсийг нэг бүрчлэн ажиглан мэдрэх хэрэгтэй. Ингээд энэ мэтээр хэд хэдэн удаа дасгал хийн дүрслэлээр дамжуулан биеэ суллад сурчихвал,тэр төсөөллөө дүрслэн харах төдийд л таны бие махбодь, булчин шөрмөс чинь өөрийн ой санамжийн хүрээнд автоматаар суларч байх болно.

 3.Үгэн үнэмшүүллээр биеэ суллах.

Рационал эргэцүүлэлд илүүтэй итгэж үнэмшдэг хүмүүст энэ дасгал хамгийн тохиромжтой. Бие суларсан төлөв байдал нь халуун дулааны мэдрэмж, чимчигнэх мэдрэмж, хүнд оргих мэдрэмжтэй шууд холбоотой. Тэгэхээр үгэн ятгалга, үнэмшүүлэлүүд нь эдгээр мэдрэмжийн дүрслэлийг багтааж байдаг. Биеэ суллах өгүүлбэрүүдийг дотроо хэлэн давтаж болно. Эсвэл утас, диктофон, айпод, мп тоглуулагч дээрээ бичиж аваад биеэ суллаж байх үедээ сонсож болно. Дасгалыг баруун гарын сарвуунаас эхлэх хэрэгтэй. Хэд хэдэн удаа давтан дадалтай болж, сарвууг суллаж сурсны дараа биеийн бусад хэсгийг аажмаар хамруулна. Үгэн үнэмшүүлэл дараах байдалтай байж болно, жишээлэхэд “Миний баруун гар суларсан байна… баруун гарын сарвуу хүнд бас дулаан болжээ. Суларсан сайхан тайван мэдрэмж сарвуугаар бүхэлд нь нэвчин урсаж байгаа нь мэдрэгдэж байна…Секунд тутам гар улам хүнд, улам дулаахан болсоор… Сарвуугаар халуун бүлээн мэдрэмж таран урсаж байна…Сарвуу орчин тойрондоо дулаан цацруулж байна… миний гар бүлэн суларчээ…”

Юу юугүй олон өгүүлбэр дараалан хэлж, бодлоо дарах гэсний хэрэггүй. Хамгийн гол үгүүлбэрийг уваан, чимээгүй хэлэхтэй зэрэгцэн төрж байгаа мэдрэмжүүдээ анхаарна. Ятгалга, үнэмшүүлэл олон төрөл янз байх албагүй. Хэдхэн төрлийн тогтмол хэлц тогтмол ордог байхад хангалттай. Хэсэг хугацааны дараагаар таны холбоост ой тогтоол нь бие суларч тайвширсан байдлыг тодорхой тооны үг, хэллэгтэй баттай холбодог болно. Улмаар тодорхой хугацааны дараа дадсан хүн “Миний бие бүрэн суларсан байна” гэсэн ганцхан өгүүлбэр хэлээд биеэ бүрэн сулладаг, сэтгэлээ засдаг чадвартай болдог.

 4.Булчингаа чангалахаар дамжуулан биеэ суллах.
Булчинг маш эрчимтэй чангалсны дараагаар автоматаар сулардаг гэсэн физиологийн тогтолцоон дээр энэ дасгал үндэслэгдсэн юм. Дасгалыг мөн л баруун гарын, солгой хүн бол солгой гарын сарвуунаас эхэлнэ.

Эхлээд баруун гарын нударгыг хар хүчээрээ зангидаж байгаад дараа нь тохойгоороо нугалан хоёр толгойт булчингаа байдгаар нь чангала. Үүний дараа гараа огцом суллаад мэдрэлгүй болсон мэт сул унжуулна. Энэ үед төрж байгаа мэдрэмжүүдэд анхаарлаа төвлүлрүүлэн ажиглаад хэдий хугацаанд гарч бүрэн суларч бөйгаад мэдрэмжээрээ тогтоон хэмжинэ.

Заримдаа булчинг эрчимтэй чангалах үед их эвгүй мэдрэмж төрдөг. Хэрэв тийм бол танд энэ төрлийн дасгал зохихгүй гэсэн тэмдэг байж болох талтай. Харин энэ аргаар богино хугацаанд баруун гарын сарвууг суллаж чадаж байгаа бол аажмаар биеийн бусад хэсгийг чангалан огцом суллах замаар бүх биеэ суллаж сурна. Тухайлбал, хөлийн тавхайг суллахын тулд санад дээр суугаад хөлөө бага зэрэг өргөн тавхайгаараа өөр рүүгээ хүчлэн татаж өгөхөд маш сайн сулладаг. Мөрний булчинг суллахдаа мөрөө чих рүүгээ хүчлэн татаж өргөдөг. Яг мэдэхгүй гэж мөрөө хавчиж байгаа мэт. Ялангуяа стресст их орсон, байнга ачаалалтай байдаг хүмүүсийн мөрний булчин их зангирсан байдаг болохоор энэ дасгал ихээхэн үр дүнтэй байдаг.

