Оддын зурхай буюу онож буудах аргууд

0525ps_11Оддын зурхай гээч зүйл нь шинжлэх ухааны ямар ч үндэслэлгүй, үнэнийг хэлэх гэхээсээ илүүтэйгээр онож буудах нэгэн төрлийн луйвар гэдгийг ул үндэстэй хийгдсэн олон тооны судалгаа маргаангүй баталсан байдаг.

Гэтэл сонин уншихдаа хамгийн түрүүнд зурхайг нь хардаг, харах харахдаа түүндээ яг итгээд тэнд нь бичигдсэн болгоныг үгчлэн дагаж байдаг хүмүүстэй та лав учирч байсан байгаа. Яагаад үндэслэлгүй гэдэг нь батлагдсаар байтал бид зурхайд итгээд үнэмшээд яваад байдаг юм бэ гэсэн асуулт гарч ирэх нь зүйн хэрэг.

Зурхайд итгэдэг хүмүүс бол үнэн юм чинь итгэхгүй яах юм бэ гэж хариулах нь мэдээж.

Яагаад үнэн байдаг вэ? Зурхайн зурлага дээрх бичигдсэн зүйлс нь хэтэрхий ерөнхий, барьцгүй, яаж ч эргүүлэн ойлгож болохоор зүйлс байдаг тул уншсан хүн болгонд шахуу тохирдог. Итгэхгүй байгаа хүмүүс унших дуртай зурхайн булангаа нээж байгаад анхааралтай уншаад үзээрэй. 15-20 стандарт өгүүлбэрийг урд хойно нь оруулж, хутгаж байгаад гаргаад ирчихсэн байгаа. Хүсвэл та ч өөрөө тэр 20 хэдхэн стандарт өгүүлбэрүүдийг ялган авч байгаад дуртай хүнийхээ өдөр тутмын зурхайг хүссэн үедээ хутгаад зохиогоод байж чадна.

Хэр баргийн хүн учрыг нь олохооргүй, нууцлаг зүйлийг судлаж, шинжлэх явцад гарган авсан гэж тайлбарлаад хэн хүнгүй мэддэг, гадарладаг, ерөнхий, барьцгүй зүйлсийг танилцуулвал хүн түүнийг нь өөртэйгээ холбож тайлбарлах хандлагатай байдаг. Үүнийг Барнумын үзэгдэл ч гэж нэрлэдэг. Барнум гэж 19-р зуунд Америкаар явуулын цирк, үзүүлэн ажиллуулан тоглуулдаг байсан нэгэн юм. Түүний цирк, үзүүлэн нь сиамын ихрүүд, аварга биетэн, өчүүхэн жижиг хүн, сахалтай эмэгтэй г.м. бие махбодийн элдэв согог, содон зүйлстэй хүмүүсийг хийх юмаа олж ядсан хүмүүст мөнгөөр үзүүлж чамлахааргүй хөөрхөн ашиг олдог байсан.

Энэ Барнум нь “Ертөнцөд минут тутамд нэг гэнэн тэнэг хүн мэндэлж байдаг. Тэгэхээр харсан, хэлсэн юм болгонд итгэж явдаг тэр тэнэгүүдэд таалагдах ядаж нэг зүйл миний үзүүлэн, циркт заавал байж байдаг” гэж ярих дуртай байжээ. Өөрөөр хэлбэл зурхайн маргаашийн зурлагыг 10 хүнд харуулбал 5 нь уншихгүй, 3 гүйлгэж хараад, 1 нь уншсан ч итгэхгүй байлаа ч ядаж 1 нэг нь итгэдэг, биширдэг байхад л хангалттай. Тэр итгэдэг 1 хүн зурхайгаа унших гэж мөнгө хайрлахгүй. Харин ийм гэнэн хүмүүс цөөн биш. Тэгээд нийлээд зурхай авч уншаад байхад зурхай зохиож, онож буудаад явдаг хүмүүс хэзээ ч бензин, хоол, байрны мөнгөөр тасарна гэж байхгүй.

