Нүдний гэмтэл

Хүний мэдээллийн 70% хангаж байдаг болохоор нүд нь маш чухал эрхтэн юм. Маш чухлын дээр маш эмзэг эрхтэн болохоор өчүүхэн төдий гэмтэл ч хараа муутгах, бүр сохроход хүргэж болзошгүй байдаг.

Нүдний гэмтлийн үед эвэрлэг бүрхэвч, болор ба шиллэг бие гэсэн харааны хэсэг нь хамгийн түрүүнд гэмтдэг. Хүнд гэмтлийн үед торлог, цаашлаад харааны мэдрэл гэмтэх аюултай бөгөөд ийм гэмтлийн 50% нь нэг талын хараагүй болгодог.

Шалтгаан

Эмч нар нүдний бэртлийг гэмтэл ба нүдэнд гадны биет орох гэж ялгадаг. Гэвч ихэнх тохиолдолд нүдэнд гадны биет орж, гэмтэлд үүсгэдэг. Нүдний гэмтэл нь үйлдвэрлэлийн, ахуйн, хөдөө аж ахуйн, спортын ба байлдааны, насанд хүрэгчдийн ба хүүхдийн гэж байдаг. Гэмтлийн шалтгаанд жижиг хурц биш эд зүйлс (ялаа шумуул, шороо), химийн бодис, хурц үзүүртэй эд зүйлс (төмрийн үртэс, шилний хэлтэрхий) зэрэг орно. Түүнээс гадна нүдний гэмтэлд чулуугаар, цасаар, гараар цохих, өндрөөс унах гэх мэт ордог.

Явц

Нүдний гэмтлийн хүндийн зэрэг нь байршил, цохилтын хүч, гэмтсэн талбай, гэмтээсэн эд зүйлсийн хэлбэрээр тодорхойлогддог. Нүдээр хатгуулж өвдөх, нулимс гоожих, гялбах, нүд хар аяндаа анилдах зэрэг нь гэмтлийн үндсэн шинж.

Гадны биет
Нүдэнд шороо, элс, ялаа, зэрэг ороход  нүдний салст бүрхүүлийн үрэвсэл үүсч, нулимс гоожин, хорсож өвдөх бөгөөд анивчих үед энэ бүх шинж тэмдэг улам хүчтэй болно.

Анхны тусламж
Энэ үед  нүдээ нухаж болохгүй. Нухахад нүд улам цочирдог. Гадны биетийг нягт, хуурай тампон ба цэвэр алчуураар авах хэрэгтэй. Ингэхдээ доод зовхийг доош нь татаж (эсвэл дээш нь эргүүлээд), гадны биетийг цэвэрлэн, бүлээн цай, эсвэл 2-3 дусал альбуцидээр нүдийг угаана. Гэрийн нөхцөлд гадны биетийг авч чадаагүй бол нүдний эмчид яаралтай хандах хэрэгтэй.

Нүдний гэмтэл

Нэвтрээгүй гэмтэл. Нүдэнд цус харвах, торлог ба судаслаг бүрхэвч задрах, торлог ховхрох, гэмтлийн гаралтай болор бүдэгших зэрэг орно. Ихэвчлэн эдгээр гэмтэл нь хатуу мохоо биетээр цохих ба няцралтын үед үүсдэг.
Нэвтэрсэн гэмтэл. Гадны биет нүдний бүрхүүл, нүүрэн хэсэгт, болорт ба шиллэг эдэд үлддэг. Энэ үед хүчтэй өвдөж, нулимс гоожно. Гэрэл рүү харж чадахаа больно, хараа нь эрс муудна. Нүдний алиман дээр нэвтэрсэн шарх ба цусан толбо харагдна. Нэвтэрсэн гэмтлийн үед нүдний алим бүрэн задарч, болор гэмтэн хараагүй болох аюултай.

Анхны тусламж
Нүдэнд альбуцид хэдэн дуслыг дусааж ариун боолт хийгээд нүдний эмчид яаралтай хүргэх шаардлагатай.