Ийнхүү таныг биеэ суллах замаар хүчээ сэлгэх, стрессийг тайлах дөрвөн аргатай танилцууллаа. Та энэ дөрвөн аргыг ашиглаад өөрийн гэсэн онцгой аргыг зохион бүтээж болно. Цутгачихсан бетон шиг хөшсөн ганц арга гэж байхгүй. Бүх зүйл таны хүсэлд, гарт, уран сэтгэмж, төсөөлөлд байна.

Ингэхдээ дасгалыг эхэн үедээ нэг газраа давтан хийж байвал их зүгээр байдаг. Жишээлэхэд, дуртай сандал, хайртай буйдан гээд тухлах дуртай газраа байвал бие өөрийн эрхгүй илүүтэй хурдан суларч, тайвширдаг. Ингээд 2-3 долоо хоногийн дараа дадалтай болоод ирэхээр аяндаа нөгөө сандал дээрээ сууж, эсвэл буйдан дээрээ тухламагц бие чинь автоматаар сулран сайхан амарч, тайвширдаг болж ирнэ.

Танд амжилт хүсье. Өөрийн туршлагаасаа хуваалцан бичиж бусадтайгаа сэтгэгдлээ хуваалцахаа мартуузай. www.103.mn

Ил тод инээмсэглэл нь өөртөө итгэлтэй, эрүүл саруу хүн гэдгийг илтгэдэг болохоор нэг талаас хүмүүст муугаа харуулахгүй гэж байгаа хэрэг. Нөгөө талаас инээмсэглэхэд эргэх холбоосоор тархинд эерэг дохио очиж, тэгснээр цаашаад бүх бие махбод нь бүх юм окей гэсэн дохио хүлээy авснаар тайвширч, цэвэршиж байдаг. Тэгэхээр таагүй яваа үед инээмсэглэл нь нэг ёсны эм болж өгдөг.

Харин таагүй, сөрөг зүйлтэй холбоотой нулимс ч гэсэн хүний таагүй зүйлсийг инээдтэй адилаар арилган цэвэрлэж чаддаг гэдгийг хүмүүс тэр бүр мэддэггүй. Сэтгэл хөдлөлөө нулимсаараа илэрхийлж чаддаг цорын ганц амьтан хүн ч гэлээ тун саяхныг хүртэл яг яагаад, юунаас болоод уйлаад байгаагаа сайн мэдэхгүй байсаар иржээ. Энэ талаар янз бүрийн судалгаа байдгаас нулимс асгарахад хүргэдэг нийт шалтгааны 50 хувийг зовлон бэрхшээл, 21 аз жаргал, бусад нь уярах, уурлах, өвдөх, өрөвдөх байдаг аж.

Ингээд энэ мэт шалтгааны улмаас хүн амьдралынхаа явцад дунджаар 70л орчим нулимс асгаруулдаг юм байна. Зарим хүн нулимсыг нүдийг чигшүүлж, илүүдэл давс энэ тэрийг гадагшлуулахаас өөр үүрэг, ач холбогдолгүй, нууж далдалж байх ёстой шорвогдуу амттай ус төдий зүйл гэж андуурдаг.

Гэтэл бодит байдал дээр байдал тэс өөр байгааг судлаачид тогтоосон байна. Америкийн Миннесота мужийн Уильям Фрэй гэгч эм маш сонирхолтой туршилт явуулж нулимасны молекулын бүтцийг судлаж. Ингэхэд нулимс нь хүний биед маш хэрэгтэй гурван чухал химийн бодисоос тогтож байгааг илрүүлжээ, үүнд:
• леуцинэнкрофалин – энэ бодис нь морфитэй адил үйлчилгээтэй бөгөөд өвдөлт намдааж, тайвшруулдаг.
• лиоуциллин – бактер ба хортой бичил биетүүдийн гадаргыг хайлуулан агшин зуур устгах нөлөө үзүүлдэг бодис.
• Пролактин – бие махбодит эерэг нөлөө үзүүлэхээс гадна ээж болох гэж байгаа бүсгүйчүүдэд сүү үүсэх үйл явцыг өдөөж өгдөг бодис.
Энэ гурваас гадна стресс, ба харуусал, гомдох мэдрэмж төрүүлдэг бодисууд нь нулимастай хамт хүний биенээс гадагшилдаг байна.