Энэхүү Барнумын үзэгдлийг сэтгэл судлаач эрдэмтэд олон жилийн турш судлаж байгаа. Тэгээд маш сонирхолтой туршилтууд олныг явуулсан байдаг. Зарим нэгээс нь сонирхуулъя.

Америкийн сэтгэл судлаач Росс Стагнер нь янз бүрийн компанид боловсон хүчний менежерийн ажил хийдэг 68 хүнд бие хүний сэтгэл зүйг нарийвчлан дүрслэх боломж олгодог сэтгэл зүйн асуулга өгч бөглүүлж. Дараа нь янз бүрийн сонины зурхай дээр таардаг стандарт 13 өгүүлбэрийг аваад нэг хуурамч сэтгэл зүйн тодорхойлолт зохиожээ. Тэгээд өнөө 68 хүнээ уриад зурхайн өгүүлбэрүүдээс бэлдсэн тодорхойлолтоо өгч, сэтгэл зүйн нарийн асуулгыг үндэслэн гаргаж авсан сэтгэл зүйн тодорхойлолт нь гээд уншиж танилц гэсэн байна. Зүгээр ч нэг уншихгүй өгүүлбэр болгоны ард өөрийнх нь сэтгэл зүйн онцлогыг хэр үнэн бодит тусгаж байгааг нь үнэлэн тэмдэглэх ёстой байв. “Гайхалтаай үнэн”, “үнэн”, “ер нь бол үнэн”, “худлаа ч биш үнэн ч биш”, “ер нь бол биш”, “огтхон ч биш” гэсэн үнэлэмжүдийн аль нэгнээр үнэлэх ёстой байж. Туршилтанд оролцсон хүмүүсийн гуравны нэг нь сэтгэл зүйн тодорхойлолтыг “гайхалтай үнэн”, 40% нь “ер нь бол үнэн” гэж үнэлсэн байдаг. Сэтгэл зүйн тодорхойлолтыг “огтхон ч биш” гэж үнэлсэн хүн нэг ч гараагүй байна. Гэтэл эд бол хаа хамаагүй хүмүүс биш ажилд орохоор ирсэн хүмүүсээс ярилцлага авч, тэднийг тодорхойлдог хүмүүс.

Энэ туршилтаар Барнумын үзэгдлийн бас нэг сонин зүйл ажиглагджээ. Юу вэ гэхээр туршилтанд оролцсон хүмүүс “Та амьдралаа тодорхой хэмжээгээр өөрчилж, сонирхолтой болгохыг хичээдэг бөгөөд янз бүрийн дүрэм журмаар хэт шахаад эхэлвэл уйдаж эхэлдэг”, “Танд зарим нэг дутагдал байдаг ч гэлээ та гол төлөв тэднээ ялж чаддаг” гэсэн хоёр өгүүлбэрийг бүгд хамгийн үнэн гэж онцолсон. Харин “Таны сексийн амьдралыг тодорхой асуудалгүй гэвэл худал”, “Таны итгэл, найдвар заримдаа бодит үнэнд огт нийцэхгүй зүйл байдаг” гэсэн хоёр өгүүлбэрийг бүгд “огтхон ч биш” гэж үнэлжээ. Тэгэхээр магтаж, сайшааж, урам, дэм өгсөн зүйл Барнумын үзэгдэл үүсэх гол үндэс нь болж өгдөг. Өөрөөр хэлбэл гэнэн хүмүүсийг тав гурвын цаас, итгэл үнэмшлийг нь байлдан дагуулахыг хүсч байгаа бол хүний муу, сөрөг, сонсох дургүй байгаа зүйлсийг огт хэлж болохгүй. Энд тэнд хүмүүс гэнэт уянгалаад, сонсохыг хүсч явсан бүх магтаал, сайшаалын үгсийг чинь хэлээд хулхин дээр цэцэг ургуулаад ирвэл болгоомжилж байгаарай.