Бусад эд, эсийн гэмтэл
Ойролцоох яс болон булчингын бэртэл, шархны үед нүд гэмтэх нь олонтаа. Нүдний хөдөлгөгч булчингын бэртлийн үед юм давхардаж харагддаг болно. Ухархайн хананы цууралт, хугарлын үед агаар арьсан дор нэвтрэн орсноор зовхи хавдах, нүдний алимны овойх шинж ажиглагдана. Энэ нь улмаар харааны мэдрэлийг гэмтээснээр харааг нөхөн сэргээх боломжгүйгээр алдах аюултай байдаг.
Нүдний бараг бүх төрлийн гэмтлийн үед зовхи гэмтдэг. Хөхрөх, хавдах нь зовхи гэмтэсний илэрхий шинж юм.

Оношлогоо
Нүдний ямар ч гэмтлийн үед нүдний эмчид цаг алдалгүй хандах шаардлагатай. Эмч нь нүдний угыг толины тусламжтайгаар болон чанд авиагаар харж, торлогын байдалд шинжинэ. Нэвтэрсэн гэмтлийн үед рентген шинжилгээ хийж, гадны биет байгаа эсэхийг тодорхойлно. Мөн эмч харааны мэдрэлийн зэргийг тогтоож, хараагаа алдах аюул байгаа эсхийг тодорхойлно.

Эмчилгээ
Ухархайн хана, зовхи, гэмтсэн ясыг эвлүүлэх, шархыг оёх зэрэг мэс ажилбар хийнэ. Нүдний алимны доргилт, няцралтын үед үрэвслийн эсрэг, цус хуралт ба хөхрөлтийг шимэгдүүлэх эмчилгээ хийнэ. Цохигдсоноос хойш удаагүй үед гэмтсэн хэсэгт мөс тавина. Нүдний алимны нэвтэрсэн гэмтэл, гадны биет орсон үед эмнэлгийн нөхцөлд мэс засалхийнэ.

24 Comments

  1. battsetseg

    minii nud çàðèìäàà þó÷ õàðæ áîëîõã¿é áîëîîä áàéíà òýð ÿìàð ó÷ðààñ òýãäýã þì áý?

  2. oyuka

    hi ene odruun mend nvd gj chvhal erhten shvv hamgaalai gj

  3. eegii

    bagadaa tarhi hudulsnuus bolood holiin haraa muudaj ehelsen eniig emchleh arga bii yu

  4. oyuka

    hi o.mend nvdnii bolor, daralt ihdeh owchinnii talaar medeelel och

  5. light

    Монгол байдаг хамгийн сайн нүдний эмнэлэг юу вэ???

  6. мөөжиг

    нэг юм асуух гэсэн юм аа. Миний нэг талын нүдны доод зовхи нь байнга татаад өвдөөд байх юм. Салхинд явахаар нулмас гүйгээд бага зэрэг хорсоод байна. Би олон цагаар комп-н ард суудаг гэхдээ хамгаалттай шил зүүдэг. Чухам яагаад ингээд байгааг хэлээд өгөөч гуйж байна

  7. Uranaa

    Ene odriin mend hyrgie bi nydee ih anivchdag zurshiltai anivchij baigaagaa zarimdaa meddegyi anivchihgyi hicheeh ym bol nyd horsood nulims goojood baidag ym ene ni yunaas yydeltei ve geheer ah nar maani namaig bagad uilaad baihaar ni nydryy ni bainga yleeseer baigaad iim zyrshiltai bolgoson ym bilee tegeed l iim bolson bi bodohdoo nydiig hamgaalah torlog byrhevch ni gemtsen bolvyy gej bodoh ym minii ohin 5 nastai bas nydee ye ye ih anibchih ym ydamshdag ym bolvyy yabal zygeer hardag boloh ve tyslaj zovlogoo ogooch

  8. TSbch

    hi/ my nud owdood 3 jil bolj bn. gewch ene n nudnii owchin bish gj bolor melmii on shilj medreld uzuulehig zowloson bolowch medreliin talaas bas l zuger garsan. nud owdoh shinj temdeg n nudnii ygaas naash baingiin lugshilttai, uye uye ih hemjeger hatguulj owddog. ene tohoildold yamar emchilgee arga hemjee awah we./ ene baidal n odoo 4 deh jildee urgeljilj bga bogood odor tutmiin lugshij owdoh n uneheer hetsuu bn. bi haana handaj yamar emchilgee hiilgej we. yamar neg emchilgee taria eswel bariachid bariulahad neg l sar owdohgui.teged l butsad owddog. uunii shaltgaaniig heleed ogch tulaslna uu.