Энэ юу гэсэн үг вэ? Энэ бол нулимс хүний сэтгэл санааг цэвэрлэн ариутгаж бүх өвдөлт, зовлон түгшүүрийн авч одсоноор хүний илүү үзэсгэлэнтэй бөгөөд өөдрөг болгодог гэсэн үг.

Итгэхгүй бол монголчуудын дундаж наслалтын статистик үзүүлэлтийг асууж сураглаад сонирхоод үзээрэй. Эмэгтэйчүүд илүү урт наслаж байгаа нь харагдана. Ер нь л хаа сайгүй ийм байдаг. Үүнд мэдээж маш олон зүйл нөлөөлдөг ч нулимсаараа сэтгэлээ уудлан, таагүй зүйлээс салж чаддаг гэсэн эмэгтэйчүүдийн давуу тал өөрийн гэсэн үүргээ гүйцэтгэж байгаа нь гарцаагүй. Дэлхийн нийтээр хийсэн судалгаанаас үзвэл эмэгтэйчүүд эрчүүдээс тав дахин илүү уйлж нулимсаа гаргадаг бөгөөд дунджаар 7 насаар урт насладаг.

Бас нэг зүйл сонирхуулахад охин шиг уйлаад гэж хөвгүүдийг загнах нь цөөнгүй сонсогддог. Гэтэл бэлгийн бойжилт гүйцэхээс өмнөх шатанд хөвгүүд нь охиодоос илүү олон удаа нулисм дуслуулдаг болохыг олон тооны ажиглалт, судалгаагаар тогтоосон байдаг ажээ. Харин уйлдаггүй байсан охид бүсгүй хүн болоод ирэхээрээ илүү уйламтгай болдог юм байна. Эмэгтэйчүүдийн нулимс нь эрчүүдийнхээс хагас градусаар дулаан. Мөн эмэгтэйчүүдийн нулимсыг бүрдүүлэгчид нь эрчүүдийн нулимасныхаас илүү хөдөлгөөнтэй болохоор нулимастай нүд нь илүү тод гялалзаж харагддаг.

Химийн найрлагын хувьд нулимс нь цустай ойролцоо болохоор орчин үед оношлогоонд өргөн ашиглагддаг болсон. Жишээлэхэд, удамшлын өвчнийг тодруулах, юунаас болж сэтгэл гутралд ороод байгаа зэрэг олон зүйлсийг тодруулах боломжтой болжээ.

Тэгэхээр сэтгэл хөдөлгөсөн ном уншиж, нэвтрүүлэг үзэж, дуу сонсож байхдаа хааяа нэг ч болов нулимс дуслуулахад ичиж зовох зүйл огтхон ч байхгүй. Харин ч бүр стресс бухимдлаар дүүрийн орчин үеийн амьдралд чамлахааргүй ач тустай зүйл. Гэхдээ хэрэгтэй гээд худал усан нүдэн гүнж болж хэтрүүлэхгүй гэдэгт найдаж байна.

Ер нь товчхон хэлэхэд чин сэтгэлээсээ нулимс дуслуулж чаддаг хүн л үнэхээр чин сэтгэлээнээ инээж чаддаг гэчихвэл нэг их хол зөрөхгүй биз.
Эцэст нь эрчүүд ба эмэгтэйчүүдийн уйлахад хүргэдэг шалтгаанууд ямар байдаг талаарх бяцхаан статистик мэдээ сонирхуулъя.

Эрчүүдийн нулимс дуслуулах шалтгаан:
1. Бахдал, бардамнал г.м. маш хүчтэй сэтгэл хөдлөл (спортын ялалт, төрийн дуулал, гайхалтай ялалт) – 38%
2. Өвдөлт (өвчин, шарх, эмчээс айх, ) -23%
3. Хайр дурлал (хардалт, салалт) -20%
4. Гашуудал (хайрладаг, хүндэлдэг дотны хүний үхэл) -14%
5. Баяр хөөр – 17%

Эмэгтэйчүүдийн нулимс дуслуулах шалтгаан:
1. Өрөвдөх, уярах гэх мэт маш хүчтэй сэтгэл хөдлөл (хайрлах, хуримлах, кино, нэвтрүүлэг) -71%
2. Хайр дурлалтай холбоотой сэтгэл хөдлөл – 42%
3. Өвдөлт (өвчин, шарх) -36%
4. Баяр хөөрөл – 29%
5. Уур, уцаар, шар – 22%
6. Гашуудал – 21%

www.103.mn