Францын нэгэн сэтгэл судлаач эрдэмтэн сонирхолтой туршилт явуулжээ. Тэрээр сонинд зурхайн зурлага хийж үйлчилнэ гэсэн зар өгсөн байна. Ингээд зуу гаруй захиалга хүлээн аваад бүгдэд нь ерөнхий, нийтлэг өгүүлбэрээр тайлбар хийсэн ганц зурлагыг явуулжээ. Гэтэл зурлагыг нь хүлээн авсан хүмүүсийн дийлэнх нь гайхалтай үнэн, маш сайн гаргасан зурлага явуулсан нь талархсан захидал буцаан явуулсан байдаг. Зурлага нь яаж ч эргүүлж болох гол төлөв магтсан, хөөргөсөн үгс байсан нь мэдээж.

Үүнээс гадна зурхайч хүний нийгэм эзэлдэг байр суурь, олонд танил байдал, эрдэм мэдлэг зэрэг зүйлс нэг их биш ч гэлээ нөлөө үзүүлж байдаг. Жишээлэхэд, жинхэнэ эртний монголын нууц тарнийн аман сургаалийг өвлөн авсан, зурхайн зуун академийн гишүүн, зуун академийн жинхэнэ гишүүн гэсэн хүндэт өргөмжлөлт, долоо аравны таван үе дамжсан зурхайч г.м. тодотгол хийсэн байхад Барнумын үзэгдлийг жинхэнэ утгаар нь бүрэлдэж тав гурван цаас салгах бүр ч таатай нөхцөл бүрдэнэ. Тэгэхээр цол гуншинг нь унших гэж жил зарцуулмаар айхтар урт цолтой зэрэгтэй хүн таарвал юу бодохоо та мэдэж авсан байх.

Мөн зурхайн зурлагыг гаргахдаа зурхайчийн тавьж байгаа асуултууд бодит мэт байдал үүсгэхэд их нөлөөлдөг аж. Жишээлэхэд, зурхайч нь төрсөн жил, сар өдрөөс гадна цаг, минутыг асуусан байхад зурлага авсан дийлэнх хүмүүс түүндээ зуун хувь сэтгэл хангалуун байдаг. Яагаад гэвэл нарийн асууж байгаа юм чинь үнэн байх ёстой гэж гэнэ хүмүүс бодож байдаг шүү дээ. Үүний нэг жишээ бол сэтгэл судлаач Род Снайдерийн хийсэн туршилт. Дээрх аргын дагуу хүмүүсийн төрсөн өдрийг минутын нарийвчлалтай, төрсөн газрын мөн л их нарийн асууж байгаад бүгд нь ганцхан зурлага явуулахад асван хүмүүс нь бүгд сэтгэл хангалуун үлджээ.