  9. Soko

    nudend ovdog garagaar yadag ve. mini ovdog bur tomrod habdchisn. nadad tuslaach

  10. gundegmaa

    сайн байна уу? би одоо 15 настай.Миний нүд 4 улирлын турш гялбаад байна.Энэ нь хараанд нөлөөлөх үү?

  11. erdenee

    HI bi sayhan nvdrvvgee billiyrdni falkaar hatguultsan aztai ni yg deed zowhiruu hatgatsan bsn odoo gaiagvi bgaa tsaashdaa zvgeer bolwuu ????????

  12. deegii

    hi bi deer yawj bgaad nuden deer ee tsohiulsan yumaa tegeed nudnii dood zowhind tsus huraad togtchihson.
    odoo tsagaan sar boloh geed bdag yaaj hurdan arilgah uu nadad tuslaach

  13. azaa

    hi bi linz zvvgeed tgd minii nvvd aimar sonin bltson tgd nar hrahaar l nvdnees nulimas gojood hayaa hatgaj ovdood hetsvv ymaa yval dr ve ndaa zovlooch pls

  14. Ariuk

    hi nadad yaraltai nudnii owchniig anagaah ulamjlalt arga heregtai bn tuslah boluu?

  15. эрдэнэсувд

    миний нүпэнд байнгй 1 хар юм үе үе харагдаад байх юм .ямарч зовиур байхгүй ээ би яах вэ:hariu my email rvv pl pl

  16. zorigoo

    minii zuun taliin nudnii zowhi bainga tataad bh yum ene tal deer ta meddeg hun bwal helj ugch tusalna uu

  17. zorigoo

    minii zuun taliin nudnii zowhi bainga tataad bh yum ene tal deer ta meddeg hun bwal helj ugch tusalna uu jich nudendee yamar negen bertel gemtel awaagui…

  18. namuun

    mini barun talin nud 2 honogin omno niitsen chini yharhaigar hatgaj ovdod bh ym yah ve ?????? udaan anivchad 1 ymry tovlorch harxar xatgaj ovdod bh ym yah vee?? ene xamar zurxtei xolbotoi yu

  19. solongoo

    sain bn uu? mi nud gerld garahaar l horsood nulim goojood horsood bh yumaa tgd nudee garaara taglajihaar gaigui bh yum ygd ingeed bgaa yum blmi haraa -2 shil zuudeg ghdee haayaa zuudeggui yumaa uunes bolj bgaa yum blowuu? zuwluguu ugj tuslaac?

  20. lham

    би нүдээ аниахаар л нүдний төгсгөл хэсэгт /урагшаа биш хойшоо/ нүдээ аних болгонд өвдөөд байх юм яаахуу туслаач

  21. бааска

    нүдний цагаан хэсэг нь шарлаад байгаа нь юутай холбоотой юм бол хальс шиг юм бүрхээд үүний шалтгааныг хэлээд өгөөч

  22. uyanga

    sn u. ene chin hariu biochij bhgui yumu? hariu boichihgui yum bol yaah gj setgegdel uldeeh heseg gargasan yum bee. humust tulgarsn asuudluudiig saitaaraa damjuulj bagahan zuwluguu ugch bmaar yum . ene tal der unen dutagdaltai yumaa.

  23. suhbat

    ene medeelel nadad taalagdaj bna yag uuntei adil ovchnii ug shaltgaan sergiileh arga zamuudiin todorhoi oruulj baival uneheer ih bayrlanaa

  24. sn uu ontsgoi mdeelel tavisan tanid bolon ta nart bayrllaa

Leave a Reply