Дээр хэлж байсанчлан хүмүүс өөрийнхөө талаар таагүй, сөрөг зүйлс, шүүмжлэл сонсох дургүйн дээр тэдгээрт үл итгэх байдлаар ханддаг бол харин магтаал, урам зориг төрүүлсэн зүйл дуртай бөгөөд анхнаасаа л шууд итгэсэн байр суурьнаас ханддаг. Ингэлээ гээд дан магтаалын үгтэй зурлага байвал сэжиг төрж эхэлнэ. Тэгэхээр магтаал ба шүүмжлэл хоёрын нарийн харьцаатайгаар хослуулах ёстой нь мэдээж. Энэ талаар сэтгэл зүйч Стайлер нь туршилт явуулаад хүний зан аашийн тухай магтаал нь шүүмжлэлээсээ тав дахин илүү байхыг хүмүүс маш үнэн бодит гэсэн байдлаар хүлээж авдгийг тогтоосон байна. Харин шүүмжлэл сөрөг тодорхойлолт нь магтаалаасаа хоёр дахин илүү байхыг хүмүүс шууд худал гээд огт хүлээж авахгүй байж. Жишээлэхэд “Өөдрөг үзэлтэн, ямагт урагшлаж байдаг. Хүмүүстэй сайн ойлголцдог. Сэтгэн бодох чадвар сайн. Соёлтой. Шийдэмгий. Зарим зүйл дээр зөрүүд зан гаргах гээд байна. Хурдан сэтгэдэг ч ажил дээрээ жижиг сажиг зүйлийн учрыг олохдоо сайнгүй болохоор тийм ажлыг хийчихэр туслахууд шаардлагатай.” Зөрүүд зан гаргах гээд байдаг, жижиг зүйлсийг учрыг олохдоо сайнгүй гэсэн хоёрхон сөрөг тал байна. Гэхдээ их донжтой, бараг давуу тал гэж болохоор байдлаар хэлсэн байна. Цаашлаад “туслахууд шаардлагатай” гэдэг бол туслахуудыг удирдах чадвартай гэсэн үг. Тэгвэл үүнийг хэрээс хэтэрсэн зөрүүд зан гаргадаг, ажлынхаа нарийн ширийнийг бусдын туслалцаагүйгээр олж чаддаггүй гэж хэлвэл ямар сонсогдож байна?

Мөн өөртөө итгэлгүй, амьдралдаа хөл алдсан, сэтгэл гутралд орсон хүмүүс гол төлөв зурхайчдад ханддаг. Тэдэнд зурхай нь нэг төрлийн тайвшруулах нөлөөтэй эмчилгээ болж өгдөг. Сэтгэл зүйчид хандвал өөрийнхөө сөрөг талуудтай бодитоор нүүр тулгарч түүнээс сэтгэл зүйчийн дэмжлэгээр давж гарах гээд багагүй зүтгэл, зориг, тууштай зан, мөнгө хэрэгтэй. Харин зурхайчид бол төрсөн он, жил, сар, цаг минут, газраа хэлээд л дээрээс нь хэлсэн мөнгийг нь өгөөд л гүйцээ. Аль нь хялбар байна? Юм болгоныг бэлэн, хагас боловсруулсан байдлаар асар богино хугацаанд, маш таашаалтайгаар, өөрийгөө зовоолгүй авахыг хүсч байгаа өөртөө итгэл багатай хүн алийг нь сонгох вэ?

Бас нэг зүйл байдаг нь цаг хугацаа өнгөрөхийн хэрээр урд нь хэлж байсан зурлагууд улам бүр ортой байсан мэт санагддаг болно. Ой тогтоол гэдэг нь өөрийн талаарх сайн зүйлс, магтаалыг сонгон тогтоогоод, шүүмж, сөрөг зүйлсийг мартах онцлогтой байдаг. Дээр нь зурхайчид мөнгө төлж, эсвэл зурхайн ном авч уншиж байгаа хүн ямар ч хэрэггүй цаасны хогинд хайран мөнгөө үрж гэдгээ хүлээн зөвшөөрөх хэцүү. Тэгэхээр нээж үзээгүй байж л өөрийн мэдэлгүй зурлагадаа итгээд эхэлчихсэн байна. Өөр нэг сонин зүйл бол зурхай нь хүмүүст нөлөө үзүүлдэг явдал юм. Жишээлэхэд, хүн өөрийнх нь ордны хүмүүс мөнгө ухаалгаар зарцуулдаг аригч хямагч байдаг гээд уншаад түүндээ итгэчихвэл өөрөө ч мэдэлгүй ордныхоо нэрийг баллахгүй тулд мөнгөө ухаалгаа зарцуулсан, аригч хүн байхыг хичээж эхэлдэг. Өнөөдөр зам тээврийн осолд орж магадгүй гэчихвэл тэр өдөртөө л хүн зам гарахдаа болгоомжтой явах г.м.

Энд өгүүлэгдсэн бүх арга, технологиудыг сэтгэл судлаачид олон тооны туршилт явуулж байж саяхнаас л нээгээд байгаа бол зурхайчид маань хэдэн мянган жилийн өмнө нээчихээд, долоо аравны таван үе хүртэл дамжуулан сэмхэн онож буудсаар өнөөг хүрсэн хэрэг.

Ингэхэд та зурхайд итгэдэг үү?

13 Comments

  1. Kashi

    Zurhai bolon, shariin shashin Mongolchuudiig mash iheer doroituulsan, hariulj yawaa honinoosoo 2 huluuruu l yalgagddag bolgoson gej bi boddog. Uurtuu itgelgvi, dagan duuriagchdiig bii bolgoson, ene n svvldee barag geniin hemjeend hvreed ch baigaamuu? hvvhdvvd n hvrtel hen negniig duuriaj huwtsaslahaas bish uurtuu taaruulaad zohitsuulaad yawj chaddaggvi.
    Olnii jishgiig dagaj shiidwer gargadag bolson. ene chin svrgiin instikt dawamgailaad baina gesen vg biz dee.
    yamar negen zvild itgelee aldahgvi baih, uram zorigtoi baih, uuriin zvrh, setgel tutsan vedee itgeleer orluulah gej l bii bolgoson bidnii uursdiin bvteel shvv dee burhan chin. hamgiin anh hvmvvs yamar ch muu zvil hiigeegvi, muu sanaagvi hamgiin ariun hvnii dvriig bii bolgood teriigee harj teren shigee bolohiig hicheeseer yawaandaa ter n unuugiin bodit burhanii dvr bolon huwirsan.
    Zvgeer shvteed dagan duuriagaad, uuriiguu daatgaad baij bolohgvishdee! Amidral deer hamgiin tom il tod jishee bainshdee bidnii nvden deer !
    Ene Tuvd (Tibet) uls vndestniig har! Ted nar tursunuusuu hoish vhen vhtelee burhand itgej, udriinhuu taliig maani unshig zalbiral vildej, burhanii surgaali, zurhaig dagan murdujiinu! herew ene chin vnen baisan bol odoo unuudur Tuvd (Tibet) vndesten delhii deer hamgiin jargaltai, ariun, bayan, zowlon zvdgvvrgvi gegeen hvmvvs baina biz dee???!!!…
    Bodood vzdee? ted nar odoo delhiigees ustsan hamgiin anhnii orchin tsagiin hvn bolon huwirchiina. hvn gehed hetsvv hir burtagtai, bolowsrol muutai, hool und gej zvgeer l ami zogoolt… umssun zvvsen, vs gezeg gej ter burhang bid nar tusuulduguus shaal uur. ted Burhang shvtej dagaj duuriasaar ustajiina delhiigees! Ted nariin udur bolgon uudag burhanii shiwshlegetei shingen rashaan n yund ch tusalsangvi. Daraagiih n bid nar baihiig bi hvsehgvi baina, yagaad geheer hamgiin oir turul n bid Mongolchuud bolchood baina!!! Bvgdeeree orchin tsagiin uhaalag hvmvvs boltsgooyo! Delhiid deegvvr ordog IQ-tai togloigoo zurhai dagah bish shinjleh uhaand zartsuuliya.
    Burhan shvtej bolnoo gehdee ingej bool met bish

  2. Kashi

    sanaa n zov gehdee tarhi ugaah gej oroldood hereggui.ooriin bodol oortoo l zov.delhii chinii sohor nud shig bish.zurhaigaa unshaad yavnuu yaanuu hamaa bhgui chi ooriigoo l hichee.bodvol chi zaluu huuhed bololtoi

  3. end zurhain talaar yarij baihad chi yund burhan shuteenii maani oroltsuulan doromjilno ve?
    Chinii helj baigaa jisheeg hen ch medne,medemhiirch iherheh hereggui.Uneheer chi heleed baigaa shigee oyunlag medlegtei itgeltei mundag hun baisan bol henii ch medeh iim zuiliig bichih baisan uu?
    Shinjleh uhaan hezeed hurch chadahgui bas negen orgil nuuts baij l baigaa.Tuluv daraa baij sur daa ehleed.

  4. baysaa

    boor zarna 95262927 gsn dugaaraar holboo barij bno

  5. saara

    kashid: if burkhand itgesneer setgel taivan, gantsaardakhgvi, uurtuu itgeltei bolj chadaj bga bol itgekh l kheregtei. Eejiinkhee derged bga, zovlon vzeegvi khun ingej yaridag l yum. yagaad gevel eej gedeg amid burkhain chamaig udur bur kharj, sain saikhniig eruuj, taivshruulj baidag bolokhoor. amid burkhain bolson eej, aaviigaa khairlaj amidarya khumuusee.
    nuguu tamaar chinii tegtlee ikh shuumjleed bga burkhanii shashin chini ikh, dund, baga khulgun gesen 3 tuvshintei bdag yum. erdem medleg muutai, yumnii nariin uchriig medekh chadvargui khumuusiig sokhroor ch khamaagvi itguulj sain zamd ni khutul gej baga khulgund zaasan bdag. odoo iyed baga khulgunii tuvshnii khumuus ikh bga bolokhoor l ingej kharagdaj bga yum. vnen kheregtee bol buddiin shashin chini khamgiin ikh shinjlekh ukhaanjsan shashin, ter ch utgaaraa uchir medekh khumuus shashin bish buddizm gej shinjlekh ukhaanii tuvshind vzdeg l de. yumiig shuumjlekh amarkhan, ekhleed sudlaj vzchikheed shuumjilvel yamrav de

  6. bayaraa

    mulguu huuhed mongolchuudiig hoorond ni yund evdreltsuulne ve

  7. Д

    Er in bol ta nariin bodol chin ih chuhal shu dee..neg negniigee doromjolohguigeer zuer uuriin bodloo helj oilgulwal sn bna . ta nariin commentuudaas ih yum Oilgoj awlaa Bayrlalaa

  8. n

    hamgiin shinjleh uhaantai oir shashin buddin shashin gedegte bi lav sanal niilehgu bnaa. uneheer sudalj uzeed shuumjil gd bgan bol buh shashnaa sudalchihaad bichvel zuger yum bishu. uurteiguu adilhan barimal hiichiheed teriige shuteed yvh n gadnaas harj bga hund ymr huurhiilulttei bdg geech..

  9. n

    ene niitlel uneher taalagdlaa. hedii humuus deerh zuiluudiig meddg ch gsn itgehig husdeggui amar zamiig songodog. gehde nuur tulah heregtei shuu de mngolchuuda..

  10. S

    Boor zarna. Soosoo.scene add hii esul 95943435 ru call

  11. aliunaa

    hi. ym hugjij bna shuu dee. iim ued ter ni zuv ene ni buruu gej bie biesee dairah ni iluuts bolovuu daa. ehleed ym hiih ym heleheesee umnu tuhain zuiliinhee talaar sain sudalj baih heregtei. ymarch utga uchirgui zuil gej bhgui bugd uyaldaa holbootoi utga uchirtai. ter buddha bna uu? christ bna uu? Mgl bna uu? Tibet bna uu ogt hamaagui. chamd utga uchirgui teneg sanagdaj bgaa zuil hen negnii huvid ami amidral ni bh bolomjtoi. nadad neg udaa Buddhist hurald oroltsoh bolomj oldson l doo. tgd yahav humuus l bolson hoino bie biennee sonjih ih durtai. buh ornii Buddhist terguunuud ug helj bsan. neg zuiliig anzaarhad tednii umssun huvtsas ni bugd uur uur bsan. nadad ih snin sanagdsan l da. korea buddhist gehed saaral umsgultei. taivan gehed tsul shar umsgultei. japan gsn chini bur har umsgultei. nadad ih sonin sanagdaj bsan l da. tgd minii soniuch zan hudluud neg japan lamaas Ygd iim har ungiin huvtsas umsdug ym be? gej asuusan chini. buddhiin shashin japand delgereh ued hamgiin hyamhan daavuu ni har ungiin daavuu bsan tgd ternees hoish ulamjlal bolgood odoo ch gsn har ungiin daavuugaar hiisen umsgul umsdug ymaa gej helj bsan. neg ugeer helvel mash engiin amidraliin bodit uchir shaltgaantai baij taarsan. tgd gol ni bugd bosood ZURHEN SUDARiig unshihad bugd neg duugaaar zereg unshij bsan. nadad mash gaihaltai sanagdsan. ygd gevel bid helber tudii zuiliin araas l huutsulddug, utga uchiriig ni sain medehgui bj shuumjilel, dugnelt hiihiig husdeg. bi neeh aihtar buddhist hun bish l dee. gehdee ymar ch shashiniig hundleh setgeltei bdag. Er ni bol hun yug ch shutej bolno. bidend yu ch hundetgeltei sanagdaj bolno. ygd gevel orchilon ertunts gej aguu, teriig magtan shuten harj chadah humuunii setgel gej bur ch aguu uchiraas bid mash bidend mash olon tum tumen zuils baharhaltai, hundetgeltei, hairlamaar, talarhmaar sanagddag ym. ingeed l buh zuiliig uurtuu bgaa bolon bhgui zuiliig setgeleesee urguulan tusuulj amidarch chadaj bgaa uchiraas hun gdg deed turultund baigal eh buh baylagaa haramgui hairladag ym. bid bhgui zuilees ehleltei bid, bid bhgui zuiliig bii bolgoj chaddag deed uhamsar oyun unaant humuus ymaa. delhii deer tum tumen aguu zuil bdag ch hunees iluu gaihaltai aguu ni ugui bilee. tmees hun hunee shut, hun uuriiguu shut, uuruusuu uuriig chini gargaj chadsan eej, aaviigaa shut. bayrlalaa.

  12. zochin

    er ni bol neeh buruu yum heleeguil bn shd uchirgui shuteed hamag amidarlaa zoriulaad utaga bhgui shd zugeer l zalbirmaar sanagdsan tsag muchduu uul usandaa turj ussun gazar delhiidee dotroo helj zalbirchihaad suuniihee deejiig l urguud yvahad tertee tergui setgel sanaa saihan bolood l yvchihna ternees bish burhanii shivshlegtei rashaan udur bolgon uulaa geed munh naslahgui shuu dee

  13. bat

    sain bainuu? 1. zurhai gej tanii bicheed baiga zuil bish.
    2. ter zurhai gedeg chini hunii toorog tavilang todorhoiloh gej hiisen ed bish.
    3. shuumjleh gej baigaa zuilee ooroo medej baij bich.
    zaaniig dorvon sohor hun barij uzen helberiig heltssen ulger lugaa adil enduu tashaa huuduu madagtai yumsiig oilgochihood gujirden medemhiireh tiim heregtei tustai zuil munuu?! etsest ni helhed lam nariig l muulaad baih yum. tuuhee unsh tegeed sain ylgaj salgahiig hichee muulhaasaa omno. tusgaar togtnoliig ted nar avchiraltssan gol humuus shuu.
    mun chingis haaniig tuvdiin lamiig basghid barij holoos hojimiin ailtgal hiij baisan tuuh baidag yum shuu.
    ih hucheer baiguulsan zuilig tuunees ih uhaanaar barij baih heregtsee gardagiig l bidnii tuuh belhen haruuldag yum.
    etsets ni helhed ter muulaad baiga burhanii shashin chini muharaar bish oilgoj sudlaad uzeh yum bol hun ooroo ooriinhoo avragch gej surgadag yum shuu.
    bayrlalaa.

Leave a Reply